راهکار برون رفت صنایع دستی از رکود در دوران پساکرونا چیست؟

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا وسیما؛ صنایع دستی ایران با سابقه تاریخی و داشتن ۳۰۰ حرفه این روز‌ها همچون دیگر مشاغل و حرفه‌ها آسیب دیده است، آسیبی که بخشی از آن ناشی از شرایط کرونایی و بخش دیگر بیمار بودن ساختار‌های حمایتی و نبود شرایط مساعد برای توسعه بازار‌های صادراتی در این هنر صنعت است و فعالان این بخش در انتظار راهکار‌های عملی برای برون رفت از رکود در دوران پساکرونا هستند.
ایران با تمدنی فاخر و بسیار عمیق، یکی از پایه‌گذاران تمدن فرهنگی و تاریخی در میان تمام کشور‌های جهان محسوب می‌شود.
این جلوه از تمدن ایران را می‌توان در هنر به جا مانده از نیاکان در آثار تاریخی همچون مقبره‌ها، مساجد، بنا‌های فاخر و بسیاری دیگر از این دسته آثار یافت، اما در این آثار تاریخی آثار هنری نقش اصلی را عهده‌دار هستند.
اما در میان آثار هنری با وجود فرهنگ‌های مختلف در سراسر ایران شاهد آثار متفاوتی هستیم که یکی از فاخرترین این آثار هنری، هنر صنایع دستی است که جلوه‌ای از فرهنگ قومی و ملی را به عرصه ظهور می‌رساند.
به طور کلی صنایع دستی را می‌توان استفاده از هنر دست افراد، به واسطه ابزار‌های اولیه و مواد بومی که اقدام به تولید یک صنعت هنری می‌کنند، دانست.
ایران با دارا بودن ظرفیت قوی از قرون گذشته تا به امروز یکی از بزرگ‌ترین و مشهورترین صادرکنندگان هنر‌های دستی است و هویت هر کشوری را می‌توان در لابه‌لای فرهنگ و تاریخ آن تمدن کهن یافت و این هویت بخشی از یک داستان باستانی از ارتباطات هنر و تمدن انسان‌های آن منطقه را بیان می‌کند.

* فصل بهار؛ اوج فروش محصولات صنایع دستی
هنرمندان این حوزه از هنر و صنعت فروش فصلی را مبنای سرمایه‌گذاری خود قرار می‌دهند و فصل بهار و عید نوروز اوج رونق گردشگری کشور و فرصتی است که تولیدات این صنعتگران به فروش برسد؛ اما در نوروز سال ۹۹ کرونا، این فرصت را از آن‌ها گرفته است.
به گفته تولیدکنندگان صنایع‌دستی؛ نزدیک به تمام سرمایه‌گذاری فعالان این بخش در طول سال در دو سه ماه اول سال که گردشگری رونق می‌گیرد، معطوف می‌شود و با تعطیلی اضطراری ناشی از شیوع کرونا، صنایع دستی در شوک فرو رفت و تولیدات روی دست هنرمندان ماند.
شیوع ویروس کرونا در ایران مانند سایر کشور‌ها که سبب تعطیل شدن کارگاه‌های صنایع دستی شد، بخشی از ماجراست.
کمبود مواد اولیه در بازار و مالیات کارگاه‌های کوچک از دیگر آسیب‌های این حوزه محسوب می‌شود که فعالان این هنر صنعت آن را کرونا‌های صنایع دستی این روز‌های کشور می‌نامند.
هم اکنون بسیاری از این صنایع دستی به دلیل نداشتن تسهیلات کافی و یا نبود مدیریت بازار فروش با مشکل مواجه هستند.
البته یک هنرمند دیگر تولیدکننده صنایع‌دستی گفت: فروش مجازی برای فروش بسیاری از محصولاتی که به‌صورت دستی تولید می‌شوند، جایگزین فروش گرم نمی‌شود و این موضوع که مشتری بدون لمس و برقراری ارتباط با محصول اغلب برای خرید آن ترغیب نمی‌شود، باعث شد تا بسیاری از تولیدکنندگان تعطیل شوند و ضرر‌های هنگفتی به کارگاه‌ها وارد شود.
به گفته فعالان صنایع دستی، پارسال اعلام شد، ماده ۱۴۲ که در آن صنایع دستی از پرداخت مالیات معاف بود حذف شده است. دلیل آن آماری بود که گمرک از خروج صنایع دستی از کشور داد، اما در همین بند که به صادرات صنایع دستی اختصاص داده شده است، محصولات دیگری همچون شیشه اتومبیل نیز دیده می‌شود که آمار را نادرست می‌کند.
با پیگیری‌های فعالان صنایع دستی، تغییراتی در این بند انجام شد، از آن جمله این که صنایع دستی که درآمدی کمتر از ۲۰۰میلیون تومان دارند از پرداخت مالیات معاف هستند که اجرای آن نیز با، اما و اگر‌هایی مواجه است.

* تدابیر حمایتی برای بازگشت امید به صنایع دستی

برگزاری بازارچه‌های صنایع دستی در ۳۱ استان در نوروز هر سال فرصتی برای رونق بازار این حوزه بود که با همه گیری ویروس کرونا از دست رفت، حال با وجود چالش‌هایی که فعالان صنایع دستی با آن مواجه هستند، مسؤولان وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری هم در حال بررسی راهکار‌هایی برای حمایت از فعالان هنر صنعت هستند که بر همین اساس، بسته حمایت از فعالان صنایع دستی از طرف وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به دولت ارائه و در هیأت دولت تصویب شد.
استمهال حق بیمه سهم کارفرما برای دوره سه ماهه منتهی به اردیبهشت ۹۹، استمهال هزینه‌های برق و گاز مصرفی برای دوره‌های سه ماهه منتهی به اردیبهشت ۹۹، تعویق سه ماهه بازپرداخت اقساط و تسهیلات برای فعالان صنایع دستی و امکان استفاده از اوراق سرمایه در گردش طرح گام (گواهی اعتبار مولد تأمین نقدینگی بنگاه‌های مالی بدون تورم) بخشی از طرح‌های حمایت از فعالان صنایع دستی است که در این بسته حمایتی پیش بینی و تلاش شده است، این تسهیلات ۳ ماهه به ۶ ماه افزایش پیدا کند.
استفاده از تسهیلات بانکی با نرخ ۱۰ درصد در ۳۱ استان برای فعالان عرضه صنایع دستی هم از دیگر طرح‌های حمایتی برای این بخش است.
توسعه فروش محصولات صنایع دستی در فضای مجازی و برگزاری پویش‌های مردمی و همچنین نمایشگاه‌ها، جشنواره‌ها و رویداد‌های صنایع دستی در دوره پساکرونا از برنامه‌هایی است که مسؤولان برای جبران خسارت‌های فعالان این هنرصنعت مدنظر دارند.
صنایع‌دستی به علت اینکه تجاری‌سازی نشده و مصرف این‌گونه محصولات در زندگی مردم جایگاهش تعریف‌نشده است، در اولویت خرید و توجه مردم قرار ندارد و به همین دلیل در شرایط پر افت و خیز اقتصادی می‌تواند به‌کل از سبد خرید خانوار‌ها خارج شود، اما موضوع خرید محصولات صنایع دستی از سوی دستگاه‌های دولتی از دیگر راهکار‌هایی است که می‌تواند در جهت بازگشت امید و رونق به صنایع دستی کمک کند.
ایران جزء ۱۰ کشور برتر تولیدکننده صنایع‌دستی است و باوجوداین جایگاه، تولید ثروت از این منبع درآمدی در کشورمان حدود ۶۰۰ میلیون دلار است و این در مقایسه با درآمد ۲۵ میلیارد دلاری برخی کشور‌ها مثل چین نشان می‌دهد، حکایت پرغصه تولید صنایع‌دستی در کشور چه قصه‌ای دارد.
اگر چالش‌های صنایع دستی در دوران پسا کرونا مورد توجه جدی متولیان قرار گیرد و شاهد رونق بازار صنایع دستی و توسعه بازار‌های صادراتی این محصولات باشیم، درآمد‌های ناشی از این هنرصنعت، هم ظرفیت جایگزینی درآمد‌های نفتی را دارد و هم سکویی برای جهش تولید در کشور خواهد بود.