پخش زنده
امروز: -
اجرتالمثل چیست ؟
اجرتالمثل یکی از حقوق ویژهای است که شرع و قانون برای زنان در نظر گرفته و هیچ مردی نمیتواند تا زمانی که تمامی حق و حقوق همسرش را پرداخت نکرده است، او را طلاق دهد.
به گزارش گروه وب گردی خبرگزاری صدا و سیما؛ یکی از حقوق ویژهای که دین اسلام برای زنان در نظر گرفته، این است که هیچ مردی نمیتواند تا زمانی که تمامی حق و حقوق همسرش را پرداخت نکرده است، او را طلاق دهد. هر اندازه که مدت زندگی مشترک بیشتر باشد، این حقوق نیز افزایش مییابد و به همین دلیل بسیاری از مردانی که بدون هیچ دلیل منطقی قصد طلاق دادن همسر خود را دارند، از این مساله منصرف میشوند.اجرتالمثل یکی از همان حقوق ویژهای است که شرع و قانون برای زنان در نظر گرفته است. زن وظایف خاصی در زندگی زناشویی دارد که توسط قانون و شرع برشمرده شده است. این وظایف شامل تمکین عام و تمکین خاص است. مطابق قانون به محض ازدواج، میان زوجین وظایف و تکالیفی برقرار میشود که آنها باید نسبت به یکدیگر آن را انجام دهند.
تمکین عام
تمکین عام به معنای حضور زن در زندگی مشترک و عمل به وظایفی است که شرع و قانون تعیین کرده است. مثلا زن شرعا نمیتواند بدون اجازه همسرش از خانه خارج شود. ادامه تحصیل و کار کردن زن در خارج از منزل نیز باید با اجازه شوهر باشد، هر چند در حال حاضر بسیاری از زنان این حقوق را در عقدنامه دریافت میکنند.
تمکین خاص
تمکین خاص نیز به معنای عمل کردن زن به وظایف زناشویی است.
اجرتالمثل
حال اگر زن در طول زندگی مشترک و در خانه همسر خود، کاری به جز این موارد را به دستور شوهر انجام دهد، مستحق پاداشی است که به آن اجرتالمثل گفته میشود.
تمهیدات قانونگذار
حق زوجه برای گرفتن اجرتالمثل ایام زوجیت مستند به دو ماده قانونی است:
ماده ۳۳۶ قانون مدنی اشعار میدارد: «هر کس بر حسب امر دیگری اقدام به علمی کند که عرفا برای آن عمل اجرتی بوده یا آن شخص عادتا مهیای آن عمل باشد، عامل مستحق اجرت عمل خود خواهد بود؛ مگر اینکه معلوم شود که قصد تبرع (رایگان) داشته است»
بند الف تبصره ۶ ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق مصوب ۲۸ آبان سال ۱۳۷۱ مجمع تشخیص مصلحت نظام مقرر میدارد: «چنانچه زوجه کارهایی را که شرعا بر عهده وی نبوده، به دستور زوج و با نداشتن قصد تبرع انجام داده باشد و برای دادگاه نیز ثابت شود، دادگاه اجرتالمثل کارهای انجامشده را محاسبه و به پرداخت آن حکم میکند.» بنابراین زوجه میتواند با استناد به مواد فوق در صورت حصول شرایط ذیل، اجرتالمثل ایام زوجیت را از زوج مطالبه کند.
شرایط تعلق اجرتالمثل
باید توجه داشت که اجرتالمثل در طول شرط مالی ضمن عقد در مورد کارهای زوجه در امر خانهداری و نیز در طول اجرتالمسمی است. یعنی اگر زوجه در امور خانهداری، شرط ضمن عقد داشته باشد، نوبت به اجرتالمثل نمیرسد.
زوجه نباید قصد تبرع داشته باشد؛ چرا که اگر در انجام کارهای خانهداری از ابتدا قصد و نیت تبرع و به اصطلاح رایگان داشته باشد، نمیتواند اجرتالمثل ایام زوجیت را بگیرد.
درخواست طلاق نباید از سوی زوجه باشد و لازم است که شوهر قصد طلاق داشته باشد. البته اگر تقاضای طلاق که از سوی زوج شده است، ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوء اخلاق و رفتار زوجه باشد، در این صورت نیز اجرتالمثل به او تعلق نمیگیرد. چنانچه زوجه کارهایی را که شرعا بر عهده وی نبوده، به دستور زوج و با نداشتن قصد تبرع انجام داده باشد و برای دادگاه نیز ثابت شود، دادگاه اجرتالمثل کارهای انجامگرفته را محاسبه و به پرداخت آن حکم میکند.
مطالبه اجرتالمثل ایام زندگی مشترک
یکی دیگر از دعاوی مالی که در محاکم خانواده طرح میشود، اختلاف درباره اجرتالمثل کارهای انجامشده از سوی زوجه در دوران زندگی مشترک است که میتوان آن را یکی از آثار مالی واقعه طلاق دانست که در تبصره ۶ قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق به آن اشاره شده است.
ارکان دعوی
مطرح کردن دعوی طلاق.
طلاق مزبور به درخواست زوجه نباشد یا ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوء اخلاق و رفتار وی نباشد.
زوجه انجام کارهایی را که شرعا به عهده وی نبوده است، بدون قصد تبرع و طبق دستور زوج انجام داده باشد. در این صورت زوجه در صورت اثبات و احراز محکمه، مستحق اجرتالمثل خواهد بود. در غیر این صورت با توجه به سالهای زندگی مشترک و نوع کارهایی که زوجه در خانه شوهر انجام داده و وسع مالی زوج، دادگاه مبلغی از باب بخشش (نحله) برای زوجه تعیین میکند.
مراحل دادرسی
در خصوص احراز رکن سوم بخصوص در قسمت استحقاق اجرتالمثل، داگاه میتواند هر گونه اقدام یا تحقیق که برای کشف حقیقت موثر است را به هر شکلی که ضروری بداند، از جمله تحقیق محلی یا شهادت شهود انجام دهد و با تعیین جلسه بعدی از طرفین و شهود معرفیشده دعوت و نسبت به اجرای قرار اقدام کند. همچنین ممکن است دادگاه همراه با این موضوع، برای تعیین میزان اجرتالمثل ایام زندگی مشترک، قرار ارجاع امر به کارشناس را نیز صادر کند که در این صورت با تعیین وقت نظارت، دستور پرداخت دستمزد کارشناس توسط خواهان، صادر و به محض پرداخت حقالزحمه در وقت تعیینشده اجرا میشود و در صورت نپرداختن دستمزد قرار ابطال دادخواست صادر میشود.
در جلسه بعدی نسبت به اجرای دستور صادره اعم از استماع شهادت شهود یا اجرای قرار تحقیق محلی و قرار کارشناسی اقدام میشود.
دادگاه با وصول صورتجلسه اجرای قرار و استماع شهادت شهود در صورت صحت ادعا و نظریه کارشناسی مبنی بر تعیین میزان اجرتالمثل و نبود اعتراض موجه به آن، مبادرت به صدور رای میکند و در صورت وصول اعتراض قرار ارجاع امر به هیات کارشناسی صادر میشود.
چه زنانی اجرتالمثل کمتری میگیرند؟
کارشناسی پروندههای اجرتالمثل نیز مانند تمام امور حقوقی شامل فوت و فنهای خاصی است که کارشناسان با دقت به آن رسیدگی و آن را رعایت میکنند. مثلا به زنان شاغل در خارج از منزل همیشه اجرتالمثل کمتری تعلق میگیرد. در قانون و شرع زن مالک دارایی و پولی است که به دست میآورد و حال اگر با توافق شوهر، او در خارج از منزل کار میکند، الزامی ندارد که حتی یک ریال از درآمد خود را به همسرش بپردازد یا اینکه در منزل خرج کند.
در بحث اجرتالمثل وقتی زن بیرون از خانه شاغل باشد، طبیعتا وقت کمتری برای کارهای منزل میگذارد، هر چند ممکن است استثناهایی وجود داشته باشد و زنی در عین اشتغال در خارج از منزل همه وظایف خود را انجام دهد؛ اما این فرض چندان منطقی نیست، زیرا کار در منزل بر اساس وقت تنظیم میشود و زنی که در ساعت ۵ بعد از ظهر به خانه میرسد، نمیتواند مانند زنی که از صبح در خانه است، کار و فعالیت داشته باشد.
تحصیلات زن نیز مساله دیگری است که در اجرتالمثل او موثر است. استدلال این نظریه نیز این است که دستمزد یک پرستار با تحصیلات لیسانس بسیار بیش از دستمزد پرستاری با تحصیلات دیپلم است. پایگاه اجتماعی، شئون زن، شغل پدر، محل زندگی در زمان مجردی و تحصیلات در زمان تجرد و بعد از ازدواج هم در افزایش میزان اجرتالمثل تاثیر قابل توجهی دارد.
نکته جالب اینکه زنانی که فقط خانهدار هستند، در زمان کارشناسی برای تعیین اجرتالمثل، رقمهای بهتری دریافت میکنند. تعداد فرزندان نیز از موارد موثر در کارشناسی اجرتالمثل است. اگر فرزندان مادری دختر باشند، اجرتالمثل کمتری به او تعلق میگیرد، چون فرض بر این است که در خانه دختر همیشه کمک حال مادر است؛ حال آن که در خصوص پسرها چنین مسالهای همیشگی نیست.
اگر مادری فرزند خود را از شیر خود تغذیه کرده باشد نیز مشمول دریافت اجرتالمثل بیشتری است. اینکه زنی در هنگام ازدواج، فرزند یا فرزندان قبلی همسرش از زن سابقش را نیز بزرگ کند، باز هم سبب افزایش میزان اجرتالمثل زن میشود. ممکن است مردی بخشی از ایام زندگی خود را در ماموریت کاری خارج از کشور یا مثلا زندان گذرانده باشد. این مساله نیز در کاهش یا افزایش اجرتالمثل موثر است. معمولا برای ایام عقد و زمانی که زن در خانه پدرش است و با همسرش دچار مشکل میشود، اجرتالمثلی تعلق نمیگیرد.
شروط ضمن عقد و اجرتالمثل
همسران میتوانند در زمان عقد هر شرطی که خلاف مقتضای عقد نباشد را در عقدنامه بگنجانند. یکی از موارد پیشنهادی میتواند مشخص کردن تکلیف اجرتالمثل باشد. آنها میتوانند شرط کنند که مثلا زن برای انجام امور منزل به درخواست مرد ماهانه ۱۰۰ هزار تومان دریافت کند. یا اینکه شرط کنند اساسا چنین مبلغی هیچ گاه به زن پرداخت نمیشود و زن هم حق مطالبه ندارد. در خارج از شکل قضایی زن و مرد میتوانند برای دریافت و پرداخت این مبلغ با هم توافق داشته باشند.
البته از لحاظ قضایی شرط پرداخت این مبلغ مطالبه زن است، اما مرد میتواند با رضایت همسرش مثلا بابت اجرتالمثل ۳۰ سال زندگی مشترک بخشی از خانهاش را به نام همسرش کند. در چنین مواردی دریافت یک رسید کتبی از همسر میتواند از لحاظ حقوقی از بروز مشکلات بعدی و درخواست مجدد زوجه جلوگیری کند، اما اگر مردی با اجبار، تهدید یا تطمیع همسرش را وادار به امضای برگهای کند و مثلا در قبال مبلغی مشخص او را وادار به صرف نظر کردن از اجرتالمثل کند، این برگه از لحاظ حقوقی ارزشی ندارد.
انتشار یافته: ۱۳
نظر شما
مگه ما قسطی وارد زندگیه مردا شدیم؟
ایران همیشه عقب مونده ست چون آه و نفرین زنان بیگناه که ازشون بیگاری کشیدن و بهشون خیانت کردند و حقوقشون رو پایمال کردند پشت تمام قانونگذاران و مردهاست
خدا ازتون نگذره
با اخلاق باشه وخیانت نکنه یک زن دیگه چی مخواد
ولی متسفانه الان اقایون خیلی بی مسولیتن من یک زنیم که خیلی در زندگی شوهرم به سوزو به ساز کردم .الان هم یک بچه استسنایی دارم باوجود این بچه بیستو وپنج ساله دارم
خیاطی میکنم تا به حال هم شوهرم نفقه منو بچه هارو گردن نگرفته انشالله روزی برسه که زنان دختران فاطمه گونه بزرگ بشن وپسرانی که مسولیت دختران معصوم با هزار امیدو ارزو
وارد زندگی میشوند خیلی خیلی مسولیت پذیر باشن .
وضرری که ما از قانون مبینیم اینکه تعهدات عقد نامه که همه کورکورانه امضآ میکنیم رو هیچکس جدی نگرفته
جدی گرفتن قبل عقد بهتر از دعوای اخر است .با ارزوی موفقیت برای فر زندانمون از ما که گذشت
بنده یک جوون هستم ولی عاشق زندگی کردن در پرتو عشق و محبتم و حاظر برای اونی که پاک وایمیسته زندگیمو بدم ولی کجاست ؟ آیا دخترای امروزی قابل اعتمادن؟ دخترایی که از سر و وضعشون معلومه نهایتا می تونن چه فرزندانی به جامعه تحویل بدن؟
من با مهریه مخالف نیستم ولی یک قانونی وضع کنید تا این ولگرد های خراب مال مردم و بالا نکشن. خودم شاهد بودم زنی که به همسرش خیانت کرد و. رفت ، مهریه شو هم گرفت و شوهر بدبختم زندان فرستاد . به این میشه گفت زندگی ؟
تا مردای ساده لوح هستند قانون مهریه عوض نخواهد شد.
دخترای امروزی خیلیاشون بلد نیستن یدونه املت درست کنن ، دهنشونم باز می کنن حرف از حق و حقوق می زنند!
همین مهریه برای بدبخت کردن یک مرد کافیه و خیلیا رو کاسب کرده و خانواده های زیادی رو متلاشی !!!
التماس دعا ، التماس تفکر
ایشان حاجیه خانم محجبه شیعه خادم امام رضا دبیر فوق لیسانس ادبیات و مذهبی است فاتحه این زندگی خوانده شده صلواتش با شما