کاهش تعهدات ایران در برجام نقض برجام نیست

   جمهوری اسلامی ایران در چارچوب کاهش تعهدات برجامی در قبال تعلل اروپا اقدام به افزایش ذخایر اورانیوم غنی شده ۳/۶۷ درصد کرد. این را می‌توان در قالب جنگ شناختی برای تاثیرگذاری روی دستگاه محاسباتی بازیگران برجامی تحلیل کرد. جنگ روایت‌ها و جنگ اراده‌ها پیش درآمد آن است.
    ایران دو ماه پیش هشدار داد؛ اگر اروپا به تعهدات برجامی پای بند نباشد در نخستین گام افزایش ذخایر آب سنگین و اورانیوم غنی شده مد نظر قرار می‌دهد.
   ایران طبق برجام پذیرفته است در یک دوره زمانی ۱۰ تا ۲۵ ساله محدودیت‌هایی در زمینه میزان ذخایر، تحقیق و توسعه، درصد اورانیوم غنی شده و نوع سانتریفیوژ‌ها اعمال کند.
   نگهداری حداکثر ۱۳۰ تن اب سنگین و ۳۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۳/۶۷ درصد در زمره این محدودیت هاست.
  مسوولیت پذیری ایران سبب شد، طرف غربی بدون پرداخت کمترین هزینه از زیر بار تعهداتی که بر عهده دارد، شانه خالی کند. کاهش تعهدات از سوی ایران واکنشی است که مجوز ان در بند‌های ۲۶ و ۳۷ برجام گنجانده شده است.
   ایران در مرحله‌های دیگر نیز می‌تواند بدون نقض برجام برخی دیگر از تعهداتش را کاهش دهد که افزایش سطح غنی سازی از ان جمله است. برای تامین سوخت نیروگاه بوشهر تا ۵ درصد و برای سوخت راکتور تحقیقاتی تهران تا ۲۰ درصد نیاز است.
   بهره برداری از سانتریفیوژ‌های نسل جدید مانند IR۲M , IR۴ هم می‌توان در دستور کار قرار داد که قدرت هر یک از ان حدود ۵ سو است. سانتریفیوژ‌های نسل IR۶ هم در زنجیره‌های ۲۰ تایی اماده راه اندازی صنعتی است. هریک از این سانتریفیوژ‌ها ۱۰ برابر سانتریفویژ‌های کنونی IR۱ کارایی دارد.
   شروع عملیات غنی سازی حتی ۳/۶۷ درصد در فردو هم می‌تواند از گزینه‌های ایران تلقی شود. سایت هسته‌ای فردو (شهید علیمحمدی) با قرار گرفتن ۸۰ تا ۹۰ متر زیر زمین که کوهی صخره‌ای ان را در بر گرفته از مصونیت راهبردی برخوردار است.
پروتکل الحاقی و کد اصلاحی ۱/۳ بصورت داوطلبانه طی ۵ سال گذشته بدون تصویب مجلس شورای اسلامی بمرحله اجرا گذاشته شده است. ایران از این پس اجرای ان را تا تصویب قانونی تعلیق کند. این موضوع می‌تواند سبب کاهش شمار بازرسان آژانس شود. البته در گام‌های بعدی می‌توان افزایش غنی سازی به ۲۰ درصد، نوسازی سایت اب سنگین خنداب اراک، فک پملپ برخی امکانات از قبیل قرص‌های سوخت و ... هم اقدام کرد.
   این کاهش تعهدات که هیچ طبق بند ۲۶ و ۲۷ نقض برجام نیست تا زمانی که اروپایی‌ها دست از تعلل بردارند می‌تواند استمرار داشته باشد.
   برای اجرای هر یک از گزینه‌ها رایزنی دیپلماتیک با دوستان، رقبا و نهاد‌های بین المللی نیاز مبرم هست.

خبرگزاری صدا و سیما

حسن عابدینی کارشناس ارشد مسائل سیاسی و بین الملل