روز‌های پر استرس فقط در ۱۰۹ روز هر سال

سالانه بیش از هزار و ۴۰۰ نفر گرفتار موج‌های خشمگین آب‌های ساحلی مازندران می‌شوند.

به گزارش خبرگزاری صداوسیمای مرکز مازندران، فصل بهار با گرمای طاقت فرسا و شرجی شمال دارد سپری می‌شود. به دلیل گرمای ۳۸ درجه و فشار زیاد مشترکان بومی و مسافران، برق قطع شده است و به ناچار بار و بندیل را بستیم و با خانواده راهی روستای مادری که در هشت کیلومتری ساحل گهرباران قرار داشت رفتیم.

ساحل گهرباران در شهرستان میاندورود

تا یک دهه قبل ساحل گهرباران را میشد از کنار جاده دید، اما همین امروز فقط خواستیم بدون آنکه تنی به آب خزر بزنیم، خزری که سالیان سال است از ورود شیرابه زباله‌ها و سوخت کشتی‌های در حال تردد خسته است ببینیم و از خنکای ساحل خزر کیفمان را کوک کنیم نشد که نشد.
هر چه زورمان را زدیم قدمان قد نداد تا از دیواره‌های بتنی ساحل سازان ساحل را ببینیم. نیم ساعت چشمان را باز کردیم (با دقت نگاه کردیم) و گشتیم تا میان پلاژ‌های خصوصی و دولتی ساخته شده در این جاده ساحلی به بنری رسیدیم که نوشته بود محل اجرای طرح دریا.

بیچاره اهالی منطقه نمی‌دانند باید غصه نان بخورند یا غصه جان

چرخی در محوطه و منطقه اجرای طرح میزنم، امکانات در اینجا قابل تامل است، در روز‌هایی که شیوع کرونا چراغ خاموش در کشورمان جولان می‌دهد، ساحل مملو از مسافرانی است که از گوشه، گوشه‌ی وطنمان به قصد دیدن خزر آمده اند، بهداشت در این منطقه از حد معمول هم پایین‌تر است، وضعیت و تعداد سرویس‌های بهداشتی نامناسب است.اینجا هر کسی برای دل خودش آمده است بیچاره اهالی منطقه نمی‌دانند باید غصه نان بخورند یا غصه جان. ورود مسافران، بیش از ظرفیت استان سبب شد تا دوباره مازندران در جایگاه استان‌های با خط قرمز اعلام شود.

بیشتر بخوانید: مناطق خارج از طرح دریا ناامن برای شنا

ویژگی طرح سالم سازی دریا

در حالیکه در کشور‌های دیگر ساختار‌های مناسبی برای حوزه دریا و ساحل تعریف شده است، اما طرح‌های دریا در مازندران به یک سوت آویخته شده بر گردن ناجیان و چند چادر جداکننده محل شنا خلاصه میشود.
چادر‌های نامناسب کشیده شده از ساحل به سمت دریا برای جداکردن محل شنای مردان و زنان، سوت‌هایی که بر گردن ناجیان آویخته شده، پرچم‌هایی به رنگ‌های مختلف، چند ناجی با لباس مشخص و کلاه بر سر و ساختمان‌های بلندی که بر دریا سایه افکنده، همه داشته‌های دریای مازندران از طرح‌های سالمسازی دریاست.
نبود ساختار‌های مناسب در حوزه دریا و ساحل در مازندران، استقبال مسافران و گردشگران را برای حضور در مناطق ممنوعه شنا در استان بیشتر کرده است و بیشترین شمار تلفات در این مناطق گزارش می‌شود.
زیرساخت‌های نامناسب در حوزه دریا و ساحل در مازندران در حالیست که سالانه بیش از ۸۰ درصد مسافران برای بهره مندی از جاذبه‌های دریا به استان سفر می‌کنند، اما آنچه که در ساحل تعریف شده، به هیچ وجه پاسخگوی نیاز‌های مسافران نیست.
مدیر کل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری مازندران با اشاره به آغاز اجرای طرح دریا از ۱۵ خرداد گفت: دستورالعمل بهداشتی ستاد ملی مبارزه با کرونا برای اجرای این طرح در اختیار فرمانداران ۱۵ شهر ساحلی مازندران قرار گرفت.
رجبی با بیان اینکه ۹۷ طرح سالم سازی دریا در استان فعال شده است، افزود: با توجه به گستردگی سواحل استان۹۰۰ ناجی غریق با تجهیزات کامل در مناطق حادثه خیز همه شهر‌ها و مناطق ساحلی استان مستقر شدند.
او از مسافران و گردشگران خواست اصول بهداشتی برای جلوگیری از شیوع کرونا را رعایت و به توصیه‌های نیرو‌های ناجیان غریق، هلال احمر و اجراییات استانداری که در سواحل استان مستقر هستند توجه کنند.

بیشتر بخوانید: تعطیلی در انتظار طرح‌های دریا

موج‌های ناآرام قربانی می‌گیرد

تعدادی از مسافران که به گمانم اهل سیستان و بلوچستان و یا مشهد بودند در منطقه خارج از طرح دریا مشغول شنا با کودکان خود بودند. آن‌ها به تذکرات ماموران انتظامی و ناجیان غریق توجهی نکردند، و شروع کردند با خانواده ادای حرکت آهسته بیرون آمدن از دریا را در آوردند.
اما شاید بسیاری ندانند که خطر غرق شدگی فقط در ساحل‌های شلوغ و مناطق طرح سالم سازی دریا نیست، بلکه بیشترین موارد غرق شدگی در مناطق خارج از طرح دریا و در مناطق خلوت و ممنوع شنا و یا در زمان‌هایی که دریا طوفانی بوده و مناطق حفاظت شده طرح سالم سازی دریا تعطیل بوده، رخ می‌دهد.
به قسمت دیگری از ساحل گهرباران می‌روم آنجا هم دو جوان کنار ساحل ایستاده اند و با حسرت به موج‌های ناآرام ساحل نگاه می‌کنند. می‌گویند: سه سال قبل با همکلاسی‌های دانشگاه از مشهد به این شهر ساحلی آمده بودیم و نمی‌دانستیم هوای جوانی که در سر داریم در یک لحظه و در چشم برهم زدنی به باد هوا رفت.
این جوان مشهدی می‌گوید: صبح زود خارج از طرح دریا اقدام به شنا در آب‌های ساحلی این منطقه کرده بودیم و دو دوست بسیار خوبمان گرفتار امواج سهمگین خزر شدند و غرق شدندو پس از ساعت‌ها جنازه آنان را از آب بیرون کشیدند.
قاسمی یکی از مسافران شیرازی، می‌گوید: شنا کردن برای ما مسافران بسیار جذاب است و فقط تماشای دریا ما را قانع نمی‌کند.
او با بیان اینکه تاکنون ۳۰ بار به مازندران سفر کرده است، افزود: در یکی از سفر‌ها شاهد غرق شدن دو نفر بودم و با این حال باز هم در دریا شنا می‌کنم. این مسافر شیرازی گفت: اگر همه افراد در مکان‌هایی که ناجیان حضور دارند، شنا کنند با خطر غرق شدن مواجه نمی‌شوند.
از هر مسافر کنار ساحل درباره جریان شکافنده آب پرسیدم لبخندی زد که نشان از ناآگاهی از این ماجرا است، خیلی‌ها دریاچه خزر را شبیه استخر‌های سرباز و پوشیده شهرشان تلقی کردند و دل به امواج خروشان و بی رحم خزر زدند.

اما، جریان شکافنده چیست؟

هنگامی که موج به ساحل می‌رسد، پس از مدتی در فاصله نزدیک به ساحل شکسته می‌شود و این عمل برای ورود به ناحیه ساحلی جریان‌های موازی و عمود بر ساحل را تشکیل می‌دهد. زمانی که موج می‌شکند به دو مولفه عمود بر ساحل و موازی با ساحل تجزیه می‌شود. مولفه عمود بر ساحل هنگام بازگشت مانند کانال خروشان با سرعت بالا عمل می‌کند. در واقع جریان شکافنده آب به صورت موج می‌آید و به ساحل می‌رسد.
رئیس هیات نجات غریق و غواصی مازندران با بیان اینکه جریان شکافنده مثل نهر‌های داخل دریا هستند که حاصل برگشت آب دریا برعکس مسیر ساحل هستند، گفت: جریان شکافنده فقط مختص دریای خزر نیست و در هر دریایی ممکن است وجود داشته باشد، اما این جریان در دریای خزر بیشتر است، چون دریای خزر مواج و ناآرام است و جریان‌های شکافنده در آن بیشتر است.
کریمیان با تأکید بر اینکه مهارت شنا کافی نیست و ماهرترین شناگران هم در برابر جریان شکافنده ناتوانند، گفت: ممکن است فرد شناگر در آن لحظه دچار اضطراب و ترس شود و کنترل خود از دست بدهد. در لحظه‌ای که فرد فکر می‌کند در حال غرق شدن است، می‌ترسد و این امر باعث می‌شود تا کنترل خود را از دست بدهد یا اینکه احساس کند غرق شده و دیگر تلاشی برای نجات خود نکند؛ بنابراین نمی‌توانیم بگوییم کسی که شنا بلد است، می‌تواند به خودش اعتماد داشته باشد.

ساعت‌های نواختن ناقوس مرگ در ساحل

اما دریا با تمام سخاوت و بزرگی‌اش غفلت و بی‌توجهی را بر نمی‌تابد و گاه چهره دیگری را به آن که سودای دل به دریا سپردن دارد، نشان می‌دهد.
مدیرکل پزشکی قانونی مازندران با بیان اینکه ۴۷ نفر پارسال در دریا غرق شدند، گفت: ۳۱ نفر در ساعت ۸ صبح تا ۲۰ شب و ۱۶ نفر در ساعت‌های غیر پوشش توسط ناجیان، غرق شده اند.
دکتر علی عباسی افزود: از کل موارد غرق‌شدگی در ماه‌های خرداد، تیر، مرداد و شهریور پارسال، ۳۱ نفر در محدوده خارج طرح، ۲ نفر در داخل طرح، ۱۰ نفر بخش خصوصی و ۴ نفر در منطقه غیر قابل پوشش جان باخته‌اند.

نجات ۱۱۸ نفر در مدت ۲۸ روز

رئیس هیئت نجات غریق و غواصی مازندران با بیان اینکه پارسال هزارو ۳۵۶ نفر در مازندران نجات یافتند و ۴۷ نفر نیز فوت شدند، گفت: در ساعت کاری ناجیان ۲۹ تن غرق شدند که بخشی مربوط به سنگچین و بخشی دیگر به بخش خصوصی مربوط است.
کریمیان به ورود مسافران به استان و رعایت نکردن دستورالعمل‌های بهداشتی برخی از این مسافران اشاره کرد و افزود: شیوع کرونا امدادرسانی ناجیان غریق را سخت‌تر کرده است.
او افزود:از یکم تا بیست و هشتم خرداد امسال ۱۴۰ غریق از مرگ حتمی نجات یافتند که ۱۱۸ نفر مرد و ۲۲ نفر زن بودند
کریمیان با بیان اینکه تاکنون ۴ نفر در ساعت کاری ناجیان غریق غرق شدند گفت: دو نفر از غرق شدگان در بخش سنگچین ساحل و در بخش خصوصی غرق شدند.
رئیس هیئت نجات غریق و غواصی مازندران با اشاره به اینکه گردشگران تنها در نقاطی که طرح دریا در آن اجرا می‌شود شنا کنند تا شاهد حوادث تلخ برای خانواده‌ها نباشیم، افزود: طرح دریا از ۱۵ خردادماه در مازندران آغاز شد و تا پایان شهریورماه ادامه دارد.
او گفت: ۹۵۰ ناجی غریق، قایقرانان و جت رانان امسال برای کاهش تلفات انسانی و افزایش سرعت امدادرسانی در طرح سالم سازی دریای استان امسال به کارگیری شد.

قصه تلخ غرق شدن در خزر تمامی ندارد

۳۳۸ کیلومتر از این خط ساحلی، مربوط به مازندران، ۳۰۰ کیلومتر آن مربوط به گیلان و ۱۰۲ کیلومتر مربوط به استان گلستان است و اگر قرار باشد برای این موج‌های پریشان خزر همچنان برنامه مقطعی طرح سالم سازی دریا با هماهنگی چندین دستگاه، آن هم فقط در چهار ماه از سال تکرار شود، بازهم شاهد تکرار غم نامه ساحل‌های شمالی و خستگی ناجیان غریق و امدادگران هلال احمر خواهیم بود و همچنان باید صدای گوش خراش ضجه خانواده قربانیان در کرانه خزر خواهیم شنید.
۳۷۵ نقطه حادثه‌خیز و با احتمال غرق شدگی امسال در آب‌های ساحلی مازندران شناسایی شده است می‌طلبد تا برنامه اصولی و کارشناسی شده برای صنعت گردشگری آب‌های ساحلی مازندران تدوین شود تا استفاده گران یا همان گردشگران دریایی از بدو ورود به ساحل به دلیل آماده نبودن زیرساخت‌ها و جاذبه‌های گردشگری سرگردان در ساحل باشند بدون آنکه برای مازندرانی ره آورد اقتصادی به همراه داشته باشد.