طرز تهیه و تزریق واکسن آنفولانزا

این درحالی است که طبق تأکید متخصصان، تلقیح همگانی این واکسن ضرورتی ندارد و تزریق آن تنها برای افراد در گروه‌های پرخطر توصیه می‌شود. از آن‌جا که راه‌های پیشگیری از آنفولانزا مشابه پیشگیری از کرونا است، به علت رعایت مردم در استفاده از ماسک، فاصله گذاری‌ها، شستن دست‌ها و همچنین تجربه نیمکره جنوبی زمین، پیش بینی می‌شود امسال در نیمکره شمالی نیز احتمالا با کاهش موارد آنفولانزا مواجه خواهیم بود.

 

 

 

 

 

هر سال با نزدیک شدن به فصل سرد، دغدغه‌ها جهت تأمین واکسن آنفولانزا افزایش می‌یابد. مدت زمانی که طول می‌کشد تا واکسن آنفولانزا در بدن ایمنی ایجاد کند، دو هفته است؛ بنابر این باید قبل از آغاز سرما آن را تزریق کرد. بر همین اساس به دلیل احتمال همزمانی کرونا با آنفولانزا، رئیس سازمان غذا و دارو در شهریور سال جاری اعلام کرد «امسال پنج برابر سال گذشته واکسن آنفولانزا تأمین می‌کنیم.»

 

به گفته دکتر سید حیدر محمدی، مدیرکل امور دارو و مواد تحت کنترل سازمان غذا و دارو، امسال ۲.۵ میلیون دوز واکسن آنفولانزا برای گروه‌هایی که تزریق این واکسن برایشان ضروری است، مانند بیماران پیوندی، قلبی-تنفسی، زنان باردار و... پیش‌بینی شد و در حوزه تأمین واکسن برای سایر افراد هم نسبت به سال گذشته افزایش قابل توجهی صورت گرفته، به طوری که تأمین ۱۶ میلیون دوز واکسن پیش بینی شده است. 

 

با توجه به این که امسال همه کشور‌ها به دلیل همه‌گیری کرونا در تلاش بودند تا واکسن آنفولانزا را برای شهروندان خود تأمین کنند و از طرفی با توجه به مشکلاتی که تحریم‌ها در مسیر واردات دارو و واکسن کشور ایجاد کرده است، بازار تأمین واکسن آنفلوآنزا نیز پر دغدغه بود. به هر حال واردات بخشی از واکسن‌های سفارش داده شده تاکنون انجام شده و اعلام شد که توزیع این واکسن در مرحله اول در شبکه بهداشتی از اواخر شهریور و اوایل مهر آغاز می‌شود. 

 

 

با توجه به رقابت جهانی برای تأمین واکسن آنفولانزا، افزایش مطالبات مردمی برای تزریق این واکسن در پاییز سخت کرونایی و از آن‌جایی که واکسن‌های تأمین شده کفاف همه جمعیت کشور را نمی‌دهند، لازم بود تمهیداتی در حوزه توزیع و عرضه واکسن آنفولانزا اندیشیده شود.

 

بر همین اساس سازمان غذا و دارو اعلام کرد در مرحله اول، واکسن را معاونت بهداشت وزارت بهداشت جهت عرضه آن در شبکه بهداشت توزیع می‌کند تا گروه‌های در معرض خطر از جمله زنان باردار، بیماران خاص، صعب العلاج، مزمن و کادر درمان، بتوانند این واکسن را به صورت رایگان در مراکز بهداشت و مراکز جامع سلامت تزریق کنند؛ بنابر این در مرحله اول، توزیع یک و نیم میلیون دوز واکسن آنفولانزا در شبکه بهداشت آغاز شده است.

 

 

طبق اعلام وزارت بهداشتی‌ها سه گروه در اولویت واکسیناسیون آنفولانزا در پایگاه‌های بهداشت و مراکز جامع سلامت قرار دارند که شامل کارکنان مراکز بهداشتی و بیمارستانی، زنان باردار و مبتلایان به بیماری‌های خاص هستند.

 

دکتر محمد مهدی گویا، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با اشاره به توزیع واکسن آنفولانزا در معاونت بهداشت و مراکز بهداشت و البته زمان بر بودن توزیع، گفت: روز شنبه ۵ مهر، حدود نیمی از مقدار تعیین شده (تخصیص ۱.۵ میلیون دوز واکسن آنفولانزا) به معاونت بهداشت وزارت بهداشت تحویل داده شد که بلافاصله با هماهنگی قبلی، توزیع در سطح دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور آغاز شد. باید توجه کرد که با توجه به بعد مسافت و تعدد مراکز و واحد‌های عملیاتی، توزیع واکسن در سطح کشور طبعا زمان بر بوده که با تلاش شبانه روزی کارکنان شبکه‌های بهداشتی کشور در حال انجام است.

 

او تأکید کرد: اولویت دریافت واکسن آنفولانزا برای سه گروه کارکنان مراکز بیمارستانی، زنان باردار و مبتلایان به بیماری‌های خاص است. افرادی که جزو گروه‌های در معرض خطر بیماری آنفولانزا هستند، به صورت تلفنی با مراکز بهداشتی هماهنگی قبلی انجام دهند و ضمن اخذ نوبت مراجعه کنند تا در زمان مراجعه، از خدمات سریع تر، اتلاف وقت کمتر و همچنین بدون تجمع و ازدحام بهره‌مند شوند.

 

شاید یک سؤال آن باشد که چگونه باید تحت پوشش شبکه بهداشت قرار گرفت؟ باید گفت جمعیت روستایی سال ها است که تحت پوشش خانه‌های بهداشت قرار دارند و خدمات لازم را از این طریق و سطح بندی شده دریافت می‌کنند. سایر افراد نیز می‌توانند با مراجعه به پایگاه‌های خدمات جامع سلامت در شهر‌ها و مراکز بهداشت و با تشکیل پرونده الکترونیک، تحت پوشش نظام مراقبت‌های اولیه بهداشتی درآیند.

 

البته باید توجه کرد لزوما تحت پوشش بودن افراد در شبکه بهداشتی منجر به واکسیناسیون آنها نخواهد شد. در مجموع برای واکسیناسیون آنفولانزا در سال جاری و در مرحله اول از طریق شبکه بهداشت، سه گروه اعلام شده از سوی وزارت بهداشت یعنی کارکنان مراکز بیمارستانی، زنان باردار و مبتلایان به بیماری‌های خاص در اولویت دریافت و تزریق واکسن هستند. این افراد می‌توانند با مراجعه به مراکز بهداشت به صورت رایگان واکسن آنفولانزا را تزریق کنند.

 

واکسن آنفولانزا در داروخانه‌ها موجود است؟ 

 

واکسن آنفلوآنزا هنوز در داروخانه‌ها توزیع نشده است! بر اساس اعلام سازمان غذا و دارو، قرار بر این شد که فاز اول توزیع واکسن از ابتدای مهر در شبکه بهداشت انجام شود که این اتفاق افتاد. حال، فاز بعدی توزیع واکسن آنفولانزا، عرضه آن به داروخانه ها است که هنوز این توزیع انجام نشده است. 

 

دکتر حیدر محمدی، مدیرکل امور دارو و مواد تحت کنترل سازمان غذا و دارو گفت: واکسن آنفولانزا هنوز در داروخانه‌ها توزیع نشده است. در مرحله دوم توزیع این واکسن که زمان آن به زودی اعلام می‌شود، واکسن آنفولانزا بین داروخانه‌ها نیز توزیع می‌شود.

 

دکتر کیانوش جهانپور، سخنگوی سازمان غذا و دارو نیز تأکید کرد: در حال حاضر هیچ‌گونه توزیعی در حوزه واکسن آنفولانزا بین داروخانه‌ها انجام نشده است؛ بنابر این مردم برای دریافت واکسن قبل از اعلام رسمی سازمان غذا و دارو، به داروخانه‌ها مراجعه نکنند. تأکید می‌کنم در حال حاضر واکسیناسیون آنفولانزا در مراکز جامع خدمات سلامت و تنها برای کادر بهداشت و درمان، مادران باردار و بیماران خاص انجام خواهد شد و به هیچ وجه در اختیار دیگر گروه‌ها و افراد قرار نخواهد گرفت.

 

 

بنابر ضرورت تأمین واکسن برای گروه‌هایی که در معرض ریسک بیشتر ابتلا به آنفولانزا و شدت بیشتر بیماری قرار دارند، سازمان غذا و دارو اعلام کرده است که بعد از توزیع واکسن آنفولانزا در داروخانه ها، این واکسن به افراد بالای ۶۵ سال و کودکان بین ۶ ماه تا ۵ سال با ارائه کارت ملی و ثبت اطلاعات، داده می‌شود. 

 

 

واکسن آنفولانزایی که مراکز بهداشتی در اختیار گروه‌های در معرض خطر می گذارند، رایگان است اما برای تهیه واکسن از داروخانه‌ها باید هزینه پرداخت شود.

 

بر اساس اعلام سازمان غذا و دارو، از آن جا که در حال حاضر واکسن با ارز دولتی ۴۲۰۰ تومانی تأمین شده است، قیمت تمام شده آن برای مردم در داروخانه ها، ۴۴ هزار تومان خواهد بود. البته در صورتی که بعد از این، تصمیمی مبنی بر واردات واکسن با ارز نیمایی گرفته شود، قیمت واکسن تأمین شده با ارز نیمایی از سوی سازمان غذا و دارو اطلاع رسانی می‌شود.

 

 

میزان ایمنی واکسن آنفولانزا بین ۳۰ تا ۳۵ درصد است؛ بنابر این تنها افراد پر خطر مانند سالمندان بالای ۶۵ سال، کودکان، بیماران قلبی_عروقی، افراد مبتلا به بیماری‌های نقص ایمنی، کادر بهداشت و درمان و... که ممکن است امکان و شدت ابتلا به آنفولانزا در آنها بیشتر باشد، نیاز به تزریق این واکسن دارند و نیازی به تزریق واکسن آنفولانزا در همه افراد نیست.

 

بر اساس گفته کارشناسان بهداشت و درمان با توجه به این که در حال حاضر عمده مردم جهت پیشگیری از ابتلا به کرونا، شیوه‌ نامه ‌های بهداشتی مانند استفاده از ماسک، حفظ فاصله فیزیکی از دیگران، شستن مداوم دست ها، تماس نداشتن دست آلوده با چشم، دهان و بینی و... را رعایت می‌کنند، احتمال همه‌گیری آنفولانزا امسال کمتر خواهد بود.

 

این تجربه‌ای است که در نیمکره جنوبی که فصل سرما را گذرانده نیز دیده شده است؛ طوری که طبق اعلام کمیته اپیدمیولوژی کرونا در وزارت بهداشت، محدودیت‌ها در هنگ کنگ، گسترش آنفولانزا را سرکوب کرده و زمستان امسال در استرالیا، همه‌گیری آنفولانزا بسیار پایین بوده است.

 

در کشور‌های دیگر نیم‌کره جنوبی، از جمله شیلی و آفریقای جنوبی نیز یک تصویر مشابه درباره آنفولانزا و سایر بیماری‌های زمستانی، در شش ماهه اول سال که زمستان را تجربه کرده‌اند، وجود داشته است.

 

هر چند نمی‌توان با اطمینان گفت که در زمستان نیم‌کره شمالی نیز همین الگو اتفاق افتد اما به نظر می‌رسد بهترین کار این است که اجازه دهیم افراد در معرض خطر، واکسن آنفولانزا را تزریق کنند و در عین حال بیشتر رعایت شیوه نامه های بهداشتی که این روز‌ها مقداری نزولی شده است، مورد نظر قرار دهیم تا هم از آنفولانزا و هم از کرونا در امان بمانیم. 

‌

 

متأسفانه در آستانه فصل آنفولانزا که نگرانی‌هایی از احتمال همزمانی ابتلا به کرونا و آنفولانزا مطرح می‌شود، عده‌ای برای پول‌های مردم کیسه دوختند. طوری که یا در بازار آزاد یا به صورت اینترنتی، با قیمت‌های چندصد هزار تومانی نسبت به فروش واکسن آنفولانزا اقدام می‌کنند.

 

این درحالی است که واکسن‌هایی که از مراکز غیرمجاز یا به صورت اینترنتی تهیه می‌شوند، نه تنها ممکن است تقلبی بوده و منجر به عارضه‌ای در فرد شوند، بلکه حتی اگر تقلبی نباشند، قاچاق هستند و ممکن است به درستی نگهداری و حمل نشده باشند.

 

دکتر علی فاطمی، نایب رئیس انجمن داروسازان ایران، گفت: واکسن آنفولانزا، واکسنی است که باید تحت زنجیره سرد نگهداری شود و اگر از یخچال خارج شود، کارایی خود را از دست می‌دهد. بر همین اساس مهم است بلافاصله بعد از خروج واکسن آنفلوآنزا از یخچال به سرعت آن را تزریق کرد. در بسیاری از کشور‌های دنیا تزریق واکسن آنفولانزا را در داروخانه‌ها انجام می‌دهند تا خروج آن از زنجیره سرد تا زمان تزریق، طولانی نشود.

 

او تأکید کرد: در حال حاضر هم واکسن آنفولانزا و هم واکسن کرونای تقلبی در بازار وجود دارد و شیادانی هستند که با این موارد از مردم کلاهبرداری می‌کنند. 

 

سازمان غذا و دارو نیز در اطلاعیه‌ای نسبت به فروش واکسن آنفولانزای تقلبی در بازار هشدار داد و اعلام کرد: «مردم به‌هیچ‌عنوان نباید اسیر تبلیغات عرضه این دارو در خارج از مراکز بهداشتی و داروخانه‌ها شوند، زیرا سلامت این واکسن‌ها به هیچ عنوان مورد تأیید این سازمان نیست. به مردم اطمینان خاطر داده می‌شود که واکسن مورد نیاز همه افراد پرخطر، در چند مرحله از طریق شبکه بهداشتی و داروخانه‌ها عرضه خواهد شد، بنابر این از مردم می‌خواهیم اخبار را از مراجع معتبر دنبال کرده و طبق اعلام سازمان غذا و دارو نسبت به تهیه آن اقدام کنند.»