مدیریت تعارض منافع از مهمترین ارکان پیشگیری از فساد

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما به نقل از مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی؛ کشافی نیا در دومین کارگاه آموزشی شفافیت و سیاستگذاری عمومی با بیان این که در دهه‌های اخیر سیاست مبارزه با فساد مبتنی بر سیاست مجازات متخلف بوده و اشد مجازات برای وی خارج از نوبت قضایی به وجود می‌آمده است، گفت: به این سیاست انتقادات زیادی وارد است زیرا پس از وقوع فساد رخ می‌دهد.

وی تاکید کرد: سیاست کشور‌های پیشرفته، سیاست پیشگیرانه و مربوط به پیش از وقوع فساد است.

کشافی نیا با بیان اینکه در حال حاضر پیش نویس لایحه مدیریت تعارض منافع در هیئت دولت در حال تدوین است، گفت: مدیریت تعارض منافع، موقعیتی میان فساد و قبل از فساد است، در این مبحث نظارت بیرونی و درونی مکمل یکدیگرند، رویکرد در مدیریت تعارض منافع باید فرآیندی باشد، چون ممکن است سازمان مدام در شرایط تعارض منافع جدید قرار بگیرد.

وی افزود: در انتصابات جدید باید ساختار‌های مدیریت تعارض منافع بررسی شود مثلا مدیر نتواند برای خود پاداش تعیین کند، در ایران مفهوم تعارض منافع بر خلاف اروپا و آمریکا تقریبا ناشناخته است؛ یکی از مثال‌های تعارض منافع، قرارگیری فرد در موقعیتی برای استفاده از شرایط به نفع سود شخصی است؛ موقعیتی که در آن فرد یا سازمان هنگام تصمیم گیری بر سر عمل یا کسی بر سر دوراهی نفع عالی (اولیه) و نفع ثانی (ثانویه) قرار گیرد.

کشافی نیا با اشاره به دسته بندی مدیریت تعارض منافع در سه وضعیت بالقوه، بالفعل و سطح فردی و سازمانی و منشا بروز تعارض گفت: هر فردی را در آن موقعیت بگذاریم در موقعیت تعارض منافع قرار می‌گیرد.

مدرس اندیشکده شفافیت در ایران با بیان این که شاخص حکمرانی ۴ بعد دارد، افزود: در این زمینه پژوهش‌هایی در قالب پایان نامه در کشور صورت گرفته است؛ چهار پیمایش مختلف در خصوص بررسی روند ادراک فساد از سال ۸۸ تا سال ۹۶ در ایران رخ داده است.

وی با اشاره به سیاست‌های سخت، سیاست‌های نرم و سیاست سوت زنی گفت: سیاست سوت زنی بعد از وقوع فساد رخ می‌دهد.

کشافی نیا با اشاره اشکال رایج تعارض منافع، هدیه را یکی از اشکالات دانست و افزود: در این حالت ممکن است مقام مسئول هدیه نقدی یا غیرنقدی دریافت کند، ماده ۹۱ قانون خدمات کشوری دریافت هدیه و رشوه را ممنوع کرده است، اما این قانون مشکل دارد و بسیار کلی است و تفاوت مشخصی میان تعریف هدیه و رشوه قائل نشده در حالی که هدیه اثرگذاری روانی غیرمستقیم دارد.

مدرس اندیشکده شفافیت در ایران راهکار‌های مقابله با مدیریت تعارض را شفافیت، ممانعت، ممنوعیت، مداخله در انگیزه‌ها و تغییر قواعد بازی دانست و گفت: شفافیت به معنای آشکار سازی (اعلام همه منافع در ابتدا و طول تصدی مسئولیت) مثل آشکارسازی درآمد‌های شخصی و خانوادگی است؛ اقرار نیز (اعلام تعارض منافع در یک مسئله خاص) مثل اعلام منافع شخصی در زمان مدیریت و انعقاد قراردادهاست.

وی تاکید کرد: سامانه‌ها می‌توانند به شفافیت کمک کنند مثل انتشار حقوق مدیران، سامانه‌های گزارشگری تخلف، شفافیت سفر‌های خارجی و ثبت هدایا.