هزینه بالای مرمت و لایروبی قنات‌ها یکی از علل مهاجرت روستاییان

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، آقای محمد مکاری مدیر گروه مردم‌شناسی زیست محیطی پژوهشکده مردم شناسی امروز چهارشنبه ۲۰ شهریور ۹۸ با بیان این مطلب، در بررسی و بیان بخشی از پژوهش خود با عنوان «بررسی نقش عوامل انسانی تأثیر گذار در خشک شدن قنات‌های خراسان»، گفت: موضوع قنات نسبت به بسیاری از منابع آبی ایران و اینکه استقرار حکومت و انسان‌ها به آن بستگی داشته، از اهمیت زیادی برخوردار است.
وی با بیان اینکه قنات سرمنشاء همه مسائل مربوط به یک منبع آبی مهم به شمار می‌آید، عنوان کرد: در ایران به علت نبود آب کافی در تمامی مناطق، همواره قنات‌ها نقش تعیین کننده‌ای در کشور داشته اند و حفاظت از قنات‌ها به عهده متولیان مربوط به هر قنات بوده است.
آقای مکاری با بررسی قنات‌ها از منظر اجتماعی و فرهنگی گفت: در اصلاحات ارضی ایران به دلیل اجرای قوانین خرده مالکیتی صورت گرفته، قنوات به مرور به علت رسیدگی و لایروبی نکردن توسط خوانین و مالکان، تخریب و در نهایت خشک شدند.
این پژوهشگر نبود مدیریت سنتی مقتدر را نیز به عنوان یکی از عوامل مهم از بین رفتن قنوات و تخریب آن‌ها در ایران عنوان کرد.
وی با اشاره به اهمیت آب در فرهنگ و زندگی ایرانیان گفت: از زمانی که مردم اقدام به حفر چاه‌های عمیق و نیمه عمیق کردند قنات‌ها مورد بی توجهی واقع شد و از آنجا که حفر هرگونه چاه موجب افت قنات و کاهش سطح استاندارد آب مورد نیاز آن می‌شود، به مرور زمان قنوات دچار خشکسالی شدند.
مدیر گروه مردم‌شناسی زیست محیطی پژوهشکده مردم شناسی با بیان اینکه دولت‌ها همواره با بستن چاه ها، کاهش برداشت و مدیریت سعی در زنده نگه داشتن قنات‌ها دارند خاطر نشان کرد: خشکسالی‌های پی در پی موجب شده سفره‌های آب‌های زیر زمینی به شکل بسیار محسوسی کاهش یافته که این خود یکی از عوامل مهم از بین رفتن قنات هاست.
این پژوهشگر افزود: از جمله اقدامات مهم دولت برای حفظ قنوات، سخت گیری برای دادن مجوز‌های حفر چاه به صورت نیمه عمیق و عمیق است و اگر بخشی از مهاجرت و یا از بین رفتن کشاورزی در مناطق مختلف ایران را به علت از بین رفتن قنات بدانیم، سخنی به گزاف نگفته ایم.
آقای مکاری بیان کرد: برای نگهداری و حفظ جان یک قنات لازم است که دولت با حمایت مالی از خرده مالکان قنوات آنان را در پرداخت هزینه‌های به نسبت زیاد مرمت، حفظ و لایروبی قنات‌ها یاری رساند، زیرا که اگر این حمایت‌ها صورت نگیرد در کمتر از یک دهه آینده، تمامی قنات‌های این سرزمین خشک خواهند شد.