محلاتی پر افتخار اما فراموش شده

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما از مرکز کرمان ، شامگاه دوشنبه 27 خرداد تماس شهروندان با آتش نشانی کرمان خبر از وقوع حادثه ای در یکی از کوچه های خیابان شریعتی می داد ، دیواری خشتی فرو ریخته و یک خودروی پراید درحال عبور از کوچه زیر آوار گرفتار شده بود. با اقدام سریع آتش نشانان ، تنها سرنشین پراید نجات یافت و راهی بیمارستان شد.

آقای علی عسکری مدیرعامل آتش نشانی ، علت ریزش دیوار را قدیمی و فرسوده بودن آن دانست و گفت:  شبیه این خانه و دیوار قدیمی، در شهر کرمان به تعداد زیاد وجود دارد که هر آن باید منتظر خطرسازی و خبرسازی آنها باشیم .
این خانه های فرسوده در محلاتی جمع شده اند به نام بافت قدیم شهر. جایی که به قول آقای گلاب زاده کارشناس کرمان شناسی ؛ مهد افتخارات بی شمار شهر کرمان در طول تاریخ است و در و دیوارش هزاران حکایت تلخ و شیرین از مردمان این شهر در سینه دارند اما متاسفانه اکنون بجای آن همه افتخارات ، راوی خرابی ، فرسودگی ، تخریب و خطر هستند.
دکتر سلاجقه استاد عمران در دانشگاه شهید باهنر می گوید: ظلم به معماری تاریخی شهر کرمان از زمانی شروع شد که محلات جدید با امکانات بسیار بهتر در مناطق دورتر از مرکز شهر شکل گرفت و متاسفانه بافتهای قدیم نتواستند پاسخگوی نیازهای جدید مردم باشند و لذا کوچ مردم از این محلات صورت گرفت. وی می افزاید هم مردم باید به جای کوچ، خواستار بهسازی محلات خود میشدند و هم دولت باید هنگام توسعه فیزیکی و رفاهی شهر، به فراهم کردن جذابیتهای جدید زندگی در محلات قدیمی هم توجه میکرد که نکرد.
قدم که به بافت تاریخی شهرکرمان میگذاریم علاوه بر فرسودگی متوجه یک تغییر بزرگ دیگر هم میشویم. بافت جمعیتی دراین مناطق دگرگون شده است. خانه های بزرگ قدیمی که برخی بالای هزار مترمربع مساحت دارند اکنون مستاجران جدیدی یافته اند و در هر کدام از آنها چند خانواده از اتباع بیگانه با تعداد زیادی فرزند قد و نیم قد اقامت دارند.
آقای سلمانی پیرمرد لحاف دوزی است که از بچگی ساکن محله مسجد امام شهر کرمان است و هنوز به این محله تاریخی تعلق خاطر دارد و خانه آبا و اجدادی و مغازه قدیمی خود را ترک نکرده است. او در حالیکه با جوالدوز مشغول دوخت لحاف زیبایی برای جهیزیه یک دختر دم بخت کرمانی است می گوید تا ده خانه سمت چپ مغازه من در اجاره افاغنه است و صاحبان این املاک 25 سال است که از این جا رفته اند و الان در این خانه ها دو نسل از افاغنه زاد و ولد کرده اند ، او اضافه می کند در برخی دیگر از خانه ها که دچار ویرانی شده اند اراذل و اوباش و معتادان ساکن هستند و بعد از غروب آفتاب کمتر کسی دل و دماغ یا دل و جرات عبور از این کوچه ها را دارد.
چند کوچه بعد از مغازه آقای سلمانی به آقای فرهمندی نیا بر می خوریم که مشغول خانه سازی است ، از معدود خانه هایی که در این محله در حال ساخت است. او می گوید به چند دلیل مردم رغبت زیادی به حضور در این مناطق را ندارند اول تعداد زیاد اتباع بیگانه در اینجا است، دوم وجود معابر باریک و درهم پیچیده که آوردن مصالح به این محلات را مشکل کرده و سوم مشکل ارتفاع برای ساخت است. او می افزاید الان این زمین 400 متر است و من فقط تا دو طبقه میتوانم بسازم زیرا باید خط حریم بناهای تاریخی در این محلات حفظ شود. الان که کار را شروع کرده ام پشیمانم زیرا میتوانستم در محلات جدید مجوز 4 یا 5 طبقه را بگیرم و هزینه های ساخت را سرشکن کنم.
اقای بلوردی مدیرکل شهرسازی استان با اشاره به وجود 5 هزار و 429 هکتار بافت فرسوده در شهرهای استان کرمان که این استان را به رتبه سوم کشور بعد از خوزستان و سیستان و بلوچستان تبدیل کرده است میگوید 880 هزار نفر در بافت قدیم شهرهای استان زندگی میکنند و اگر زلزله ای شدید در این مناطق روی دهد علاوه بر تخریب گسترده خانه های قدیمی، به علت معابر باریک کمک رسانی هم بسیار مشکل است .
او دولت را زیاد مقصر نمیداند و به استقبال اندک مردم از خانه سازی در بافتهای قدیم اشاره می کند و می گوید علیرغم تسهیلات 60 تا 100 میلیون تومانی و مشوق های دیگر که تا پارسال قدرت خرید بالایی به مردم میداد ، اما باز هم رغبت شهروندان برای بافت قدیم اندک بوده است.
اقای سعید کارشناس شهر سازی هم با اشاره به وجود بافت فرسوده در 60 شهر از 71 شهر استان میگوید امیدواریم با اجرای طرح بازآفرینی شهری که از اقدامات جدید دولت است و پیشنهادات جذاب در این طرح بتوانیم بخشی از مشکلات این مناطق را بر طرف کنیم و مردم تشویق به حضور در این محلات شوند.
آقای عالم زاده شهردار کرمان هم با استقبال از طرح بازآفرینی، آنرا موجب تحول و تغییر مناطق تاریخی میداند اما گلایه میکند که مالکان خانه های فرسوده در بافت قدیم، همت و تحرک لازم را برای تغییر این محلات ندارند. او می افزاید ما در دو محله شهر کرمان قصد اجرای طرح بازآفرینی را داشتیم اما مالکان ؛ قیمت زمینهای خود را تا دو برابر افزایش دادند و محاسبات بودجه ای ما به هم ریخت .
آقای جمالی نژاد معاون عمرانی و توسعه امور شهری وزارت کشورکه پنجشنبه این هفته 30 خرداد مهمان کرمانی ها بود در حاشیه مراسم افتتاح تقاطع غیرهمسطح شهید الله دادی شهر کرمان گفت : متاسفانه سال گذشته از اعتبارات ملی بازآفرینی نتوانستیم به کرمان کمک کنیم اما امسال تلاش میکنیم در این طرح ، کرمان به طور خاص مد نظر قرار گیرد و با تلاش مردم و حمایت دولت بافتهای قدیمی و ناکارآمد شهری به هسته های زیست پذیر و مکانهایی شاد و با نشاط برای زندگی تبدیل شوند .
به هر حال اگر مایلیم از این پس، شاهد ریزش دیوارهای فرسوده روی خودروهای عبوری و یا خدای ناکرده حوادث بدتری در بافت قدیمی شهر کرمان نباشیم باید پا را از حرف و حدیث و گلایه فراتر بگذاریم و با همکاری مردم و مسئولان ، در روشهای نگهداری از یک شهر چند هزار ساله بازنگری کنیم.