آمریکا و گسترش زرادخانه هسته ای

به گزارش سرويس بين الملل خبرگزاري صدا وسيما ،آمریکا به عنوان کشوری که خود را ابرقدرت جهانی می پندارد همواره نقشی بی ثبات ساز در عرصه جهانی با تهدید ، تحریم و حملات نظامی علیه دیگر کشورها ایفا کرده است.این روند از زمان روی کار آمدن دونالد ترامپ رئیس جمهوری جنجالی آمریکا تشدید شده و عرصه بین المللی به دلیل سیاست ها و اقدامات ترامپ دچار تنش ها و بحران های متعددی شده است.
ترامپ با پی گیری سیاست یکجانبه گرایانه در صدد تحمیل رویکردها و خواسته های مختلف خود به دیگر کشورهای جهان برآمده و صراحتا از برتری جویی آمریکا و لزوم پیروی دیگر دولت ها از سیاست های واشنگتن و ترجیح منافع آمریکا سخن گفته است.

تقابل با چين و روسيه
در حال حاضر آمریکا با دو قدرت بین المللی یعنی چین و روسیه به تقابل پرداخته و در بسیاری عرصه ها این دو دولت را به چالش کشیده است.
رویکرد ترامپ به معنای تداوم و تشدید تلاش های دولت وی برای اعمال خواسته ها و اراده خود به دیگر کشورها اعم از رقبا و دشمنان آمریکا و حتی دوستان آن خواهد بود.
در این راستا ترامپ بر تقویت قدرت نظامی آمریکا تاکید کرده است.
از دیدگاه واشنگتن بهسازی و نوسازی زراخانه هسته ای آمریکا به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای تهدید و اعمال قدرت بازدارنده از اهمیت اساسی برخوردار است. به نظر می رسد اقدامات جدید دولت ترامپ به ویژه خروج از پیمان نیروهای هسته ای میانبرد در راستای تحقق اهداف مد نظر در دکترین هسته ای جدید آمریکا صورت گرفته است.

رویکرد هسته ای ترامپ
دونالد ترامپ از ژانویه 2017 که روی کار آمده، آشکارا خواهان توسعه وتقویت زرادخانه هسته ای آمریکا شده ودر مقابل برکاهش یکجانبه تسلیحات هسته ای روسیه تاکید کرده است.
ترامپ با اشاره به کاهش توان آمریکا در تولید سلاح های هسته ای تاکید کرده که این وضعیت را تغییر خواهد داد.این به معنای تلاش جدی آمریکا برای افزایش و نوسازی زرادخانه هسته ای آمریکا خواهد بود.کما اینکه آمریکا قصد دارد ظرف ده سال بیش از 350میلیارد دلار برای نوسازی زرادخانه هسته ای خود هزینه کند.
از نگاه روسها ، رویکرد ترامپ مبتنی بر اصل عدم توازن هسته ای است که با اصل "برابری هسته ای" که در جریان جنگ سرد، شوروی و آمریکا آن را به مثابه بهترین راه برای تضمین صلح پذیرفتند، در تعارض کامل قرار دارد.

خروج از پیمان کاهش تسلیحات هسته ای
دولت ترامپ اکنون پیمان های کاهش و امحای تسلیحات هسته ای را هدف گرفته و تلاش خود را معطوف به خروج از این پیمان ها کرده است. در برهه کنونی پیمان های کاهش تسلیحات هسته ای به یکی از نقاط اصلی اختلاف و تنش بین روسیه و آمریکا تبدیل شده است.
ترامپ برای رفع اتهامات از خود در زمینه حمایت غیر مستقیم روسیه از وی در جریان انتخابات ریاست جمهوری 2016 آمریکا و نیز تحقق اهداف کلان دولتش در زمینه تقویت توانمندی های هسته ای آمریکا و تضعیف زرادخانه هسته ای روسیه ، سیاست اتهام زنی به روسیه در باره نقض پیمان نیروهای هسته ای میانبرد (آی ان اف) و نیز پیمان کاهش تسلیحات هسته ای استراتژیک موسوم به "استارت-3 " را دنبال کرده است. البته اختلاف مسکو و واشنگتن در زمینه پیمان" آی ان اف" به دوره ریاست جمهوری باراک اوباما رئیس جمهوری سابق آمریکا بر می گردد.با این حال این اختلافات اکنون بشدت تشدید شده و دامنه آن به پیمان استارت -3 نیز رسیده است.
با توجه به اختلاف نظر شدید آمریکا و روسیه در زمینه پیمان نیروهای هسته ای میانبرد، مقامات ارشد امنیتی آمریکا به ویژه جان بولتون مشاور امنیت ملی آمریکا خواهان خروج از این پیمان به بهانه تخلف مسکو از مفاد آن شده بودند.
بولتون هم چنین در صدد جلوگیری از ادامه مذاکرات درباره تمدید پیمان استارت -3 است که در سال 2010 بین مسکو و واشنگتن منعقد شد.
ترامپ روزشنبه 28 مهر روسیه را به نقض نیروهای هسته ای میانبرد متهم و اعلام کرد: واشنگتن از این پیمان خارج خواهد شد. رئیس جمهوری آمریکا در حالی روسیه را به نقض این پیمان متهم کرد که هیچگونه مدرکی برای اثبات ادعای خود ارائه نکرد.
ترامپ به بهانه نقض این پیمان از سوی روسیه و به دلیل آن که این پیمان، آمریکا را از گسترش سلاح های جدید برای مقابله با زرادخانه موشکی چین در شرق آسیا بازمی‌دارد، به اعلام خروج آمریکا از این پیمان مهم هسته ای پرداخت. این نخستین پیمان مهم کنترل تسلیحات است که ترامپ آن را زیر پا می‌گذارد.

واکنش روس ها
وزارت خارجه روسیه در بیانیه‌ای ضمن اشاره به تهدید ترامپ مبنی بر خروج از پیمان نیروهای هسته ای میانبرد اعلام کرد آمریکا با این تصمیم رویای دنیای تک‌قطبی را در سر می‌پروراند. آمریکا در چهار سال گذشته بارها روسیه را به نقض این پیمان متهم کرده است. باراک اوباما، رئیس جمهور سابق آمریکا با وجود انتقاداتی که درباه نقض این پیمان از سوی روسیه داشت، از آن خارج نشد.
این در حالی است که مسکو، آمریکا را به پایبند نبودن به پیمان نیروهای هسته ای میانبرد متهم کرده است. آمریکا و شوروی در ژوئن1987در واشنگتن این پیمان را امضا کردند و آن را از سال ۱۹۸۸ به اجرا درآوردند.
پس از فروپاشی شوروی،روسیه به عنوان کشور جانشین شوروی، هم چنان به این پیمان مهم پایبند ماند.
پیمان نیروهای هسته‌ای میا‌نبرد، دو طرف این پیمان را از استقرار موشک های بالستیک و کروز در اروپا منع می‌کند. براساس این پیمان، موشک های میان برد از 1000 تا 5500 کیلومتر و کوتاه برد دارای برد 500 تا 1000 کیلومتر باید نابود شوند. خروج آمریکا از پیمان نیروهای هسته ای میانبرد به منزله آغاز دورانی جدید در زمینه رویارویی هسته ای بین آمریکا و رقبای هسته ای آن یعنی روسیه و چین خواهد بود.

دکترین هسته ای جدید
به نظر می رسد یکی از دلایل مهم خروج آمریکا از پیمان نیروهای هسته ای میانبرد، ایجاد شرایط مناسب برای اجرایی شدن سند هسته ای جدید آمریکا است. دکترین هسته ای جدید آمریکا در قالب سندی تحت عنوان"بازبینی وضعیت هسته ای" The Nuclear Posture Reviewدرفوریه 2018( بهمن 1396) منتشر شد و در راستای چارچوب ها و مفاهیمی که ترامپ از زمان ورود به کاخ سفید در ژانویه2017 مطرح کرده بود سامان یافته است.
این چهارمین بازنگری جامع پنتاگون در زمینه قدرت نظامی هسته ای آمریکا است که برای افزایش قدرت نظامی و تقویت نقش تسلیحات هسته ای در راهبرد امنیتی آمریکا تدوین شده است.
این سند انتقاد شدید گروه های کنترل تسلیحات را برانگیخت. به گفته پنتاگون، استراتژی هسته ای دولت ترامپ در بخش نظامی نیازمند سرمایه گذاری در بخش تسلیحات بازدارنده هسته ای در سه عرصه زمینی، هوایی و دریایی است. طبق این سند، ساخت تسلیحات جدید هسته‌ای و پاسخ هسته‌ای به حملات استراتژیک مهم غیرهسته‌ای مد نظر قرار گرفته است.
نوک پیکان حمله در این سند متوجه روسیه به عنوان یکی از قدرت های هسته ای اصلی جهان است. در حالی که در سند قبلی ،حمله هسته‌ای به عنوان آخرین چاره مد نظر بود، در این سند تصریح شده که کارکرد زرادخانه هسته ای آمریکا، بازدارندگی است و اگر بازدارندگی جواب نداد باید به حمله متعارف بزرگ دشمن پاسخ هسته ای داده شود. این سناریو در عین حال برای توجیه عملیاتی کردن تسلیحات هسته ای بیشتر البته با قدرت کمتر ،در نظر گرفته شده تا بر جدی بودن حمله پیش دستانه هسته ای تاکید شود.
"کینگستون ریف"کارشناس هسته ای آمریکایی ،معتقد است، این سند سناریویی را به وجود می آورد که براساس آن آمریکا ممکن است از تسلیحات هسته ای استفاده کند، بنابراین خطر استفاده از تسلیحات هسته ای را افزایش می دهد.
همچنین در این سند بر جایگزینی تسلیحات هسته ای با تسلیحات جدید تر از جمله موشک ها وکلاهک های هسته ای جدید تاکید شده است.

زمينه سازي توسعه زرادخانه ها
بدین ترتیب می توان گفت که دکترین جدید هسته ای آمریکا زمینه قانونی و نظری لازم برای توسعه هرچه بیشتر زرادخانه هسته ای و تقویت سه گانه هسته ای آمریکا را فراهم آورده است.
اکنون اجرای این دکترین در چارچوب تخصیص بودجه 24 میلیارد دلاری برای نوسازی هسته ای نظامی در بودجه 2019 این کشور مد نظر ترامپ قرار گرفته است. در شرایط کنونی پنتاگون کمتر به تعداد موشک‌ها و کلاهک‌های هسته‌ای توجه دارد و بیشتر به دنبال مدرن‌سازی زرادخانه هسته‌ای خود است.
هزینه نوسازی و حفاظت از زرادخانه هسته ای آمریکا در 30 سال آینده بیش از یک هزار و 200 میلیارد دلار خواهد بود. بر اساس گزارش پیشین دفتر بودجه کنگره، برنامه های کنونی برای نوسازی هواپیماها و کشتی های قدیمی و سیلوهای موشکی، که زرادخانه هسته‌ای آمریکا را تشکیل می دهند، چیزی بالغ بر 50 درصد بیشتر از آن خواهد بود که آمریکا فقط از تجهیزات فعلی خود محافظت کند.

نگاه ویژه به روسیه
در سند"بازبینی وضعیت هسته ای"با توجه خاص به توانمندی های هسته ای روسیه بر این مساله تاکید شده که ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه در تلاش برای متنوع کردن قابلیت هسته ای روسیه است تا بتواند بر آمریکا برتری استراتژیک داشته باشد.
این سند می افزاید: روسیه علاوه بر به روز کردن سامانه های هسته ای به جا مانده از شوروی، در حال توسعه و استقرار کلاهک ها و پرتاب کننده های هسته ای جدید است. این تلاش ها شامل ارتقای چندجانبه بمب افکن های هسته ای استراتژیک روسیه، موشک های مستقر در دریا و همچنین موشک های مستقر در زمین می شود.روسیه همچنین در حال توسعه دستکم دو سامانه موشکی جدید بین قاره ای، نسل جدید هواپیمای بمب افکن استراتژیک (دارای قابلیت حمل موشک هسته ای)، و یک زیردریایی بدون سرنشین در زیردریا است که به سلاح هسته ای مسلح است.
در این سند تصریح شده که زیردریایی های هسته ای جدید روسیه نشان می دهند که آمریکا باید اقدامات بیشتری انجام دهد تا بتواند با قابلیت های هسته ای روسیه رقابت کند. با این حال، در این سند آمده است آمریکا قصد ندارد از زیردریایی های روسی نسخه برداری کند.
به گفته این سند ،روسیه به طور مخفیانه یک وسیله بدون سرنشین هسته ای را ساخته است که در زیر آب حرکت می کند و قابلیت حمل کلاهک هسته ای صد مگاتنی دارد. این سلاح مرموز 6200 مایل برد دارد و می تواند تاعمق 3280 پایی زیر سطح دریا برود.

جمع بندی
شواهد حاکی ازآن است که دولت ترامپ رویکردی فعال در زمینه زرادخانه هسته ای و استراتژی هسته ای آمریکا اتخاذ کرده است.ترامپ بر ادامه اتخاذ استراتژی ضربه نخست هسته ای و یا به عبارت دیگر حمله پیشدستانه هسته ای به عنوان یک گزینه حیاتی تاکید دارد که به معنای باقی ماندن کابوس حملات هسته ای در جهان و تهدیدی آشکار علیه دیگر کشورهای جهان به ویژه قدرتهای هسته ای مانند روسیه وچین تلقی می شود.
این دیدگاه ترامپ به وضوح در سند بازبینی وضعیت هسته ای جدید آمریکا منعکس شده است.
مایکلا داج از تحلیلگران بنیاد هریتیج می گوید:در این سند درخصوص زمان و چگونگی اقدام تلافی جویانه احتمالی آمریکا، ابهام عمدی ایجاد شده است.
دولت ترامپ به طور آشکار دیگر کشورها را تهدید کرده که قادر است به بهانه دفاع از امنیت ملی خود و یا متحدانش اقدام به حمله پیش دستانه هسته ای نماید. مسلما این رویکرد ترامپ با هدف مصرح در پیمان"ان پی تی"مبنی بر نابودی تسلیحات هسته ای مغایرت دارد. این در حالی است که روسیه اعلام کرده که در دکترین نظامی فعلی روسیه، استفاده از سلاح‌های هسته‌ای برای جلوگیری از حملاتی که موجودیت این کشور را هدف حمله قرار می دهند، در نظر گرفته شده است.
چین نیز اعلام کرده که اقدام به حمله پیش دستانه هسته ای نخواهد کرد و صرفا هنگامی که مورد حمله قرار بگیرد ، ازاین تسلیحات استفاده خواهد کرد./
==========================
نویسنده: سید رضا میرطاهر- کارشناس مسائل بين المللي.
.