معرفی اجمالی عملکرد و آثار سامانه های مبارزه با قاچاق کالا و ارز

پژوهش خبری صدا وسیما: فرآیند تجارت سالم، همواره با مشکلاتی روبه رو است که در مواقعی فرد را ترغیب به طی مسیر ساده تر، یعنی قاچاق‏، می کند. سامانه جامع تجارت و به دنبال آن سایر سامانه ها‏، با هدف تسهیل و تسریع تجارت، به سوی توسعه مستمر در حرکت است.
پژوهش خبری در مصاحبه با مهندس محمد شیرازیان، مشاور رئیس مرکز و مدیر سامانه جامع تجارت،به علملکرد و آثار دو سامانه جامع تجارت و سامانه جامع ضوابط و مقررات، می پردازد.

1- سامانه جامع تجارت
سامانه جامع تجارت (سامانه یکپارچه سازی و نظارت بر فرآیند تجارتی) با هدف ایجاد یک سامانه واحد جهت مدیریت فعالیت های تجاری بازرگانان و فعالان تجاری در حوزه ثبت اطلاعات خرید و فروش کالا، نگهداری و انبارش کالا و حمل کالا طراحی و پیاده سازی می گردد.
این سامانه کلیه فرایندهای زنجیره تجارت داخلی را شامل می‏ شود و مدیریت زنجیره توزیع کالا تا سطح عرضه شامل حمل ‏های داخلی، نگهداری در انبارهای داخلی، فروش (معامله کالا) دربرمی گیرد. بر این اساس گزارش سامانه یکپارچه در قالب زیر سامانه حوزه تجارت فرامرزی و سامانه تجارت داخلی ارائه گردیده است.

عملکرد:

حدود 23 هزار بازرگان در فرآیند واردات کالا، در حال استفاده از این سامانه هستند و به طور  متوسط روزانه 1000 ثبت  سفارش  و 500  مجوز  ورود  صادر می ­گردد. همچنین در  تعامل با سامانه ­های پرتال  ارزی و سنای بانک مرکزی، بازرگانان فرآیند درخواست و تامین ارز خود را از طریق سامانه جامع تجارت به انجام می ­رسانند و به طور متوسط روزانه 500 اعلامیه تامین ارز صادر و تبادل می ­شود.

تاثیر در حذف برگه فیزیکی و کاهش مراجعات حضوری:

• حذف برگه  فیزیکی  مجوزهای  ورود
• حذف برگه  فیزیکی  مجوز  ثبت  سفارش
• حذف مکاتبات فیزیکی با دستگاه­ها به منظور استعلام و پاسخ به استعلام ثبت سفارش
• حذف مراجعه حضوری جهت دریافت برگه  مجوز
• حذف مراجعه حضوری برای  صدور، تمدیدو  ویرایش  ثبت  سفارش
• حذف مراجعه حضوری جهت  پیگیری  و  مشاهده  وضعیت  پرو نده
• حذف مراجعه حضوری جهت پرداخت  کارمزدها  از  طریق  پرداخت  اینتر نتی
• حذف مراجعه حضوری به بانک و سازمان توسعه تجارت جهت دریافت و ارائه نامه
• تایید و ویرایش ثبت سفارش
• حذف ثبت نام­ های چندگانه به وسیله دستگاه­های مختلف از طریق درگاه واحد سامانه
• حذف ورود مکرر اسناد و اطلاعات یکسان در سامانه ­های متعدد و تخصصی دستگاه ­ها
• اطلاع ­رسانی پیامکی تغییر وضعیت پرونده به بازرگانان
• ایجاد امکان ثبت سفارش اینترنتی، در کلیه ساعات شبانه ­روز و روزهای تعطیل
• ایجاد امکان خرید الکترونیکی ارز، از صرافی­ ها و حذف مراجعه حضوری مربوط

 تاثیر در کاهش نقش عامل انسانی

• حذف کارشناسی انسان محور، در فرآیند صدور ثبت سفارش
• حذف نقش عامل انسانی، در فرآیند ویرایش ثبت سفارش
• حذف نقش عامل انسانی، در تشخیص مجوزهای مورد نیاز برای واردات
• حذف نقش عامل انسانی، در کنترل مجوزهای دریافتی و تطبیق با پرونده
• حذف نقش عامل انسانی، در استهلاک مجوزهای دریافتی
• حذف نقش عامل انسانی، در صدور قبض کارمزد
• حذف نقش عامل انسانی، در کنترل و استهلاک فیش بانکی کارمزد

تاثیر در تهیه بانک اطلاعات برخط جهتسیاست­گذاری

• ایجاد بانک برخط اطلاعات مجوزهای صادر شده، در فرآیند ثبت سفارش
• ایجاد بانک برخط اطلاعات درخواست ­های رد شده یا منتظر بررسی
• ایجاد بانک برخط اطلاعات مدت زمان صدور مجوز، به تفکیک دستگاه و کاربر و محاسبه برخط سهم هر یک از دستگاه در مدت زمان واردات
• ایجاد بانک برخط اطلاعات تخصیص، تامین و گشایش اعتبار ارزی
• ایجاد بانک برخط سوابق عملکردی یک بازرگان به منظور کارشناسی اعتبار
• ایجاد امکان ردیابی وضعیت یک ثبت سفارش، برای تصمیم­گیری ادامه روند تهیه گزارش ­های کاربردی برای سطح مختلف مدیریتی (ارشد، میانی و عملیاتی) بیش از 100 نوع گزارش
• سامانه جامع ضوابط و مقررات تجاری

وضعیت سامانه:

در حال بهره­ برداری، بهبود و توسعه مستمر 

عملکرد:

اطلاعات کتاب مقررات صادرات و واردات در داخل سامانه ثبت شده و سایر ضوابط تجاری به مرور در حال تکمیل است. الکترونیکی کردن فرآیند تدوین و ابلاغ ضوابط نیز، چندی پیش آغاز شده و به زودی تکمیل خواهد شد.

تاثیر در حذف برگه فیزیکی و کاهش مراجعات حضوری:

• حذف مراجعه حضوری بازرگانان جهت اطلاع از ضوابط تجاری
• ایجاد امکان جستجوی اینترنتی سوابق و وضع جاری ضوابط کالا بر اساس شناسه کالا
• حذف مکاتبات، جهت پیشنهاد تصویب ضوابط (در حال انجام)
• حذف مکاتبات جهت ابلاغ ضوابط (در حال انجام)

تاثیر در کاهش نقش عامل انسانی:

• حذف نقش عامل انسانی در پاسخ به متقاضیان حول ضوابط کالایی
• حذف نقش عامل انسانی در تشخیص ضوابط مربوط به یک کالا

تاثیر در تهیه بانک اطلاعات برخط جهت سیاست­گذاری:

• ایجاد بانک برخط اطلاعات، از سوابق تغییرات ضوابط تجاری
• ایجاد بانک برخط اطلاعات از آخرین وضعیت ضوابط، به تفکیک کالا و ضابطه

کلام آخر

مبارزه با قاچاق کالا و ارز، مورد تایید مسئولان نظام و همه کارشناسان است. تکمیل و راه ­اندازی سامانه جامع تجارت، یک ابزار فنی و سیستماتیک مطمئن، برای عبور از انجام امور به وسیله نیروی انسانی، برای رسیدن به این مقصود است. خوشبختانه دولت[1] از راه ­اندازی و تکمیل این سامانه­ ها، تا پایان سال 1398 خبر داده است و همه دستگاه ­ها را مکلف به اتصال به سامانه مرکزی کرده است. در شرایط حساس کنونی اقتصاد، و گذراندن وضعیت تحریم ظالمانه، اهمیت شفاف­ سازی و تسهیل و تسریع در تجارت داخلی و بین ­الملل دوچندان است.

پژوهش خبری// تینا صالحی