فلک را سقف بشکافیم

حتی خشکسالی‌های پی در پیِ سال‌های اخیر هم جلودارشان نبوده. دست‌های زنانه شان شاید پینه بسته باشد، اما اراده آهنین آن‌ها آن قدر زبانزد شده که از شهرستان‌های دور و نزدیک فارس و از دیگر استان‌ها سختی راه را تحمل می‌کنند تا از نزدیک نتیجه همت بلند این زنان پر تلاش را ببیند و برای پیشرفت کار و بارشان با آن‌ها مشورت کنند. زنان روستاییِ مرودشت را می‌گویم که سرمایه‌های کوچکشان قد کشیده و از ۱ میلیارد و ۴۰۰ میلیون ریال در سال ۸۹ به حدود ۱۵ میلیارد ریال در سال ۹۸ افزایش یافته و صندوق خردشان به شرکت سهامی خاص تبدیل شده است.

زنان پرتلاش روستایی از پرورش قارچ، پخت نان  و تهیه رب خانگی به راه اندازی باغچه سلامت و تولید محصولات ارگانیک تا فروش و معرفی این محصولات در قالب وب سایت و استارتاب روی آورده اند. این زنان  به روز هستند و هر بار طرحی نو در می‌اندازند.
نقش زنان در توسعه پایدار
انسان محور توسعه پایدار است و جامعه‌ای می‌تواند توسعه یابد که همه افراد آن ظرفیت توسعه پذیری را داشته باشند در این میان بررسی نقش زنان در روند توسعه نشان می‌دهد زنان روستایی در گذشته و حال در کنار کار‌های خانه با فعالیت‌های مختلف در بخش هایی، چون کشاورزی، دامداری، صنایع دستی و دیگر صنایع روستایی نقش عمده‌ای در اقتصاد خانوار به عهده داشته‌اند.

از جمله عرصه‌های مهمی که زنان روستایی و حتی عشایری سال هاست در آن گام گذاشته اند و به موفقیت‌های خوبی دسته یافته اند سرمایه گذاری در صندوق‌های اعتباری خرد زنان روستایی بوده است.

به گفته محمد مهدی قاسمی رییس سازمان جهاد کشاورزی فارس صندوق‌های اعتبارات خرد زنان روستایی با هدف افزایش و رشد مشارکت زنان در فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی کار خود را از سال ۱۳۷۹ در کشور آغاز کرد.
قاسمی می‌افزاید زنان روستایی طبق اساس نامه این صندوق‌ها با پس‌انداز ماهیانه در این صندوق، به سرمایه گذاری در مواردی اقدام می‌کنند که می‌تواند برایشان اشتغال زا و درآمدزا باشد.
آمار‌ها نشان می‌دهد استان فارس با ۴۴۰ صندوق اعتباری خردِ زنان روستایی و عشایری و جذب بیش از ۱۷ هزار عضو مقام نخست کشور را از نظر توسعه صندوق‌های اعتباری خرد روستایی و عشایری داراست.

رییس سازمان جهاد کشاورزی فارس می‌گوید: عدالت اجتماعی، کاهش بیکاری و فقر در مناطق روستایی، بهبود سطح درآمد زنان با اجرای طرح‌های کوچک، جلوگیری از مهاجرت روستاییان و ارتقاء مهارت‌های فردی و اجتماعی زنان روستایی از طریق برنامه‌های آموزشی تنها بخشی از نتایج فعالیت‌های صندوق‌های خرد زنان روستایی بوده است. قاسمی تاکید می‌کند هدف ما تشکیل این صندوق‌ها در ۴ هزار روستای استان فارس است.
زنان روستاییِ مرودشت زبانزد کشور
صندوق‌های اعتباری خرد زنان روستایی در شهرستان مرودشت آن قدر خوب عمل کرده که طرح تبدیل این صندوق‌ها به صندوق‌های شهرستانی برای نخستین بار در فارس در مرودشت کلید خورد.
آمار نشان می‌دهد شهرستان مرودشت با ۴۵ صندوق بیشترین صندوق اعتباری روستایی و عشایری را در استان فارس و کشور داراست.
در صورتی که شهرستانی دارای بیش از ۷ صندوق اعتباری خرد زنان روستایی با یک سال فعالیت مطلوب باشد، می‌توانند با ایجاد شبکه‌ای از این صندوق‌ها، صندوق شهرستانی حمایت از فعالیت‌های کشاورزی زنان روستایی و عشایری تشکیل دهند.

به گفته حمیدرضا ابراهیمی مدیر هماهنگی ترویج سازمان جهاد کشاورزی فارس با شکل‌گیری این صندوق‌های شهرستانی، دولت نیز با توجه به آورده صندوق، سرمایه گذاری ۴۹ درصدی می‌کند تا این اعتبارات در مجموعه فعالیت‌های اشتغال آفرین برای زنان روستایی به کار گرفته شود.
ابراهیمی می گوید در استان فارس علاوه بر مرودشت صندوق‌های شهرستان در شیراز و استهبان هم راه اندازی شده  و قرار است سه صندوق شهرستانی دیگر نیز با پیوستن صندوق‌های خرد روستایی در شهرستان‌های کازرون، فیروز آباد و زرین دشت تشکیل شود.
به گفته مرضیه مکّرمی مدیر عامل شرکت صندوق حمایت از توسعه فعالیت‌های کشاورزی زنان روستایی مرودشت، از زمان راه اندازی این صندوق‌ها تا کنون ۲۰ درصد از جامعه هدف یعنی ۲۰۰ روستای مرودشت پوشش داده شده و روز به روز بر استقبال زنان روستایی و عشایری برای عضویت در این صندوق‌ها افزوده می‌شود؛ به گونه‌ای که تعداد اعضا این صندوق‌ها از ۶۰۵ عضو در ابتدای تاسیس به هزار و ۶۲۰ نفر رسیده است.

وقتی از خانم مکرمی که خودش هم عضو همین صندوق‌های خرد زنان روستایی بوده و با کمک همین صندوق‌ها کارآفرین نمونه کشوری هم شده در خصوص طرح‌هایی که زنان با کمک صندوق‌های اعتباری روستایی و شهرستانی اجرا کرده اند سوال می‌کنم می‌گوید زنان روستایی علاوه بر تولیدات خانگی مثل تهیه رب، تولیدمحصولات لبنی و صنایع دستی به کار‌های نو مثل ایجاد گلخانه‌های کوچک، تولید محصولات ارگانیگ، ایجاد باغچه سلامت به منظور ترویج فرهنگ تولید و مصرف محصول سالم با استفاده از روش‌های بیولوژیکی وغیر شیمیایی روی آورده اند.

راه اندازی خط تولید گیاهان دارویی در قالب سایت تحفه سبز سلامت، فروش محصولات از طریق استارت‌آپ‌ها از دیگر طرح‌های جدیدی است که زنان  روستایی مرودشت اجرا کرده اند و علاوه بر بهره گیری از فن آوی‌های نو، برای دستیابی اعضای صندوق‌ها به بهره بیشتر دست دلال‌ها و واسطه‌ها را نیز کوتاه کرده اند.

مدیر عامل شرکت صندوق حمایت از توسعه فعالیت‌های کشاورزی زنان روستایی مرودشت ادامه می‌دهد به دلیل نقش وافری که زنان روستایی و عشایری مرودشت در رونق تولید و افزایش در آمد خانواده داشته اند نمایندگان دهیاری‌ها و شورا‌های شهر و روستا‌های دیگر استان‌ها به مرودشت سفر می‌کنند تا از نزدیک با فعالیت‌ها و طرح‌های زنان روستایی این شهرستان آشنا شوند و از فعالیت‌های آن‌ها الگو بگیرند.
نقش زنان در  کاهش بحران کم آبی
۱۴۰ زنِ روستای بَزمیان از توابع بخش سیّدانِ مروشت که عضو صندوق خرد روستایی هستند در دوره‌ای که خشکسالی گریبانگیر کشاورزان شده با تولید نشا گوجه فرنگی بر پشت بام و  در محیط گلخانه، به یاری بخش کشاورزی آمده اند.

عزیز رحیمی مدیر جهاد کشاورزری مرودشت می‌گوید این زنان با تولید نشا گوجه فرنگی، دو هزار متر مکعب در هر هکتار مصرف آب را برای تولید این محصول کاهش داده اند.
رحیمی تاکید می‌کند در این روستا با کمک زنان، ۱۲ میلیون نشا گوجه فرنگی تولید می‌شود که در نوع خود بی نظیر است و تولیدات آن‌ها علاوه بر شهرستان‌های فارس به استان‌های کرمان، بوشهر، هرمزگان و اصفهان نیز صادر می‌شود و هدف گذاری بعدی صادرات این نشا‌ها به کشور‌های همسایه است.

یکی از زنان که در حال کاشت نشا در محیط گلخانه است و کودک خردسالش هم در کنارش نشسته با لبخندی رضایت آمیز می‌گوید از این که عضو صندوق شده و مشغول به کار است و در افزایش درآمد خانواده نقش مهمی دارد خوشحال است.
زنان عشایری فارس پیشگام در توسعه اقتصادی
زنان عشایر استان فارس نیز با تشکیل ۷۰ صندوق اعتباری خرد، گوی سبقت را از دیگر زنان عشایر کشور ربوده اند .
الهام شهریور مسئول صندوق‌های اعتبارات خرد زنان عشایری استان فارس می‌گوید: این صندوق‌ها که با اعتباری بالغ بر ۶۰۰ میلیارد ریال فعالیت می‌کنند، زمینه اشتغال بیش از ۲ هزار و ۴۰۰ نفر را فراهم کرده است.
به گفته او، نیمی از جمعیت ۱۵۰ هزار نفری جامعه عشایری فارس را بانوان تشکیل می‌دهند.

شهریور، ایجاد اشتغال، بهبود درآمد خانواده‌ها و همچنین تنوع بخشی به اشتغال از محل سرمایه گذاری زنان و تسهیلات صندوق کارآفرینی امید را از اهداف صندوق‌های عشایری زنان ذکر می‌کند و می‌گوید: زنان عشایری نیز مانند زنان روستایی در زمینه کشت گیاهان دارویی، راه اندازی کارگاه اسانس گیری گیاهان دارویی، پخت نان محلی، خیاطی و قالی بافی فعالیت می‌کنند.

مسئول صندوق‌های اعتبارات خرد زنان عشایری استان فارس به بانوان عشایری استان توصیه می‌کند با مراجعه به اداره های امور عشایر شهرستان خود به راه اندازی این صندوق‌ها و بهره مندی از مزایای آن اقدام کنند.
توسعه پایدار در مسیر هموار
توسعه زمانی پایدار می‌ماند که ناهمواری‌های مسیر آن هموار شود. صندوق اعتبارات خرد زنان روستایی و عشایری نیز که نقش به سزایی در توسعه پایدار دارد و الگوی موفق اقتصاد مقاومتی با هدف توانمندسازی زنان و فراهم کردن شرایط دسترسی آن‌ها به منابع مالی در سال‌های اخیر بوده باعث اشتغال و تولید درآمد پایدار، کاهش فقر و بیکاری در روستا‌ها و در نتیجه کاهش روند مهاجرت روستاییان شده است.

با توجه به این مهم، کارشناسان معتقدند متولیان و سیاستگذاران با حمایت از توسعه روز افزون این صندوق‌ها می‌بایست مسیر ورود زنان به عنوان نیمی از جمعیت کشور که می‌توانند نقش به سزایی در توسعه اقتصادی و رونق تولید ایجاد کنند هموارتر نمایند و با افزایش همکاری بین سازمانی، تخصیص تسهیلات بیشتر و کاهش مسیر طولانی اداری برای دادن مجوز ها، و رفع مشکل بازار یابی در‌های بیشتری را برای فروش محصولات زنان روستایی و عشایری باز کنند؛ چرا که زنان با فعالیت خود و دگرگونی در اقتصاد خانواده می‌توانند در این شرایط سخت اقتصادی روح امید  را در کالبد خانواده و جامعه بدمند.

***گزارش از سیده نصرت شجاعی