تقویم تاریخ، در چنین روزی بر دنیا چه گذشت؟

درگذشت فردریک انگلس
( ۱۲۵ سال پیش در چنین روزی پنج اوت سال ۱۸۹۵ میلادی ) 
«فردریک انگلس» Friedrich Engels نظریه پرداز سوسیالیست آلمانی در گذشت. انگلس یکی از دو نویسنده مانیفست کمونیست Communist Manifesto است. پدر او کارخانه بافندگی داشت و مایل بود که پسرش فردریک (فردریش) یک بازرگان شود. انگلس اندکی پس از پرداختن به کار تجارت از آن دست کشید و اعلام داشت که جسم و روح او اجازه نمی‎دهد که از درآمد ناشی از تجارت که وی برای تولید کالا زحمتی نکشیده است امرار معاش کند و این نوع درآمد را زندگی انگلی و طفیلی گری و از دسترنج دیگران می‌داند و نمی‎تواند به این کسب و کار ادامه دهد.

انگلس ضمن بیان این احساس، ابراز عقیده کرد که دولت‎ها باید به سود جامعه، تجارت را خود به دست گیرند و هرگونه خرید و فروش در دست دولت (نماینده توده‎ها) به عنوان خزانه دار جامعه باشد تا نه تنها بر قیمت‎ها کنترل داشته باشند، بلکه درآمد ناشی از این عمل به طور مساوی برای همه مردم هزینه شود. انگلس در سال ۱۸۴۲ به انگلستان رفت و پس از مطالعه انواع سوسیالیسم که تا آن زمان مطرح شده بودند با کارل مارکس ملاقات کرد و پس از بحث بسیار و رفت و آمد مکرر، در سال ۱۸۴۴ کمونیست شد و در این زمینه به مارکس پیوست و به اتفاق «مانیفست کمونیست» را نوشتند که در سال ۱۸۴۸ انتشار یافت. انگلس همان سال به آلمان بازگشت و در انقلاب سال ۱۸۴۸ شرکت کرد. سپس به انگلستان مراجعت و عمر خود را وقف پیشبرد جنبش سوسیالیست جهانی کرد. انگلس در زمان حیات مارکس هم اختلاف نظر‌هایی با او داشت، از جمله این که دانش را ناشی از تجربه می‎دانست. پس از درگذشت مارکس در ۱۸۸۳، انگلس به تدریج به این نتیجه رسید که برای پیاده کردن سوسیالیسم و ایجاد جامعه بدون طبقه و مردمی از هر جهت برابر، به جای انقلاب پرولتاریا و حذف همه آثار نظام‎های طبقاتی (گذشته)؛ بهتر است مرحله به مرحله عمل شود و «تحول» را جانشین «انقلاب» ساخت که طبیعت بشر، آسانتر پذیرای آن است.

به این ترتیب، وی ضمن وفاداری به «سوسیالیسم تمام عیار (کمونیسم)»، راه رسیدن به آن را از طریق ایجاد یک جامعه دمکراتیک سوسیالیستی آسانتر و تحمل پذیر دانست که نیاز به تخریب و خشونت و تولید مقاومت در دیگران ندارد.