بررسی وضعیت خاک کشور

چکیده نشست پژوهشی:
 از وسعت 165 میلیون هکتاری کشور، 1 / 89 میلیون هکتار فاقد خاک است و تنها ایران 9/ 75 میلیون هکتار خاک دارد که از این میزان هم فقط 5 / 18 میلیون هکتار برای کشت مورد استفاده قرار می گیرد. از این میزان هم فقط 8 میلیون هکتار اراضی آبی است که فقط 2 / 1 از این میزان بدون محدودیت است یعنی خاک آن کاملاً مناسب برای کشت است و 8/ 6 میلیون هکتار باقی مانده دارای محدودیت هایی مانند شوری و سنگ ریزه است.
 فرسایش خاک کشور در سال 1355 معادل یک میلیارد تن بوده که ده سال بعد به 5/ 1 میلیارد تن و در سال 1375 به 5 / 2 میلیارد تن افزایش یافته است.
 استفاده بیش از حد سموم و کودهای کشاورزی، آنتی بیوتیک ها و هورمون ها و نیز آبیاری مزارع با فاضلاب های آلوده از عوامل کشاورزی موثر در آلودگی خاک است.
 در حال حاضر در کشور 48000 تن در روز پسماند عادی، 170 میلیون تن در سال پسماند کشاورزی، 8000 تن در روز پسماند صنعتی و 400 تن در روز پسماند عفونی تولید می شود.
 قاچاق میلیون ها تن از خاک کشور به آن سوی آب های خلیج فارس، رخدادی است که هر چند کسی آن را تکذیب نمی کند، عزمی برای مقابله با آن در مسؤولان دیده نمی شود.
 لایحه حفاظت از خاک مراحل تصویب در صحن علنی مجلس شورای اسلامی را گذرانده و در حال طی مراحل نهایی تصویب در شورای نگهبان است.

پژوهش خبری صدا وسیما:خاک یکی از منابع مهم و ارزشمند طبیعت است. خاک پیکره ای طبیعی و پویاست که بر اثر فرایندها و عوامل خاک ساز تشکیل شده و در برگیرنده مواد معدنی و آلی است که پوسته خارجی زمین را می پوشاند، گیاهان قادر به روییدن در آن می باشند و حدود 95 درصد غذای انسان از آن حاصل می شود؛ به عبارت دیگر خاک اساس هستی، تولید و انبار مواد خام است لذا نقش بسیار مهمی در زندگی انسان ایفا می کند و بدون داشتن خاک سالم حیات و زندگی روی زمین امکان پذیر نخواهد بود.

آلودگی خاک به عنوان یکی از معظلات عمده محیط زیست در دنیا شناخته می شود. افزایش جمعیت، درآمد سرانه، پیشرفت تکنولوژی و بالا بودن استاندارد زندگی از عوامل مهم افزاینده آلاینده ها به حساب می آیند. زباله ها می توانند به داخل زمین نفوذ کرده و منابع آبی را نیز آلوده کنند. استفاده از خاک به عنوان بستری برای دفع مواد آلی زاید از جمله فضولات دامی، زباله ها و پساب های مختلف و لجن فاضلاب، یکی از مقرون به صرفه ترین روش های مدیریت دفع مواد آلی است که در صورت بکارگیری تنها به صورت یک بستر فیزیکی بلکه به عنوان یک صافی زنده توانایی زیادی در پالایش مواد الی دارد. با این وجود عدم مدیریت صحیح دفع مواد آلی می تواند پیامدهایی مثل افزایش غلظت املاح، فلزات سنگین و ریز جانداران بیماری زا را به دنبال داشته باشد.

بدونه داشتن خاک سالم حیات و زندگی روی زمین امکان پذیر نخواهد بود، برنامه ریزی برای داشتن خاکی سالم و تولید کننده، لازمه بقای انسان است. خطر آلودگی خاک کمتر از خطر آلودگی هوا نیست اما از آنجایی که این آلودگی ملموس نیست کمتر به آن توجه می شود. براساس آمار، درصد کمی از فاضلاب های صنعتی و خانگی در کشور تصفیه شده و بخش عمده فاضلاب های خانگی و صنعتی کشور بدون تصفیه و به صورت خام وارد محیط زیست می شود که این روند، آلودگی خاک و آب های زیرزمینی را در پی دارد که نمونه بارز آن افزایش میزان نیترات در آب چاه هاست.
علاوه بر آلودگی ها و فرسایش خاک، یکی دیگر از آسیب های مهم، قاچاق خاک به ویژه در استان های جنوبی کشور است. قاچاق خاک از کشور منحصر به فردترین نوع قاچاق است که آینده نسلی از یک ملت را به نابودی می کشاند، چرا که امنیت غذایی یک کشور در گرو کشاورزی و کشاورزی بدون خاک غیر ممکن است.

در همین راستا، گروه اقتصاد پژوهش خبری در ادامه سلسله نشست های کارشناسی خود به بررسی و شناسایی وضعیت کمی و کیفی خاک کشور و آلاینده های آن در سطح کشور، برآورد کلی از سطوح اثرات اقتصادی آلودگی خاک، بررسی کمبودها و جایگاه سیاست ها و اقدامات دولتی در حوزه خاک و قاچاق خاک با حضور آقای دکتر علی مریدی، مدیرکل دفتر آب و خاک سازمان حفاظت محیط زیست اختصاص داده است.

متن کامل این مطلب دراینجا قابل دریافت است.

پژوهش خبری // علی قنبری شیرسوار