بررسی امکان عملیات نظامی ترکیه در سوریه

به گزارش خبرگزاری فرانسه از واشنگتن، کاخ سفید اعلام کرد: نیروهای آمریکاییِ مستقر در شمال سوریه دیگر در نزدیکی مرز ترکیه نخواهند بود. به علاوه، نیروهای آمریکایی از عملیات آنکارا در سوریه- که «مدت هاست برنامه ریزی شده است»- حمایت نخواهند کرد.
در این بیانیه که در اواخر روز یکشنبه منتشر شد، آمده است: «ترکیه به زودی در رابطه با عملیات خود در شمال سوریه که مدت هاست آن را برنامه ریزی کرده است، حرکتِ رو به جلوِ خود را آغاز خواهد کرد. نیروهای آمریکایی از این عملیات حمایت نخواهند کرد و در آن نیز دخیل نخواهند بود. در ضمن، نیروهای آمریکایی که داعش را شکست داده اند، دیگر نزدیک آن منطقهِ (عملیاتیِ ترکیه) نخواهند بود.»
حال پرسش این است که آیا عقب نشینی آمریکا از شمال سوریه در پی تهدید ترکیه به انجام در این منطقه صورت گرفته است؟ زیرا رئیس جمهور ترکیه پیش از این هشدار داده بود آنکارا ممکن است به زودی عملیاتی تهاجمی در آن سوی مرز (در خاک سوریه) انجام دهد که ممکن است بسیار قریب الوقوع، مثلاً طی «امروز یا فردا» باشد.
اما شاید استقرار نیرو‌های ترکیه در شمال سوریه و عقب نشینی نیرو‌های آمریکایی را باید از منظر جابجایی یک عضو ناتو با عضو دیگر ناتو ارزیابی کرد. به این ترتیب آنکارا پس از این در پی اشغالگری در سوریه و اجرای سیاست‌های ناتو - آمریکا و رژیم صهیونیستی - در شمال سوریه خواهد بود. اما مگر ممکن است آنکارا از تجربه اشغالگری عربستان در یمن و گرفتار شدن در باتلاق آن عبرت نگرفته باشد؟
شاید هم تهدیدات نظامی آنکارا برای سوق دادن کرد‌ها به سوی اتحاد با دمشق باشد؛ زیرا نگرانی‌هایی منطقه‌ای درباره استقلال منطقه کردستان سوریه و سرایت بحران به مناطق کردنشین ترکیه، ایران و عراق وجود دارد. جواب به یک پرسش این موضوع را روشن می‌کند و آن اینکه آیا پس از پیوند دوباره منطقه کردنشین سوریه به دمشق، ترکیه درگیر یک جنگ تمام عیار با کردها، دمشق و متحدانش می‌شود؟ و آیا این جنگ به نفع ترکیه و منطقه و حتی آمریکا و اروپا است؟ به نظر میرسد جواب منفی باشد؟
ولی ممکن است دستور ترامپ برای خروج نظامیان آمریکایی از سوریه و بالاگرفتن ادعا‌ها درباره امکان عملیات نظامی ترکیه هدفی تبلیغاتی و انتخاباتی داشته باشد.
این برای دومین بار در کمتر یک سال گذشته است که ترامپ چنین دستوری داده است و در واکنش وزارت دفاع، وزارت خارجه، کنگره و کارکنان تیم امنیت ملی آمریکا تلاش می کنند به سخنان رئیس جمهوری پاسخ دهند که گمان می کند نبرد علیه داعش تا میزان زیادی با پیروزی همراه بوده و ماموریت نیروهای آمریکایی در این نبرد به اتمام رسیده است.
به این ترتیب ترامپ می‌تواند هم به حضور نظامی آمریکا در سوریه مشروعیت منطقه ای و بین المللی بدهد و هم به طرفداران انتخاباتی خود بگوید من همه تلاش خود را برای اجرای وعده‌های انتخاباتی ام در انتخابات سال 2016 کرده ام؛ ولی همه چیز دست من نیست.
با این حال آنچه تهدید نظامی قریب الوقوع آنکارا را برای سوریه با تردید بیشتر روبرو می‌سازد این نقل قول خبرگزاری فرانسه از دفتر ریاست جمهوری ترکیه است: در اوایل روز یکشنبه و پیش از انتشار بیانیه کاخ سفید، اردوغان و ترامپ در خلال یک مکالمه تلفنی، توافق کردند که در ماه آینده (نوامبر) در واشنگتن با یکدیگر ملاقات کنند تا درباره ایجاد «منطقه ای امن» در شمال سوریه با هم به بحث و تبادل نظر بپردازند.
پیشتر واشنگتن به دنبال آن بود که هرگونه عملیات نظامی ترکیه علیه شبه نظامیان سوریِ تحت حمایت آمریکا را متوقف کند و این در حالی بود که آنکارا آن شبه نظامیان سوری را «تروریست هایی» قلمداد می کند که صرفاً شاخه ای از شبه نظامیان کُرد در داخل ترکیه هستند.
آمریکا قبلاً با کردهای عضو «یگان های موسوم به مدافع خلق‌ها» ، موسوم به «وای پی جی» (YPG) همکاری هایی نزدیک داشت تا با کمک آن ها، سرزمین های وسیعی در خاک سوریه را از دست جنگجویان داعش که آن ها را تسخیر کرده بودند، خارج سازد.
در هر حال نیروهای سوریه دمکراتیک اعلام کردند نیروهای آمریکایی بدون عمل کردن به تعهدات خود، از مناطق مرزی ترکیه عقب نشینی کردند. این نیروها افزودند یک لحظه در دفاع از مناطق خود در مقابله با عملیات نظامی ترکیه، شک و تردید نخواهیم کرد.

----------------------------------------------------------------------------------------
عبدالرضا خلیلی