وضعیت سفید در میانکاله

به گزارش خبرگزاری صداوسیمای مازندران ، در بحبوحه ی  شیوع انتشار مرگبار ویروس کرونا در جهان ، رسانه ها ، کمتر خبری از تالاب بین المللی میانکاله می گیرند . از آخرین باری که به تالاب بین المللی میانکاله ، ذخیره گاه زیست جهان که حدود 68 هزار هکتار مساحت دارد ومامن و زیستگاه بیش از 150 گونه پرنده زمستان گذران است رفته ام حدود6 ماهی میگذرد. آن زمانی که فاجعه سرخ  سبب شد تا ۴۰۰ هکتار از پوشش گیاهی شامل انار وحشی ، سازیل ، تمشک  و پرندگان بومی از جمله قرقاول از بین برود .

روزهای پایانی فروردین ماه  سپری می شود ،با تعدادی از محیط بانان میانکاله و دوستداران محیط زیست بخصوص آقا زمان که روزگاری دست به شکار بود و حدود 10 سالی است که شده حافظ پرندگان زمستان گذران ، وارد منطقه قرنطیه تالاب می شوم . آشنایی ام با آقا زمان هنگامی که در باشگاه خبرنگاران جوان برای تهیه مستند(( نه به شکار)) رفته بودم برمی گردد . او علت کنار گذاشتن اسلحه شکاری اش رامرگ قویی گفته است که بعد از شکار جفتش یکسال در تالاب لپو پلنگان زاغمرز ماند و غذا نخورد و در آخرجان باخت . از آن روز با خود عهد بسته است پرنده ای را شکار نکند و فقط زمانی به آن ها نزدیک شود که زخمی شده و نیاز به تیمار داشته باشند .

میانکاله آرامگاه سرد و خاموش پرندگان زمستان گذران

چند قدمی با آقا زمان در مناطقی که لاشه پرندگان تا چند روز قبل توسط ماموران محیط زیست ، کارشناسان دامپزشکی و دوستداران محیط زیست جمع آوری و به صورت بهداشتی معدوم و دفن می شد رفتیم او گفت:  از دوم بهمن که مرگ مشکوک پرندگان زمستان گذران در تالاب بین المللی میانکاله و خلیج گرگان مشاهده شد  نگاه و قلم سنگین رسانه ها و دوستداران طبیعت به سمت شکارچیان بومی منطقه نشانه رفت و گفتند شاید شکارچیان با طعمه گذاری سنتی یا سمپاشی باعث مسمومیت و مرگ پرنده ها شده اند. تا اینکه کارشناسان دامپزشکی و محیط زیست در منطقه مستقر شدند و نمونه های خاک و آب منطقه را آزمایش کردند با بررسی و اعلام نتایج نهایی این گمان و سنگینی نگاه از شکارچیان منطقه برداشته شد .

قاتل خاموش در میانکاله شناسایی شد 

رئیس سازمان دامپزشکی کشور که در چندین سفربه این تالاب آمده و از نزدیک وضعیت را رصد کرده بود، گفت: در دو مرحله  آزمایش‌های انجام شده تلفات پرندگان مهاجر تالاب بر اثر آنفلوانزای فوق حاد پرندگان، بیماری مشترک میان انسان و پرندگان ، بیماری نیوکاسل ، مسمومیت پرندگان با آلاینده‌ها همچون فلزات سنگین و مسمومیت عمدی پرندگان تایید نشد.

رفیعی‌پور  با اشاره به مسمومیت طبیعی پرندگان زمستان گذران در محلی باتلاقی میانکاله ، افزود: در این مکان به دلیل راکد بودن آب و وجود درختان پوسیده زمینه فعالیت بوتولیسم (میکروب کشنده بی هوازی)، بیماری فلج کننده‌ای که با بلع سم ناشی از باکتری کلاستریدیوم بوتولینوم است ، ایجاد می‌شود. اوگفت: درسال‌های متمادی این میکروب در دنیا ۲۰ مورد گزارش شده که جان بیش از ۱۰۰ هزار تا یک میلیون قطعه پرنده را گرفته است.

تلاش نفسگیر محیط بانان و دوستداران محیط زیست ، نفس را به میانکاله برگرداند

طالبی یکی از محیط بانان مستقر در تالاب بین المللی میانکاله می گوید: تلف شدن پرندگان زمستان گذران ابتدا از منطقه گلوگاه و بهشهر آغاز شد و بتدریج به شرق خلیج در استان گلستان کشیده شد تا چشم کار میکرد هر روزلاشه انواع  پرندگان همچون فلامینگو ، غاز وحشی، اردک و آبچلیک را می دیدیم .

آقا زمان شکارچی که پا به پای محیط بانان منطقه در جمع آوری لاشه پرندگان کمک می کرد ، می گوید: روزانه ۴۰تا۵۰ مامور محیط زیست و دوستداران محیط زیست با همکاری کارشناسان دامپزشکی استان در مدت 85 روز گذشته لاشه‌های پرندگان زمستان گذران را جمع‌آوری و دفن بهداشتی می کردند.

یکی دیگر از محیط بانان نیز گفته است در سرمای زمستان شبه جزیره میانکاله هر روز با کاپشن و بادگیرهای پلاستکی به داخل آب های سرد و گل و لای می رفتیم و لاشه پرندگانی که روی آب  و برخی ها هم در زیر آب  بودند راجمع آوری  می کردیم چاره ای نداشتیم  باید جلوی پیشروی آلودگی خلیج را از بقایای لاشه این پرندگان می گرفتیم. او می گوید: لاشه پرنده ها اگر  روی آب می ماند ،  پرندگان گوشتخوار از آن تغذیه می کردند و خودشان می شدند عامل انتقال و اگر در زیر آب می ماندند آبزیان دیگر از آن تغذیه می کردند و این چرخه نامیمون ادامه پیدا می کرد.

رضوانی  مدیرکل دامپزشکی مازندران که در این سفر یک روزه ما را همراهی می کرد نیز گفت: محیط بانان هر روزه بین ۸۰۰ تا هزار لاشه چنگر، اردک سر سفید، اردک چشم طلایی، سرحنایی، پلیکان خاکستری ،کشیم بزرگ، خوتکا، مرغابی‌ها و فلامینگو‌ها را با سختی و بخصوص در مکان های باتلاقی شبه جزیره جمع آوری می کردند تا نکند لاشه پرنده ای در گوشه ای از تالاب جا بماند مرگ پرنده دیگر رقم بخورد.

 پایان مرگ ومیر میهمانان ساحلی شمال در  تالاب بین المللی 

مدیرکل محیط زیست مازندران هم با بیان اینکه از دوم بهمن پارسال تا کنون بیش از 39 هزار بال پرنده زمستان گذران در تالاب بین المللی میانکاله و خلیج گرگان  تلف شدند ، افزود: میزان تلفات با آغاز بازگشت پرندگان زمستان گذران کاهش یافت بطوری که هم اکنون حدود 98 درصد پرندگان زمستان گذران برای جوجه آوری تالاب بین المللی میانکاله را ترک کردند و به مناطقی با عرض جغرافیایی بالا به خصوص سیبری رفتند . ابراهیمی افزود: تالاب بین المللی میانکاله که از ششم بهمن به دلیل تلفات پرندگان زمستان گذران قرنطیه شده بود هم اکنون باز است.

آیا سایه مرگ بر سر پرندگان زمستان گذران میانکاله همچنان باقی خواهند ماند ؟

دوباره حیات در میانکاله به روند عادی بازگشته است و جانوران وحشی ، پرندگان بومی و بوته های گیاهی زیستگاه میانکاله دیگر هر روز شاهد تلف شدن تعدادی کثیری از پرندگان زمستان گذران در دیار غربت نخواهند بود ، به ساری برمی گردم در مسیر به صحبت آقای رضوانی مدیرکل دامپزشکی مازندران فکرمی کنم که گفته بود 30 تیپ از بیماری بوتولیسم در جهان شناسایی شد، که نوع بیماری پرندگان میانکاله از نوع تیپ " سی ام " است که قابلیت انتقال از پرندگان به انسان را ندارد.

اما چه تضمینی است بیش از 600 هزاربال پرنده زمستان گذران در سفرهای بعدی به تالاب بین المللی میانکاله مبتلا به 29 تیپ دیگر از بیماری بوتولیسم یا بیماریهای دیگر نشوند .  برای برداشتن سایه شوم مرگ، از سر پرندگان زمستان گذران میانکاله و حفاظت محیط زیست بزرگترین ذخیره گاه زیست جهان در سال های پیش رو باید مدیریت جامعی در زمینه طرحهای حفاظتی و حمایتی محیط زیست منطقه و جلوگیری از پیشروی خشکی در بیش از 3 هزار هکتار از تالاب و دست درازی زمین خواران محیط زیست میانکاله تدوین شود   . 

گزارش :  آتنا رستمی آله خیلی