"سرشاخه کاری"، راهی برای جوان سازی درختان گردوی کشور

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، همین امر سبب شده نام تويسرکان به عنوان" شهر گردو " نام گذاری شود.
گردو با مردم تویسرکان سالهاست که قرین شده و بیشتر مردم در بخش کشاورزی در تولید گردو اشتغال دارند.
شهرستان تویسرکان با ۵ هزارو ۵۰۰ هکتار باغ گردو و ۱۷ هزار تن برداشت محصول در سال دارای شهرتی جهانی است. گردوی این شهرستان از نظر کاغذی بودن پوست و رنگ وطعم دلپذیر مغز آن بهترین نوع در کشور است.

 

 

سرما زدگی، آفت اصلی درختان گردو
شهر گردوی کشور چند سالی است با مشکلاتی دست و پنجه نرم می‌کند. یکی از این مشکلات تغییرات اقلیمی آب و هوا است که موجب شده تا درختان گردو دچار سرمازدگی شوند و محصولات آن‌ها از نظر کمیت و کیفیت دچار افت شود.
در سال‌های دور موضوع سرمازدگی کمتر برای کشاورزان مشکلی ایجاد می‌کرد چرا که بعد از پایان اسفندماه به تدریج سرما جای خود را به گرمای بهار می‌داد و محیط مناسبی برای شکوفه دادن درختان بویژه درختان گردو بود و کمتر اتفاق می‌افتاد که درختان دچار سرمای بهاره شوند در حالی که با تغییرات اقلیمی در سال‌های اخیر بار‌ها سرمازدگی شکوفه‌های درختان را از بین برده است.
به طول مثال سرمازدگی در سال ۹۴ حدود ۱۹۰ میلیارد تومان به باغات گردوی تویسرکان خسارت زد، امسال هم ۸۰ میلیارد تومان معادل ۴۰ درصد به باغات گردو خسارت وارد کرد.
نداشتن بیمه، تک محصولی بودن و از بین رفتن بیشتر محصولات گردو در تویسرکان هم کشاورزان را دچار مشکل کرده است و هم برند گردوی تویسرکان را خدشه دار کرده و هم موجب کم شدن ارز آوری و صادرات این محصول شده است.

 

تولید کم محصول با روش‌های سنتی تولید
از طرف دیگر وجود روش‌های سنتی در تولید محصول گردو مدت هاست که مشکلاتی را برای کشاورزان ایجاد کرده است. درختان با ارتفاع بلند بالای ۱۰ متر و باردهی کم این درختان موجب شده تا کشاورزان با زحمت و رنج زیاد محصول کمی به دست بیاورند. چه بسیار افرادی که هنگام برداشت سنتی درختان بلند دچار حادثه می‌شوند و از طرف دیگر هم به علت کهنسال بودن بیشتر این درختان با زحمت فراوان، محصولات کمی برداشت می‌کنند. این در حالی است که با استفاده از روش‌های جدید در تولید محصول می‌توان بهره وری را تا حدود زیادی بالا برد و بر مشکلات غلبه کرد.

 

"سرشاخه کاری"، راه حل مشکلات گردوکاران
مشکلاتی که در بالا ذکر شد محققان جهاد کشاورزی را به فکر انداخت تا راه حلی برای رفع این مشکلات بیابند. راه حل، اجرای طرح سرشاخه کاری در درختان موجود بود.
طرح سرشاخه کاری درختان چند سال است که در تویسرکان به عنوان پایلوت در کشور در حال اجراست. در این طرح شاخه‌هایی که اصلاحات ژنتیکی در آن‌ها انجام شده به درختان موجود پیوند زده می‌شوند. در این طرح برخی شاخه‌های درختان گردو بریده می‌شوند و سرشاخه‌های جدید بر روی قسمت‌های بریده درختان پیوند زده می‌شوند. با گذشت زمان درختان در قسمت‌های بریده از طریق سرشاخه‌های اصلاح شده رشد و ویژگی‌های درخت از قسمت سرشاخه‌ها متفاوت با بقیه قسمت‌های درخت می‌شود.
آقای "سلیمانی" مربی و محقق طرح سرشاخه کاری مرکز تحقیقات گردوی کشور با بیان اینکه عمده درختان گردوی کشور از طریق بذر تولید شده و به لحاظ تجاری کم بهره و به یخبندان‌ها آسیب پذیر هستند می‌گوید:" در این طرح با استفاده از ارقام تجاری درختان اصلاح و پیوند زده می‌شوند. "
آقای "اکبری"، مدیر جهاد کشاورزی تویسرکان هم هدف از این طرح ملی در تویسرکان را افزایش بهره وری باغات گردو و مقابله با سرمای زودرس بهاره عنوان می‌کند و می‌گوید:" در این طرح فروردین و اردیبهشت تنه درختان نیازمند پیوند، قطع و تا خرداد عملیات سرشاخه کاری انجام می‌شود. "

سرمازدگی، علت اصلی اجرای طرح سرشاخه کاری
آقای مفتح، نماینده مردم تویسرکان در مورد ضرورت اجرای طرح سرشاخه کاری می‌گوید: "پس از سرمازدگی متوالی درختان گردوی این شهرستان، با پیگیری‌های صورت گرفته برای اولین بار، ۴ میلیارد تومان اعتبار ویژه طرح سرشاخه کاری و اصلاح باغات گردوی تویسرکان به طور اختصاصی برای این شهرستان در ردیف بودجه سال ۹۷ کشور تعیین شد. "
آقای "رضوانی جلال"، مدیرکل جهاد کشاورزی استان همدان با اشاره به سرمازدگی گسترده درختان گردوی این استان به ویژه تویسرکان در سال ۹۴ و خسارت ۱۹۰ میلیارد تومانی گفت: "این سرمازدگی و خسارت عاملی شد تا با تحقیقات بسیار، طرح سرشاخه کاری با هدف اصلاح درختان در جهت مقاومت در مقابل سرمازدگی و افزایش کمی وکیفی محصول در شهرستان تویسرکان به عنوان پایلوت کشوری برنامه ریزی و اجرایی شد. "
آقای اکبری، مدیر جهادکشاورزی شهرستان تویسرکان می‌گوید: "برای اولین بار در کشور در سال ۹۶ , آموزش پیوندزنان حرفه‌ای درختان گردو از سراسر کشور توسط کارشناسی از کشور ترکیه در شهرستان تویسرکان آغاز شد و از سال‌های بعد توسط اساتید ایرانی بازهم آموزش‌هایی در تویسرکان ارائه شد. "
آقای "سلیمانی"، مدرس دوره و محقق علوم باغبانی در مورد این دوره‌ها می‌گوید:" در این کارگاه‌ها مراحل مختلف از قبیل زمان تهیه شاخه‌ها و نحوه نگه داری، زمان پیوند زنی و روش‌های مختلف پیوند زدن و مدیریت بعد از پیوند را آموزش می‌دهیم.
آقای "اکبری"، مدیر جهاد کشاورزی تویسرکان می‌گوید:" آموزش پیوند زدن حرفه‌ای با حضور متقاضیان از سراسر کشور در دوره‌های تئوری و عملی در تویسرکان از نیمه دوم سال ۹۶ تاکنون اجرا شده است ".

افزایش ۳ برابری تولید محصول گردو با سرشاخه کاری
با اجرای طرح سرشاخه کاری پیش بینی می‌شود میزان تولیدات هم تا حد چشمگیری افزایش یابد.
آقای "مومیوند" فرماندار پیشین تویسرکان با بیان اینکه متوسط برداشت گردو درحال حاضر تا ۲ تن در هر هکتار است می‌گوید: "با اجرای این طرح برداشت گردو به بیش از سه برابر افزایش خواهد یافت و موجب اقتصادی شدن گردوکاری خواهد شد و این طرح از مصادیق طرح‌های اقتصاد مقاومتی است. "
نماینده مردم تویسرکان در مجلس می‌گوید:" برطبق توافق با وزارت جهاد کشاورزی قراراست در مدت ۵ سال، کار پیوند زنی واصلاح درختان گردو در ۳ هزار هکتار از باغ‌های تویسرکان انجام شود و پس از آن این طرح توسط باغداران ادامه یابد. "

 

تربیت پیوند زنان حرفه‌ای گردو در کشور
یکی از نتایج اجرای طرح سرشاخه کاری در تویسرکان به عنوان پایلوت در کشور را می‌توان تربیت پیوند زنان حرفه‌ای دانست.
معاون باغبانی وزیرجهادکشاورزی با اشاره به اینکه تا قبل از این طرح کمتر از انگشتان دست، پیوند زن در کشور وجود داشت می‌افزاید:" با طرح سرشاخه کاری، ده‌ها پیوند زن حرفه‌ای در کشور تربیت شد. "

 

آغاز جنبش جوان سازی درختان گردوی کشور
آقای "طهماسبی" با بیان اینکه در آینده تویسرکان گردوی یکدست، یکنواخت با بازارپسندی خواهد داشت می‌افزاید:" این طرح در تویسرکان آغاز جنبش جوانسازی درختان گردوی کشور است. "
آقای "رضوانی جلال"، مدیر جهاد کشاورزی استان هم میزان گیرایی پیوندک‌های پیوند زده به درختان را ۹۰ درصد می‌داند و می‌گوید:"این در حالی است که پیش از این انتظار محققین حدود ۶۰ درصد بود. "

رضایت گردوکاران تویسرکان از اجرای طرح سرشاخه کاری
آقای "کولیوند" یکی از گردوکاران شهر طلای سبز است. او با اشاره به اینکه گردش اقتصاد و درآمد بسیاری از مردم تویسرکان به صورت مستقیم و غیر مستقیم وابسته به محصول گردو است می‌گوید: "در سال‌هایی که سرمازدگی باغات گردو اتفاق می‌افتاد، زندگی عمده مردم شهرستان مختل می‌شد. "
او با بیان اینکه با مشاوره کارشناسان جهادکشاورزی از مزیت‌های فراوان سرشاخه کاری مطلع شده است می‌افزاید: "با انجام این اقدام درختانی که کار پیوند ِ پیوندک‌های اصلاح شده رویشان انجام شد، از سرمازدگی امسال درختان مصون ماندند. "
آقای" محمدی" دیگر باغدار تویسرکان هم می‌گوید: "نکته مهم این است که شاخه‌های درختی که طرح سرشاخه کاری روی آن اجراشد از سرمازدگی در امان ماند و دیگر شاخه‌های همان درخت دچار سرمازدگی شدند. "
قرار است بعد از اجرای موفق این طرح در شهر گردوی کشور در سایر نقاط استان همدان و کشور به اجرا درآید.
در دو سال اخیر، حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از پیوندک‌های طرح سرشاخه کاری به دیگر شهرستان‌های استان همدان منتقل شده و قرار است بیشتر هم بشود.