صدای پای بی آبی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای مرکز کرمان، "ما آب نداریم" این جمله نوجوان روستایی در جنوب استان کرمان است که برای تهیه چند لیتر آب مجبور است عرق ریزان هر روز دو ساعت راهپیمایی کند تا آبی به دست آورد.

 

روستای "زیارت رودبار "در جنوب کرمان قرار دارد، ساکنان آنجا نه از لوله کشی آب بهره مندند و نه اصلا آبی دارند که در لوله جاری شود.

 

دبه‌ای بر سر و دبی دیگر بر دست، با دست دیگر بچه اش را گرفته، می‌پرسم مقصدش کجاست؟ می‌گوید: خانه، البته مبدا هم مشخص است تلمبه آبی که تنها منبع آب شرب ساکنان اینجا است.

 

 

زن خانه دار دبه سنگین را از روی سرش بر می‌دارد و می‌گوید: این کار هر روز من است تهیه آب شرب برای خانواده، ما لوله کشی آب نداریم، بود و نبود ما به این چاه گره خورده است.

 

 

 

 

جلوتر که می‌روم چندین نفر برای تهیه آب شرب در صف ایستاده اند، آقای حیدری می‌گوید: نگاه کنید این وضعیت آب شرب این روستا است، تلمبه آبی که معلوم نیست بهداشتی باشد یا نباشد کسی هم البته برای بررسی این موضوع تاکنون به اینجا نیامده است.

 

 

 

خانمی دیگر می‌گوید" سه کیلومتر مسیر را باید هر روز پیاده طی کنم تا به اینجا برسم و چندین ظرف آب پر کنم.

 

میپرسم هر روز؟ جواب میدهد بله، در گرمای شدید تابستان به سرمای زمستان عمر من سالهاست صرف این کار می‌شود.

 

با خودم می‌گویم روزی سه هزار متر فقط برای بردن چند دبه اب.

دردی مشترک
البته این روستا نمونه‌ای از بی‌آبی و کم‌آبی‌های روستا‌های استان کرمان است، ماه گذشته که به "سیف الدین" یکی از روستا‌های

 

شهرستان ریگان رفته بودم آنجا نیز همین مشکل وجود داشت.

بَراهویی از ساکنان آنجا می‌گفت: بار‌ها شده که به علت مصرف آب از تلمبه اینجا دچار انواع بیماری‌ها شده ایم و حتی دو بچه نیز فوت کرده‌اند.

به او گفتم چرا این روستا را رها نمی‌کنید، جواب می‌دهد: منطقه آبا و اجدادی و زادگاه ما است جایی نداریم برویم، البته برخی مهاجرت کرده‌اند که مشکلات آن‌ها بیشتر شده است وده‌ها روستا در این اطراف مشابه مشکل ما را دارند.

کرمان اقلیمی خشک
کویر نشینان کرمانی با کم‌آبی آشنایند و به خوبی آن را لمس می‌کنند.
تاریخ می‌گوید:آن‌ها از افرادی بودند که برای غلبه بر بی‌آبی عمق کویر را حفر و با ابزار‌های ابتدایی، اما اراده‌ای محکم آبی گوارا از دل زمین بیرون بر پهنه کویر جاری می‌کردند تا هم خود بنوشد و هم بنوشاند.

 

برخی قنات‌ها پس از صد‌ها سال هنوز جاری است، اما با گذشت قرن‌ها و سال‌ها همانگونه که جمعیت استان افزایش یافته، کم‌آبی و تشنگی نیز بیشتر شده است.

حالا اگر چه در این یک سال آبی استان، لطف آسمان بارش‌های فراوانی نظیر کویر تشنه کرمان کرد و حتی خسارت‌ها و ملامت‌هایی نیز بر جای گذاشت، اما در میان این عصیان طبیعت، کویر همان کویر است و سختی اش بر جای.

 

در جواب این سوال که روستا‌های بی اب استان چه تعداد است معاون بهره برداری شرکت آب و فاضلاب استان می‌گوید: از ۵۷۰۰ روستای استان حدود ۲۶۰۰ روستا دارای شبکه آبرسانی است، اما ۷۵۰ روستا هیچ آبی ندارند و به شدت دچار مشکل هستند.

 

اقای سلطانی اضافه می‌کند، با همه تلاش‌هایی که در سال گذشته صورت گرفته به ۱۲۰ روزآبرسانی شده، اما هنوز مشکلات پابرجاست و روستا‌هایی هم که شبکه آبرسانی آن‌ها کامل شده ممکن است به علت کم‌آبی باز هم چندین روز بی آب بمانند.

 

تصور اینکه بتوان در مکانی بدون لوله‌کشی و منابع پایداراب زندگی کرد سخت است، اما روستاییان در گوشه گوشه استان در کنار این مشکل به سختی زندگی خود ادامه می‌دهند.

در این میان وضعیت روستا‌های شرق و جنوب استان حادتر است آقای مُشکی از ساکنان یکی از این روستا‌ها می‌گوید: برای رفع این مشکل آبرسانی سیار در نظر گرفته شده و به صورت روزانه یا هر چند روز آب به این مناطق با تانکر آورده می‌شود، اما در این گرمای خرماپزان و عرق ریزان کویراین تانکر‌های فلزی چقدر می‌تواند تاثیر گذار باشد.
آیا خود این تانکر‌ها بهداشتی هست یا خیر؟
تلفنی که با فرماندار ریگان صحبت می‌کنم آقای باقری از کم آبی شدید در این شهرستان گلایه دارد و می‌گوید: سی درصد از ۳۰۰ روستا‌های ما بی آبند که سالهاست در انتظار تامین آب شرب هستیم ومنابع ابی هم نداریم که برای ان‌ها تامین شود.

وضعیت عشایر

البته اوضاع عشایر شمال استان کرمان نسبت به چند ساله گذشته در رفع بی آبی بهتر است، این خبر را مدیرکل امور عشایر استان می‌گوید.
آقای نیکزادی به جمعیت سه هزار خانواری عشایر در شمال استان اشاره می‌کند و یاداورمی شود: در قانون بودجه سال گذشته برای توسعه شبکه آب عشایر ۵ میلیارد تومان در نظر گرفته شده و طرح‌های ما تاکنون ۹۰ درصد پیشرفت داشته است که با بهره‌برداری کامل آن‌ها ۸۵۰ خانوار از آبی سالم بهره مند می‌شوند
البته آقای قَندالی رئیس سازمان امور عشایری کشور هم چند روز قبل گفته بود تاکنون ۶۳ درصد عشایری کشور از آب شرب سالم بهره‌مند شده اند و امسال ۱۳۵ میلیارد تومان از محل صندوق توسعه ملی برای تکمیل برخی طرح‌های مانده در نظر گرفته شده است.

سفره آب پایه دار

اگر وضع به همین صورت ادامه پیدا کند۳۵ تا ۴۰ درصد روستا‌های ما در چند سال آینده تخلیه می‌شود، این صحبت‌های آقای برشان کارشناسی امور آب استان است.
او به نبود اعتبار برای تکمیل طرح‌های باقیمانده در استان اشاره می‌کند و اینکه برای تکمیل آن‌ها نیاز به ۸ هزار میلیارد ریال اعتبار است که خزانه دولت در شرایط کنونی خالی است.
آقای بَرشان اضافه می‌کند، فرض کنیم این اعتبار هم تامین شود وقتی آبی برای انتقال وجود ندارد چگونه روستا‌های ما تامین شرب می‌شوند.
این کارشناس به تامین آب کل استان از منابع چاه زیرزمینی اشاره می‌کند و می‌گوید: استان کرمان از معدود استان‌های کشور است که تمام منابع آبی ان از چاه تامین می‌شود و هر سال نیز به علت برداشت بی رویه آب باید پایین‌تر را حفر برویم در صورتی که دیگر استان‌ها سد دارند و نیازی به حفر چاه ندارند.
به او می‌گویم با این حساب سال به سال سفره‌های آب ما خالی‌تر می‌شود وآیا امکان انتقال آب از دیگر استان‌ها به کرمان وجود دارد؟ جواب می‌دهد: بر سر آب اکنون دعوا است و این فکر اجرایی نیست.

حیف و میل در کشاورزی


در گفتگویی که با علیزاده کارشناسی آب و فاضلاب استان دارم او ازهدر رفته آب در بخش کشاورزی گلایه‌مند است و می‌گوید:در حال حاضر ۹۵ درصد از منابع آب ما در بخش کشاورزی، ۴ درصد شرب و یک درصد در بخش صنعت مصرف می‌شود وبا تحقیقاتی که کرده‌ایم یکی از مشکلات بزرگ ما این است که ۵۰ درصد آب شرب ما در برخی روستا‌ها صرف کشاورزی می‌شود که هزینه بسیاری برای استان دارد.
او یادآور می‌شود مثلاً در "شهر بَروات" شهرستان بم که اکثر دارای خانه باغ هستند و نخل دار، مردم برای آبیاری باغات از آب شرب استفاده می‌کنند و با این همه کمبود آب این نگرش باید تغییر کند و جلوی آن گرفته شود.

 

بارش، سازش، خواهش


افزایش ۱۲۰ درصدی بارش‌های سال آبی هم هیچ تاثیری بر منابع آب شرب استان نداشته، چرا که تبدیل به سیلاب و نهایتاً به شنزار فرورفته است.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان می‌گوید: به علت نبود سد و ضعف در این زمینه ما نمی‌توانیم بهره‌ای از این بارش‌ها ببریم و تا زمانی که به زیرزمین وابسته هستیم مشکل همچنان باقی است آقای طاهری به برداشت منفی یک میلیارد مترمکعب آب در استان اشاره می‌کند و می‌گوید: برای شهری مثل کرمان اکنون از ۱۰۰ کیلومتری، آب شرب برای مردم انتقال داده ایم که معلوم نیست تا یک سال دیگر بتوانیم ادامه دهیم یا خیر.
وی اضافه می‌کند: اکنون در هر ثانیه هشت هزار لیتر آب شرب دراستان تولید می‌شود که بسیار هزینه بر است واز مردم خواهش می‌کند که در مصرف آب صرفه‌جویی کنند تا شاید چند سال بیشتر این چاه‌های آب بی زبان دوام بیاورند.

 

اگرچه هنوز برای اجرای طرح یا طرح‌هایی که بتواند استان را از این بن‌بست نجات دهد دیر نشده، اما با بستن هزاران چاه آب غیرمجاز، اصلاح الگوی کشت کشاورزی، مصرف علمی در بخش کشاورزی و البته صرفه جویی می‌توان از هدر رفت این مایه حیات جلوگیری کرد، تا آن جوان روستایی هر روز دو ساعت از وقت خودش را صرف چند دبه آب برای زنده ماندن نکند و او هم همانند دیگران از اب شرب سالم والبته لوله کشی بهره‌مند گردد.