گزارش مکتوب: تهدید شهرسازی شهرکرد با ساخت و ساز در اراضی شیب دار

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز چهارمحال و بختیاری؛ در سال‌های اخیر با افزایش مهاجرت روستاییان به شهرها، گسترش محدوده شهری و نیاز بالای مسکن، ارتفاعات، کوه‌ها و تپه‌های حومه شهرکرد (مناطق منظریه و میرآباد) به نابودی کشیده است. این ارتفاعات که جزیی از زیست‌بوم منطقه و زیستگاه انواع مختلف جانوران و گیاهان است امروز با نشانه‌گیری مسکن سازان تخریب شده اند.
ساخت و ساز در دامنه کوه‌ها و تپه‌ها با وجود تجریبات تلخ گذشته و زحمات متحمل شده به مردم بدون رعایت مقررات ملی و عدم بسترسازی و تخریب زیست بوم منطقه راه‌حل مناسبی نیست.
سرگردانی جانوران بومی منطقه در فصول گرم سال در منازل ساکنان میرآباد و منظریه و از بین رفتن سیمای شهرکرد به عنوان شهری کوهستانی با مناظر زیبا، ساخت و ساز‌های ناهمگون بدون رعایت مقررات ساختمان از جمله مشکلاتی است که این روز‌ها بدنه شهر را به درد می‌آورد.
اگر چه چند وقت یک بار شاهد رانش زمین و جوشش چشمه‌های فصلی در مناطق مسکونی با ارتفاعات زیاد هستیم؛ اشتباه شهرسازی را به ما یادآور می‌شود؛ اما همچنان ساخت و ساز مسکن در کوه‌ها و تخریب تپه‌ها ادامه دارد.
درست است که انتخاب زمین‌های هموار شهرکرد به دلیل کاربری کشاورزی از سوی اداره‌کل راه و شهرسازی رد شده است، اما در این میان مثلث سه گانه راه و شهرسازی، نظام مهندسی ساختمان و شهرداری هر کدام می‌توانند به شکلی زحمات متحمل شده به مردم را مرتفع کنند و در این پروسه اگر هر کدام از دستگاه‌های مرتبط وظایف خود را به درستی ایفا نکند، در مراحل بعدی متقاضیان مسکن با مشکل روبه‌رو می‌شوند.

**شهرکرد یک شهر کوهستانی است و ناخودآگاه ساخت مسکن در مناطق کوهستانی صورت می‌گیرد.

معاون شهرسازی شهرداری شهرکرد با بیان اینکه ساخت مسکن در زمین‌های صاف و هموار شهرکرد رها و در مناطق کوهستانی انجام می‌شود؛ می‌افزاید: شهرکرد یک شهر کوهستانی است و ناخودآگاه ساخت مسکن در مناطق کوهستانی صورت می‌گیرد.
اکبر شاهوردی با اشاره به اینکه ساخت و ساز در محدوده شهری بر اساس طرح تفصیلی انجام می‌شود، می‌گوید: طرح توسط اداره‌کل راه و شهر سازی استان انجام و پس از تصویب در شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، برای اجرا به شهرداری ابلاغ می‌شود.
احداث ساختمان‌ها در مناطق شیب دار مانند منطقه میرآباد شهرکرد که بیشتر ایام سال به علت سرما درگیر یخبندان است و سُر خوردن عابران و خودرو‌ها در سطح خیابان‌ها را به دنبال دارد و ماجرا بعد از یک یا دو روز پس از بارش برف با یخ زدگی معابر مشکلات دیگری را هم نشان می‌دهد که گلایه عابران و ساکنان این محلات را به دنبال دارد.
وی می‌افزاید: ساخت و ساز در دامنه کوه بر اساس مقررات ملی ساختمان انجام می‌شود که در این مناطق مقررات مربوط به بسترها، شیب، تراز‌ها و حریم‌ها باید رعایت شود.
معاون شهرسازی شهرداری شهرکرد با بیان اینکه مشکلات برخی مناطق مسکونی شهرکرد مانند منظریه، میرآباد و ساختمان‌های شقایق از عدم آماده‌سازی نشأت می‌گیرد؛ می‌افزاید: در این مناطق ابتدا اراضی برای ساخت به مردم واگذار و سپس برای ساخت معابر عمومی اقدام شد و آبگرفتگی برخی از ساختمان‌ها در بارندگی اخیر هم به همین دلیل است.
آقای شاهوردی با اشاره به اینکه در اجرای ساختمان بر اساس مقررات ملی نقشه‌ها تهیه و به تأیید نظام مهندسی می‌رسد و بر این اساس مجوز شهرداری برای ساخت صادر می‌شود؛ می‌گوید: وجود مشکلات متعدد به مرور زمان، مناطق مسکونی را از بافت شهری جدا و به سکونت‌گاهی موقت تبدیل می‌کند.
وی می‌گوید: مطالعات اولیه در حوزه ساخت مناطق مسکونی شهرکرد به صورت کامل انجام نشده و دچار مشکلاتی است و شهرداری متصدی اجرای طرح تفصیلی است که طرح آن توسط راه و شهرسازی تهیه شده است؛ به طور مثال برای خروجی آب در دامنه کوه باید زه‌کش آب‎های زیرزمینی ساخته شود و راه‌آبه‌های قدیمی دارای خروجی باشند.
معاون بازآفرینی شهری و مسکن راه و شهرسازی چهارمحال و بختیاری هم با اشاره به اینکه ساخت و ساز در این شهر به دلیل نبود زمین ملی به سمت کوه‌ها گسترش پیدا کرده است؛ می‌گوید: اجازه ساخت و ساز در مناطق جنوبی شهر به دلیل مالکیت خصوصی زمین‌های کشاورزی و عدم تغییر کاربری توسط جهاد کشاورزی صادر نمی‌شود.
ابراهیم علیرضایی با بیان اینکه توسعه شهری بر اساس نرخ رشد و نیاز مسکن انجام می‌شود، افزود: مناطق مسکونی میرآباد، منظریه و شقایق هم به دلیل کمبود زمین در این مناطق مرتفع ساخته شدند.

**توسعه شهرکرد در ۲۰ سال آینده به سمت منظریه

وی با اشاره به اینکه آمایش سرزمین در این اداره کل بر اساس مالکیت زمین‌های دولتی انجام می‌شود، می‌گوید: توسعه شهر در ۲۰ سال آینده به سمت منظریه است.
علیرضایی با بیان اینکه در مناطق مسکونی مطالعات به صورت کامل انجام نشده است؛ می‌گوید: مطالعات ژئوتکنیک خاک بر اساس آئین نامه‌های قبلی تا ۱۲ متر انجام شده است در صورتیکه مطابق آئین نامه‌های جدید مطالعات مکانیک خاک باید تا ۳۵ متر گمانه‌زنی انجام شود.
وی با اشاره به اینکه برای مطالعات ساخت مناطق مسکونی نیاز به زمان و وقت بیشتری است، گفت: در کمیسیون ماده پنج استان تمامی دستگاه‌های عمرانی و خدمات‌رسان عضو هستند و باید در انجام مطالعات همکاری کنند.
آقای علیرضایی با اشاره به لزوم احیای فضا‌های سبز داخلی این منطقه، اضافه کرد: ساختمان‌های شقایق برای عبور از آپارتمان‌نشینی در یک یا دو طبقه ساخته شدند.
وی ادامه داد: بر اساس قانون ابتدا باید آماده‌سازی مناطق مسکونی انجام و سپس اراضی برای سکونت به مردم واگذار شود که متأسفانه در مسکن مهر شهرکرد به دلیل فشار دولت برای تحویل مسکن به مردم بخشی از عملیات آماده‌سازی با ساخت و ساز همزمان شد.
معاون حفاظت و امور اراضی منابع طبیعی چهارمحال و بختیاری با اشاره به اینکه طبق قوانین موجود مراتع درجه یک و اراضی جنگلی به منظور شهرسازی قابل تحویل به اداره‌کل راه و شهرسازی نیست می‌گوید: در برخی موارد محدوده شهری بزرگ‌تر از میزان نیاز درنظر گرفته می‌شود و متناسب با رشد جمعیت نیست.

** لزوم برنامه ریزی برای مدیریت حریم شهر در بلند مدت

برمک اسلامی می‌افزاید: با توجه به اینکه امکان اجرای پروژه‌های آبخیزداری و سایر عملیات‌های احیاء برای منابع طبیعی در حریم شهر‌ها وجود ندارد لازم است که مدیران شهری برای مدیریت حریم شهر در بلند مدت برنامه‌ریزی لازم را به عمل آورند.
وی با بیان اینکه در شهرکرد مناطق شهری مانند منظریه و میرآباد از جمله مراتع درجه یک نبوده و به منظور شهرسازی به اداره کل راه و شهرسازی تحویل داده شده است، می‌گوید: مطابق قوانین منابع طبیعی اجازه دخل و تصرف و دخالت در حریم شهری از جمله ساخت و ساز در ارتفاعات، کوه و تپه را ندارد.
در آخر باید گفت: تپه‌ها و کوه‌های شهرکرد به عنوان زیست‌بوم منطقه و محلی برای زندگی جانوران و رشد گیاهان بدون داشتن مدافعی، هر روز در کام شهرسازی به ورطه نابودی کشیده می‌شوند.