به نام زنجان به کام چین

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز زنجان؛ در گذر از کوچه پس کوچه های شهر صدای ضرب آهنگ کارشان در ذهن ها حک می شود.

صنعت آنها هنر اول استان زنجان است.

صنعت فلزی زنجان به خصوص‌ چاقوسازی آن نامی ‌آشنا برای سرزمینمان ایران است.

 صنعتی که فولاد سخت را در کوره گرم همچون موم نرم و ضایعات فلزی را به وسایل کاربردی و هنری با ارزش افزوده تبدیل می‌کند.

این راسته که امروز موضوع گزارش من شده ، به سرای چاقو سازان شهرت یافته است.

کارگاه آقای غفاری اولین مقصد من در این راسته برای تهیه گزارش است، او 45 سال است در این صنعت پتک میزند.

آقای غفاری درحالی که در کنار کوره داغ در حال کار است می گوید: این هنرصنعت که به اندازه مردان نمکی قدمت دارد، اکنون درگیر گرانی مواد ‌اولیه، صنعتی شدن تولیدات، کاهش کیفیت، ورود چاقوی بی‌کیفیت چینی به بازار مصرف و به خصوص ممنوعیت ارسال چاقو با پست است.

او می گوید:این مشکلات رفته‌رفته رمق و جان دستان هنرمند چاقوساز زنجانی را در نبود مشتری و مشکل ارسال به نقاط مختلف کشور می‌گیرد و برای این هنرصنعت تهدیدی جدی به شمار می‌رود؛ صنعتی که زمینه اشتغال و درآمد هموطنان را فراهم کرده است. 

  *کاهش تولید چاقو**

عضو شرکت تعاونی چاقوسازان زنجان با بیان این‌که اکنون حدود 3500 نفر به صورت سنتی در صنعت چاقوسازی و فلزی زنجان فعالیت می‌کنند، بیان می‌کند: فقط 4 تا 5 مورد از فعالان این حرفه به صورت صنعتی فعالیت دارند. همه فعالان هنر صنعت چاقوسازی زنجان روزانه به طور متوسط به تناسب تعداد نیرویی‌که در کارگاه دارند بین 15 تا 50 چاقو تولید می‌کنند.

جرجیسی با تأکید بر این‌که تولید چاقوی زنجان امسال نسبت به سال 97 ، 30 درصد کاهش یافته است گفت:همه این مشکلات دست به دست دادند تا امسال 20 کارگاه چاقو سازی در زنجن به تعطیلی کشیده شود.

  ممنوعیت ارسال پستی**

یک هنرمند چاقوساز زنجانی که حدود سه‌ونیم دهه از عمر خود را برای ساخت چاقوی‌ با نشان و کیفیت زنجان صرف کرده است به  من می‌گوید: چاقوسازی شغل‌ خانوادگی من است و آن را از پدرم، استاد حسین فرجیان، آموخته‌ام و همچنان به آن ادامه می‌دهم.

 این هنر اکنون با مشکلات فراوانی مانند ، واردات و قاچاق چاقوی بی کیفیت چینی روبه‌رو است و باید مسئولان برای رفع این مشکلات یاریگر هنرمندان چاقوساز زنجانی باشند.

 محمدرضا فرجیان اظهار می‌کند: از دیگر مشکلات مهم بعد از تولید چاقو، ممنوعیت ارسال آن با پست است.

 مسئولان پست به استناد قانونی که سال 96 به تصویب رسیده این ممنوعیت را برای چاقو در نظر گرفته‌اند در حالی که چاقوهای ساخت زنجان با تنوع زیاد، کاربردهای متفاوتی دارند. کاربرد صحیح چاقو به استفاده‌کننده ارتباط دارد نه هنرمند زنجانی که از آهن سخت در کوره گداخته هنر می‌آفریند و شغل و درآمد برای اقتصاد کشور ایجاد می‌کند. 

وی می‌افزاید: من بیشتر کارهای موزه‌ای می‌سازم و اکثر کارهای سفارشی‌ام هم برای کشورهای آلمان، عراق، فرانسه، انگلیس، امارات و عربستان صادر شد که همه محصولات با نشان و معتبر دست‌ساز بودند و با زحمت فراوان به تولید رسید. اکنون با ممنوعیت ارسال این تولیدات بخش عمده بازار را از دست می‌دهیم و دیگر قادر به تامین هزینه تولید و دخل و خرج زندگی‌مان نخواهیم بود.

سالانه 30 میلیون قبضه انواع چاقو در زنجان تولید می‌شود .

چاقوی چینی به نام زنجان صادر می شود.

شنیدن این جمله که هر چه سر ما می آید از کالای بی کیفیت چینی است را بارها در اصناف گونان شنیده ایم ، اما ماجرای چاقوی چینی با هرکالای دیگری متفاوت است.

با آقای نجفی یکی از کهنه کارهای این صنعت در حال صحبت بودم که به مقایسه دو چاقو پرداخت، هر دو به ظاهر مهر زنجان خورده بودند، اما یکی در زنجان و با مواد اولیه مرغوب تولید و دیگری ساخت چین و مهر خورده ایران بود.

به نام زنجان به کام چشم بادامی ها**

از آقای نجفی ماجرای چاقوهای چینی را پرسیدم، او گفت : این چاقو ها در چین تولید و قاچاقی وارد کشور ما می شود و توسط برخی سودجویان مهر زنجان می خورد و بار دیگر قاچاقی به سایر کشورها ارسال می شود.

برای ادامه این گزارش و پیگیری ماجرا به مشهد سفر کردم.

با آدرسی که از چاقوسازان هنرمند زنجانی بدست داشتم ، راهی منطقه غلامی در مشهد شدم.

منطقه ای که برای پیگیری ماجرا باید خریدار چاقو می شدم نه خبرنگار!

به چند کارگاه کوچک رسیدم که چند نفر در آنها مغول لیبل زنی و بسته بندی کردن چاقو بودند.

از این کارگاه ها رد بزگترین کارگاه منطقه را گرفتم و به آنجا رسیدم.

خود را مدیرفروش یک شرکت بازرگانی معرفی کردم و تقاضای 600 قبضه چاقو کردم ، چاقویی که هم ارزان باشد هم پر فروش/ افراد ،چاقوی چینی مهر زنجان را معرفی کردند.

آنها به راحتی و روزانه چاقوهای ساخت چین را وارد کشور می کردند و برای فروش بهتر مهر زنجان را بر بدنه چاقو ها حک می کردند و به فروش می رساندند.

قوانینی که راه قاچاق را گشودند.

این موضوع را تلفنی با معاون میراث فرهنگی زنجان در میان گذاشتم.

آقای امیری موضوع قاچاق را در مشهد تایید می کند اما می گوید هنوز برای مقابله با آن، دستگاه های بالا دستی کاری نکرده اند.

او گفت:قوانین سخت و پا گیری که در این 2 ساله جلوی صادرات چاقوی زنجان را گرفته، منشا این قاچاق ها شده است.

در مدت 2 روزی که در مشهد پیگیر این ماجرا بودم ، نزدیک به 30 کارگاه دیدم که روزانه در مجموع 700 چاقو را به این شکل قاچاق میکردند.

محمد صاحب یکی ازاین کارگاه ها است، او میگوید : با توجه به اینکه چاقوی زنجان در کشورهای همسایه جایگاه ویژه ای داشته و هم اکنون این استان قادر به صادرات نیست ، قاچاق چاقوی چینی به نام زنجان به کشورهای همسایه سود بالایی دارد.

حالا رد این چاقوها را در سفر به بغداد میگیرم.

عراق در سال های 90 تا 95 با خرید سالانه 2 میلیون قبضه انواع چاقو اولین مشتری بین المللی این صنعت زنجان بود که حالا تمامی این  تعداد چاقو را از مهر 97 تا امروز  قاچاقی از مشهد و توسط آن سودجایان تامین می کند.

راسته چاقو فروشان بازار تاریخی بغداد حالا پر است از چینی های زنجان نما.

مشتری هایمان را به راحتی آب خوردن به چین واگذار کردیم.

جلال الجبور یکی از بازرگانان عراق است، با او هم کلام شدم او میگوید: تجار عراقی می دانند که این چاقو ها چینی است اما از آنجایی که دیگر دسترسی به چاقوی با اصلت زنجان ندارند مجبورند این میزان را قاچاقی دریافت کنند.

او می می گوید:همین چاقوهای چینی که به نام زنجان وارد عراق می شود از این کشور به 11 کشور دیگر صادر می شود.

چیزی که عیان است چه حاجت به بیان است!

همه چیز آشکار است؛ قوانین سخت که جوابی برای آن یافت نمی شود، قاچاق که جلوی آن گرفته نمی شود و سودجویانی که در انتظار سودجویی هستند دیری نیست که چراغ این صنعت را خاموش کنند.

راسته چاقو سازان حالا هر ساله شاهد کاهش کارگاه های تولیدی است.

پاسخ برای این مشکلات ، امید را در دل 10 هزار نفر(مستقیم و غیر مستقیم) شاغل در این حوزه را زنده می کند.

روایتی از زنجان به مشهد ؛از مشهد به بغداد،همه چیز به کام چین به نام زنجان.

نویسنده: رضا علیزاده