نیاز بادامستان دیم کشور به دیپلماسی محیط زیست

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز خراسان رضوی، از جنوب خراسان رضوی وارد می شویم، طبیعت بی نظیر منطقه ای کوهستانی و مرتفع چشم نوازی می کند.

منطقه ای که به لطف زیبایی های طبیعی و مناظر بدیعش، کوه های مرتفع، دره های عمیق و چشمه های گوارایش، بهشت گمشده خراسان‌رضوی خوانده می‌شود و در هر فصل نقش و رنگ خاصی را به خود می گیرد.

کوهسرخ؛ از توابع شهرستان کاشمر، همچون نگینی از شش جهت شهرستانهای های نیشابور، بردسکن، خلیل آباد، کاشمر، تربت حیدریه و بخش ششتمد سبزوار، آن را در بر گرفته اند.

این منطقه  با برخورداری از بهترین شرایط زیبای طبیعی و استعدادهای بالقوه گردشگری، مستعد ایجاد منطقه ویژه گردشگری است.

آبشار و آب گرم روستای "کریز"،یخدان همیشه دارای یخ روستای "بند قراء"، "مزار پیر ملانور روستای "مکی"، روستای تاریخی "نامق" و قلعه پسر و دختر روستای "کریز" و "نامق" از مهم ترین مراکز گردشگری و سیاحتی کوهسرخ به شمار می رود از این رو با برنامه‌ریزی جامع و استفاده از ظرفیت سرمایه گذاران می توان این منطقه را به یکی از بهترین جاذبه های گردشگری خراسان رضوی تبدیل کرد.

چرا که خراسان رضوی با توجه به تنوع طبیعی و جغرافیایی و برخورداری از جاذبه های فراوان و در راس آن ها وجود مضجع شریف امام رضا(ع) در مشهد همواره مورد توجه گردشگران است و هرساله بیش از 25 میلیون زائر و گردشگر داخلی و خارجی پا به این استان می نهند و از جاذبه های متنوع آن بازدید می کنند.

تنوع محصولات کشاورزی کوهسرخ هم مثال‌زدنی است؛ مدیر جهاد کشاورزی کوهسرخ می گوید: تولید انواع محصولات باغی و زراعی از ویژگی‌های منحصر به فرد این منطقه است؛ اما این دیارِ چشمه و رود و قنات و آبشار، مدتهاست از بی‌برنامگی‌ در دوره های مختلف و بی توجهی در حوزه کشاورزی و حتی  صنعت و معدن رنج می برد.

کوهسرخ؛ پایتخت بادام دیم در دنیا

علی اکبری بادامستان ديم كوهسرخ را جزو منحصر به فردترين باغات بادام ديم در كشور عنوان می کند و می افزاید: ذخایر زنتیکی این بادامستان نیز منحصر به فرد و از ويژگي هاي اين محصول، ارگانيك بودن آن است كه بیشتر كشورهاي اروپايي به دنبال آن هستند.

عملکرد محصول در بادامستان کوهسرخ در سالهای گذشته 300 تا 400 کیلوگرم در هکتار بود و با این که هم اکنون عملکرد هر هکتار به حدود 150 کیلوگرم کاهش یافته است اما بازهم تاجران محلی محصول بادام را که بیشتر از دو نوع سنگک و دستمال است از کشاورزان خریداری و نه فقط به شهرهای کشور بلکه به علت ارگانیک بودن به کشورهای دیگر اما بدون نام و نشانی از کوهسرخ عرضه می کنند که قابل تامل است!

حیات در نیمی از بادام‌زارهای کوهسرخ

تاثیر بحران گرمایش زمین در خراسان رضوی و به تبع آن خشکسالی، زندگی، کشاورزی و معیشت مردم به ویژه در بخش جنوبی استان را تحت تاثیر قرار داده است.

بادامستان کوهسرخ که 18 سال با خشکسالی دست و پنجه نرم می کند؛ بخشی از آن به خشکی گراییده و از 21 هزار هکتار آن در سال 76  هم اکنون فقط 13 هزار هکتار آن حیات دارد.

در همین خصوص عضو هیات علمی پژوهشکده میوه‌های معتدله و سردسیری موسسه تحقیقات باغبانی کشور که سه روز گذشته در همایش نجات بادامستانهای دیم کوهسرخ در کاشمر حضور یافته بود از کوهسرخ به عنوان پایتخت بادام دیم در دنیا نام  برد و گفت: با وجود ظرفیتهای بادامستان دیم کوهسرخ، تاکنون در این خصوص هیچ تبلیغی نشده حتی یک طرح تحقیقاتی و ترویجی برای بادامستان صورت نگرفته است.

علی ایمانی افزود: به علت تنوع در نوع درختان بادام این منطقه با تغییرات آب و هوایی شاهد وارد شدن خسارت‌های بسیاری هستیم؛ باغداران کوهسرخ فقط اقدام به برداشت محصول می‌کنند و اقدامات اصلاحی انجام نمی‌دهند؛ از این رو برای  احيا و حفظ این بادامستان باید اعتبارات ويژه اي تخصيص يابد.

مشاور مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی هم در حاشیه این همایش گفت:  بادامستان‌های دیم کوهسرخ نیازمند توجه جدی است و راهکاری جز اجرای طرح‌های آبخیزداری در این منطقه نداریم.

محمود اعظمی می گوید: مردم منطقه باید برای احیای این بادامستان مشارکت کنند زیرا برخی مواقع با اجرای طرح‌های کوچک می‌توان اقدامات بزرگی انجام داد.

دست خالی کشاورزان

جمعی از کشاورزان کوهسرخ خواهان استفاده از روشهای نو برای ذخیره آب، اصلاح و احیای باغات خود هستند اما بنیه مالی آن هاکفاف این هزینه ها را نمی دهد .

یکی از این کشاورزان در حالی که عرق از جبین می گیرد و دستهای پینه بسته و چینهای پیشانیش نشان از عمری زحمت و تلاش دارد می گوید: مشکل کم آبی و خشکسالی های اخیر بر وضع معیشت بهره برداران بادامستان بسیار تاثیر گذار بوده، افزون بر این که کم آبی موجب بروز آفات و بیماریها در درختان و کاهش محصول شده است.

یکی دیگر از کشاورزان کوهسرخی در پاسخ به این که آیا برای احیا و اصلاح باغات به کشاورزان اعتباری تخصیص یافته است یا خیر می گوید: تسهیلاتی ارائه نشده است اما اگر هم ارائه شود باید طولانی مدت باشد تا امکان باز پرداخت آن وجود داشته باشد از این رو از مسئولان می خواهیم به این موضوع توجه ویژه کنند.

عربی مدیر تولیدات گیاهی کوهسرخ تعداد بهره برداران بادامستان را بیش از سه هزارو 500 نفر اعلام کرد که چشم به مساعدت مسئولان دوخته اند.  

راهی جز استفاده از علم روز نداریم

کارشناسان کشاورزی می گویند: از آن جا که بادامستان دیم کوهسرخ از مهم‌ترین بادامستان‌های کشور به شمار می رود، ورود دانشگاه به موضوع و انجام کارهای پژوهشی ضروری است، از طرفی باید به مردم و کشاورزان کوهسرخ گوشزد کرد که اگر از هم‌اکنون اجرای طرح‌های آبخیزداری را شروع نکنند در کمتر از یک دهه بحران‌های جدی حوزه باغبانی و کشاورزی را دربرمی گیرد.

 همچنین ایجاد مرکز تحقیقات بادام، برای ایجاد بادامستان‌های دیرگل و مقاوم به سرمازدگی و انواع آفات می تواند راهکاری برای حل مشکلات منطقه کوهسرخ و نجات بادامستان کشور باشد.

همپای نظام نوین  توجه به اجرای روش‌های سنتی

رئیس هیات مدیره انجمن‌های علمی سیستم‌های سطوح آبگیر باران ایران که به کاشمر سفرکرده بود می گوید: با توجه به خشکسالی، بزرگ‌ترین بادامستان‌های کشور از جمله کوهسرخ و استهبان را از دست می‌دهیم از این رو باید تلاش کنیم در مناطقی مانند کوهسرخ که قادر به استفاده از روان آب‌ها نیستیم از شبکه سنتی بهره‌وری استفاده از سیلاب‌ها که بیش از سه هزار سال سابقه زیست در کشور دارد غافل نشویم.

محمد تاجبخش می افزاید: روش‌های سنتی را از دست داده ایم؛ در شیوه‌های مدرن نیز با مشکلات بسیاری مواجه هستیم؛ باید با استفاده از روان آب‌ها و استحصال آب در کشور در توسعه و ایجاد کشت دیم تلاش کنیم.

با توجه به کمبود آب، مسئولان به طرح انتقال آب از دریای عمان به مشهد یا از دریای خزر و هزار مسجد اندیشیده اند که به نظر بعضی کارشناسان این طرحها بسیار طولانی و پرخرج است؛ تخمین زده شده است در مرحله اول در مدت 8 سال اجرا، 150  میلیون مترمکعب آب به مشهد برسد.

طراوتی فعال زیست محیطی معتقد است: این حرکت اقتصادی نیست در حالی که با اجرای عملیات آبخیز داری با هزینه ای بسیار کمتر می توان سیلابها را مهار و بیش از 200 میلیون متر مکعب آب را در زمین ذخیره کرد از طرفی تغییر در الگوی مصرف،اصلاح الگوی کشت و آبخیزداری می تواند به کنترل این موضوع کمک کند.

درویش فعال زیست محیطی دیگر هم با اشاره به این که بحران آب در حاشیه کاشمر در حال خودنمایی و بادامستان بزرگ آن در حال نابودی است می گوید: برای این که بتوانیم سد دوستی و همچنین حق آبه ای را که از هریرود گرفته می شود حفظ کنیم باید با جدی گرفتن موضوع دیپلماسی محیط زیست، تعامل بهتری با کشور افغانستان و ترکمنستان برقرارکنیم .

 بادامستان تشنه دیم کشور چشم به راهبرد مسئولان دارد؛ امید آنقدر اقدام آنان دیر نشود تا به جای احیای باغهای بادام ، فرآوری محصول، استقرار صنایع تبدیلی و حتی توسعه اشتغال؛ درختان، خشکیده و هیزم شعله های بی توجهی شود.

نیاز بادامستان دیم کشور به دیپلماسی محیط زیست نیاز بادامستان دیم کشور به دیپلماسی محیط زیست نیاز بادامستان دیم کشور به دیپلماسی محیط زیست نیاز بادامستان دیم کشور به دیپلماسی محیط زیست نیاز بادامستان دیم کشور به دیپلماسی محیط زیست نیاز بادامستان دیم کشور به دیپلماسی محیط زیست نیاز بادامستان دیم کشور به دیپلماسی محیط زیست نیاز بادامستان دیم کشور به دیپلماسی محیط زیست نیاز بادامستان دیم کشور به دیپلماسی محیط زیست نیاز بادامستان دیم کشور به دیپلماسی محیط زیست نیاز بادامستان دیم کشور به دیپلماسی محیط زیست نیاز بادامستان دیم کشور به دیپلماسی محیط زیست نیاز بادامستان دیم کشور به دیپلماسی محیط زیست

نویسنده: نیره فراحی