هر چه از دوست رسد نیکوست

از خوراک بگیر تا پوشاک؛ از دارو بگیر تا  ماسک و مایع ضد عفونی و کالای منزل همه و همه را خیرین فرهنگ ساز و شهرساز شیرازی به نیازمندان اهدا کرده اند. نیک اندیشی و نیکوکاری شیرازی‌ها تا ساخت مسجد، کتابخانه، سقاخانه، درمانگاه، سالن ورزشی، بوستان، گرم خانه برای کارتن خواب‌ها و کاشت صدها اصله درخت هم کشیده شده است.

از زمان راه اندازی مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز شیراز در سال ۹۳ تا کنون طرح‌های متخلف فرهنگی و اجتماعی با بیش از ۸۰۰ میلیارد ریال اعتبار در کلان شهر شیراز اجرا شده است.

مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز

نیک اندیشان شیرازی همواره نامشان را با پیش قدم شدن در کار خیر ماندگار کرده اند؛ چرا که به این گفته همشهری خود سعدی شیرازی اعتقاد راسخ دارند که  "مرد نکونام نمیرد هرگز".

سال ۹۳ بود که مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز شیرازی با هدف ارتقا فرهنگ شهروندی و تلاش برای شهرسازی مبتنی بر فرهنگ با کمک خرد جمعی به نام این استان و مرکز آن به ثبت رسید.

• سید عبدالرضا دستغیب مدیر عامل این مجمع می‌گوید از آن جا که "شیراز" به گواهی مستندات تاریخی همواره "مهد فرهنگ، فرهیختگی، دانش و اندیشه"  بوده و در داخل و خارج از کشور نیز از اعتبار و اشتهار ویژه‌ای برخوردار است؛ ایجاد مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز در این شهر برای شهروندان فرصتی فراهم کرده تا این اعتبار جهانی را در حوزه فرهنگ و اندیشه پیوسته پاس بدارند و بر اعتلای عزت و شهرت جهانی خود بیفزایند.

علی نقی مصلح رئیس کمیسیون جذب خیرین مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ‌ساز شیراز نیز می‌گوید در کنار مهندسی فرهنگی یکی از اهداف این مجمع، گسترش مصادیق خیر و فعالیت‌های مبتنی بر خیرین در جامعه است.

به گفته مصلح پیش‌تر به این علت که فعالیت خیرین در زمینه ساخت بیمارستان و طرح‌های عمرانی هزینه بر بود تنها عده کمی توانایی شرکت در این‌گونه فعالیت‌ها را داشتند، اما با ایجاد مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز این فرصت فراهم شده؛ هرکس با هر توان مالی و هر استعدادی بتواند در این مجمع فعالیت و در کار خیر مشارکت کند. 

در واقع باید گفت در مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز شیراز به قول معروف "هر چه از دوست رسد نیکوست". از هدیه دادن یک کتاب تا صرف ساعتی از وقت برای فرهنگ سازی و ترویج کار خیر تا اجرای طرح های کوچک و بزرگ .

• رئیس کمیسیون جذب خیرین مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ‌ساز شیراز  تاکید می‌کند وظیفه مجمع هدایت کمک‌های خیراندیشان شیرازی به سمت گروه‌های هدف و نیازمند  و اجرای طرح‌های  مورد نیاز به ویژه در مناطق جنوبی شهر با هدف گسترش عدالت اجتماعی و برخورداری مناطق محروم از فضا‌های فرهنگی و ورزشی است که در این مسیر تعداد زیادی از خیران به  مدد مجمع آمدند و در رفع محرومیت و توسعه شهر سهیم شدند.

 عضویت بدون پیش شرط

بیش از ۱۰ هزار نفر که در بین آن‌ها  کودک ۶ ساله تا سالمند ۷۰ ساله دیده می‌شود عضو مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز شیراز است.

هادی همتی مدیر روابط عمومی مجمع خیرین  شهرساز و فرهنگ ساز  شیراز می‌گوید عضویت در مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ‌ساز هیچ پیش شرطی ندارد و همه شهروندان امکان عضویت در این مجمع و مشارکت در امور خیر را دارند.

به گفته همتی اعضایِ مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز شامل همیاران سراها، همیاران ترافیک، همیاران مهربان فضای سبز و خیران وقت؛ کسانی که با وجود مشغله زیاد "وقت" خود را بدون هیچ چشم داشتی برای ارتقا فرهنگ شهروندی و توسعه شهری "وقف" می‌کنند حدود ۲۰۵ هزار نفر ساعت در اجرای طرح‌های مجمع فعالیت داشته اند.

همتی در ادامه، فعالیت مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز را در دو بخش شهرسازی و فرهنگ سازی ذکر می‌کند و می‌گوید احیاء فرهنگ و سنت‌های پسندیده برگرفته از فرهنگ اسلامی-ایرانی از جمله موارد نهادینه شده در برنامه‌های این مجمع است.

مردمی بودن راز ماندگاری

مردم با ورود خود به مسائل اجتماعی و فرهنگی با کمترین هزینه، بیشترین میزان بهره‌وری را رقم می‌زنند. این را داریوش نوید گویی نایب رییس مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز می‌گوید و ادامه می‌دهد موفقیت مجمع در گرو مردمی بودن آن است و این ویژگی عنصر اصلی ماندگاری و استمرار این حرکت خداپسندانه است. نوید گویی تاکید می‌کند دولت در مسیر واگذاری امور به مردم می‌بایست قدم‌های بلندتری بردارد چرا که هرجا کار‌ها به مردم سپرده شده است؛ آن‌ها به خوبی از عهده کار‌ها برآمده‌اند.  

قدم‌های کوچک و بزرگ خیرخواهانه نیک اندیشان شیرازی در قالب ۴۷ طرح فرهنگی، ورزشی اجتماعی و عمرانی این گفته نایب رییس مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز را تایید می‌کند.

• از ساخت سقاخانه بگیر تا نمازخانه، کتابخانه، ساخت مراکز خیریه درمانی و خود اشتغالی، خوابگاه دانشجویی، زمین چمن مصنوعی، پارک بازی، مجتمع ورزشی چند منظوره،  ساخت سرویس بهداشتی، پل عابر پیاده، نصب صندلی‌های شهری و اهدا منزل مسکونی برای ساخت فرهنگ سرا تنها بخشی از  کمک‌های مردم نوع دوست شیرازی است که آوازه کمک‌های خیرخواهانه آن‌ها تا شهر‌ها و استان‌های دیگر هم رفته و شیراز را به الگوی ملی در جلب و جذب مشارکت‌های مردمی تبدیل کرده است.

به گفته هادی همتی مدیر روابط عمومی مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز شیراز؛ سروستان، فسا و جهرم در استان فارس و رشت، کاشان، بندرعباس، شهر کرد، مشهد مقدس، یزد و ساری از جمله شهر‌های کشور هستند که الگو برداری از اقدام موثر خیران شیرازی برای توسعه فرهنگی و زیر ساختی  شهرشان را پی گیری می‌کنند.

عدالت اجتماعی با ترویج مهربانی

وقتی مهربانی‌ها گسترش پیدا کند و ارایه خدمات به شهروندان توسعه یابد؛ همه مناطقِ شهر از عدالت اجتماعی برخوردار می شوند، ناهنجاری و نا امنی رنگ می‌بازد و زندان‌ها نیز از افراد خالی می‌شود.

این را حسین جوکار از خیران پر کار و به نامِ شهر شیراز می‌گوید. این نیکوکار شیرازی که با همکاری مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز و شهرداری شیراز  یکی از بزرگترین مجموعه‌های فرهنگی ورزشی را با اعتباری بالغ بر ۲۰ میلیارد تومان در یکی از مناطق محروم شیراز اجرا کرده ادامه می‌دهد ساخت این گونه طرح‌ها در مناطق کم برخوردار از یک طرف باعث محرومیت زدایی و افزایش امنیت و آرامش می‌شود و از سوی دیگر زمینه استعداد یابی نوجوانان و جوانان را فراهم می‌کند و آن‌ها را به سمت کار‌های فرهنگی و ورزش‌های حرفه‌ای و پهلوانی سوق می‌دهد. در نتیجه با اقدام توسعه محور ناهنجاری‌ها نیز کاهش می‌یابد، زمینه جذب سرمایه گذاری در این مناطق فراهم می‌شود و  شهر هر چه بیشتر  رنگ و بوی  آرامش و توسعه به خود می‌گیرد.

•  به گفته حیدر اسکندرپور؛ شهردار شیراز ، ۱۵ محله کم برخوردار در این کلان شهر وجود دارد که فقر، مهاجرت و حاشیه نشینی از جمله عوامل به وجود آمدن آسیب‌های اجتماعی در این محلات هستند. از این رو او معتقد است همه  دستگاه‌ها، نهاد‌ها و افرادی که دستی در کار خیر دارند؛ می‌بایست برای کمک به کاهش مسائل اجتماعی حاشیه شهر و محلات آسیب پذیر به میدان بیایند تا از بار مشکلات کاسته شود.

سایه مهر بر سَرا‌های مهربانی

علاوه بر اجرای طرح‌های عمرانی و اجتماعی، شیرازی‌ها در ۴ سرای فرهنگ مهربانی شادی‌های خود را با نیازمندان تقسیم می‌کنند. در سرا‌های فرهنگ مهربانی، کمک‌های جمع آوری شده خیران، پس از ساماندهی بین نیازمندان توزیع می‌شود.

• به گفته سید عبدالرضا دستغیب مدیر عامل مجمع خیران شهرساز و فرهنگ ساز شیراز، از ابتدای شکل گیری این مجمع تاکنون، مردم نوع دوست شیراز، بیش از ۵۰۰ هزار قلم  پوشاک، نوشت افزار، دارو، لوازم منزل و مواد غذایی به سرا‌های فرهنگ مهربانی اهدا کرده اند.

• مدیر عامل مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز شیراز از نیک اندیشان می‌خواهد با توجه به فصل بازگشایی مدارس، کمک‌های خیرخواهانه خود را در قالب بسته‌های لوازم التحریر به سرا‌های فرهنگ مهربانی واقع در بلوار‌های شهید چمران، میرزای شیرازی، شهید مدرس و بلوار رحمت تقاطع رضوان اهدا کنند تا از طریق خیریه‌ها بین دانش آموزان نیازمند توزیع شود.

دستغیب می‌گوید در ۲ سرای یار مهربان نیز که با هدف ترویج فرهنگ کتابخوانی و امانتداری  در پایانه‌های پرتردد نمازی و شهید دستغیبِ شیراز راه اندازی شده اند؛ حدود ۲۰ هزار جلد کتاب اهداییِ  فرهنگ دوستان شیرازی پس از موضوع‌بندی،  کدگذاری شده و به صورت رایگان به مردم امانت داده می‌شود.

به گفته وی، مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز شیراز همچنین در حال رایزنی برای جلب حمایت خیران به‌ منظور ساخت  چند  سرای یار مهربان در دیگر پایانه‌های اتوبوسرانی شیراز و مکان‌های پرتردد شهر برای ترویج هر چه بیشتر فرهنگ  مطالعه در بین شهروندان است.

شهروندان در قامت همیاران مهربان

گزارش روابط عمومی مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ‌ساز شیراز نشان می‌دهد احیای بافت فرسوده شیراز با هدف کاهش آسیب‌های اجتماعی، اجرای طرح پیوند با کتاب به منظور تبیین فرهنگ مطالعه در بین نسل جوان و نوجوان با توزیع سه هزار نسخه کتاب در مکان‌های عمومی شهر و ساماندهی تبلیغات شهری با هدف زیبا سازی شهر از دیگر طرح‌هایی بوده که خیرین شهرساز و فرهنگ ساز در آن نقش داشته اند.

در این میان مهم‌ترین طرح‌هایی که شهروندان شیرازی در آن مشارکت فعال دارند دو طرح "همیار مهربان ترافیک"  و "همیار مهربان فضای سبز" است که هر دو برای نخستین بار در کشور اجرا شده اند.

طرح "همیارِ مهربان ترافیک " از طرح‌های مهم و اثر گذار در شیراز بوده که در برخی شهر‌های کشور نیز الگو برداری شده است.

• عبدالرضا دستغیب مدیرعامل مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ‌ساز شیراز می‌گوید در طرح همیار مهربان ترافیک بیش از ۳۰۰ نفر در زمینه اخلاق شهروندی، حمل و نقل و ترافیک و مسائل حقوقی و قضایی آموزش‌های لازم را فراگرفته اند و داوطلبانه  وقت خود را وقف همشهریانشان می‌کنند و در رفع گره‌های ترافیکی با پلیس همراه می‌شوند.

در این طرح که با همکاری پلیس راهور، معاونت پیشگیری از وقوع جرم دادگستری فارس و مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز شیراز اجرا می‌شود؛ همیاران مهربان ترافیک از کاسب گرفته تا استاد دانشگاه، نظامی و شغل آزاد در قالب ۱۵ گروه در طول هفته در تقاطع‌های پرتردد شهر به بازکردن گره‌های ترافیکی و یاد آوری در خصوص قوانین فراموش شده راهنمایی و رانندگی اقدام می‌کنند.

فضای سبز و بوستان‌های شهر نیز از مهربانی شیرازی‌ها بی نصیب نمانده است.

• طرح "همیار مهربان فضای سبز"  با هدف همیاری شهروندان در حفظ و نگهداری هر چه بهتر از فضای سبز و بوستان‌های شهر در شیراز توسط مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز شیراز با همکاری سازمان منظر و فضای سبز شهری شهرداری شیراز، کانون بازنشستگان و اداره کل ورزش و جوانان استان فارس اجرا شده است.

در این طرح همیاران با مهربانی  به شهروندان در خصوص رعایت بیشتر اخلاق شهروندی و حفظ اموال عمومی در بوستان‌ها و حفظ فضای سبز تذکر می‌دهند و با توزیع بروشور‌های حاوی مطالب آموزشی، فرهنگی، اجتماعی و اقلام بازیافتی در بین شهروندان به آموزش و  ترویج فرهنگ صیانت از فضای سبز شهری اقدام می‌کنند.

به گفته مهدی تقوا فرد مسئول همیاران مهربان فضای سبز  ۴۰ همیار مهربان فضای سبز داوطلبانه با مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز همکاری می‌کنند که با توجه به شیوع بیماری کرونا به طور موقت فعالیت های فرهنگی خود را به فضای مجازی منتقل کرده اند.

کرونا و رسالت خیران

خیرین در میدان جدال با کووید ۱۹ نیز حضور فعال دارند. این را مدیرعامل مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز شیراز می‌گوید و ادامه می‌دهد کودکان کار و آسیب دیدگان اقتصادی و اجتماعی از کووید ۱۹ در سال ۹۹ هدف مشترک خیرین و نوع دوستان شیرازی است.

• به گفته مدیر عامل مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز از ابتدای شیوع کرونا تاکنون بیش از  ۶ میلیارد و چهل میلیون ریال اعتبار با کمک خیرین  جمع آوری و برای تولید ماسک و تهیه  بسته‌های حمایتی  ویژه نیازمندان در مناطق کم برخوردار شیراز هزینه شده است.

سید عبدالرضا دستغیب می گوید خیران عضو این مجمع در شرایط کرونایی،  ۲۷۰ هزار عدد ماسک، مایع ضد عفونی کننده  و بسته  حمایتی  به مردم جنوب و شرق شیراز و خانواده زندانیان که از تاثیرات کووید ۱۹ آسیب‌های  جدی دیده اند؛ اهدا  کرده اند.

تحقق توسعه با مشارکت عمومی

کارشناسان حوزه توسعه معتقدند در بهره گیری از خرد جمعی برای پیشرفت و توسعه شهری؛ سازمان‌های دولتی نمی‌توانند به تنهایی به تامین برخی نیازمندی‌های مردم بپردازند و رفع این نیاز‌ها تنها با فرهنگ سازی و مشارکت مردمی محقق می‌شود.

در این میان راه اندازی نهاد‌هایی همچون مجمع خیرین شهرساز و فرهنگ ساز می‌تواند بازوی توانمندی برای  مدیران و مسئولان شهری با هدف توسعه شهر و کاهش بار مشکلات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی  باشد چرا که وقتی زمینه مشارکت همگانی برای کار خیر فراهم باشد شهروندان  با احساس مسؤولیت بیشتر در قبال شهری که در آن زندگی می‌کنند دست در دست یکدیگر با خرد جمعی و مشارکت عمومی برای رفع مشکلات و برآوردن نیاز‌های شهروندی و اعتلای نهاد‌های فرهنگی و ساختار شهری گام برمی دارند و شهری قابل احترام، با شکوه و در خور زیست را برای آیندگان بر جای می‌گذارند.

*** گزارش از سیده نصرت شجاعی