بلندترین برج تمام‌‌آجری دنیا

 

 

برج گنبد قابوس، در شهر گنبد کاووس، سه کیلومتری شهر قدیم گرگان قرار دارد. این بنا که بلندترین برج تمام‌‌آجری دنیا به شمار می‌آید، بر فراز تپه‌ای خاکی که نزدیک به پانزده متر از زمین بلندتر است، قرار دارد.

 

سازه گنبد قابوس به نام "میل گنبد" نیز شناخته می‌شود.

 

 

 

 

 

این بنای شکوهمند بر روی تپه‌ای ساخته شده است که نزدیک ۱۵ متر از زمین اطراف آن بلندی دارد و ساختمان آن از سه بخش پی، بدنه و گنبد تشکیل شده است که روی هم رفته، ۵۵ متر ارتفاع دارند.

 

گنبد قابوس، حاوی دو بخش پی یا پای‌بست بنا و بدنه و گنبد مخروطی است. بدنه گرد بیرونی گنبد کاووس، دارای ۱۰ ترک است. این ترک‌ها که در سمت‌های آن و به فاصله‌های برابر از یکدیگر قرار دارند، از پای‌بست بنا شروع و تا زیر سقف گنبدی امتداد می‌یابد و بین این ترک‌ها با کوهه‌ای آجری پر شده است. بالای این ترک‌ها (به جز در ورودی) به میزان ۱٫۳۴ متر از یکدیگر فاصله دارند.

 

قطر درونی گنبد به بلندای ۹ متر و ۷۰ سانتیمتر و قطر آن از کف ترک‌ها به بلندای ۱۴ متر و ۶۶ سانتیمتر و بلندای قطر آن از بالای ترک‌ها یا به گفته‌ای قطر پای‌بست آن ۱۷ متر و ۶ سانتیمتر است.

 

گنبد برج قابوس، به صورت تک پوششی است. بنا‌های این منطقه آب و هوایی از جمله برج قابوس، دارای سقف شیب‌دار است تا ریزش‌های جوی بر روی سقف آن‌ها باقی نماند و همچنین شیب تند این گنبد مخروطی سبب می‌شود تا پرنده‌ها نتوانند بر روی آن بنشینند و مانع از صدمه زدن آن‌ها می‌شود.

 

درون این پی، فضایی گرد، مثل یک سرداب موجود است که در گذشته تا ارتفاع زیادی، آجر در آن کار شده بود اما اشخاص سودجو جهت پیدا کردن گنج، آن را کنده‌ اند و اکنون کف اصلی سرداب از بین رفته است.

 

 

 

 

 

در مورد این‌که هدف اولیه ساخت بنا چه بوده است، نظریه‌های گوناگونی وجود دارد: محتمل‌ترین انگیزه ساخت چنین بنایی می‌توانسته مکانی برای آرامگاه بانی آن، قابوس ابن وشمگیر باشد که البته در کاوش‌های متعدد، کالبد قابوس بن وشمگیر، هیچ‌وقت پیدا نشد.

 

نظریاتی موجود است که جسم قابوس ابن وشمگیر در یک تابوت شیشه‌ای از سقف برج آویزان بوده است و روزنه‌ای که در قسمت شرق برج قرار دارد، به‌خاطر این بوده که کالبد قابوس، نخستین پرتو‌های نورخورشید را دریافت کند.

 

همچنین بعید نیست که تنها هدف از ساخت چنین بنای باشکوه و بزرگی، نمایش قدرت و هنر که یادآور شکوه و جلال دوره سلطنت بانی آن است، باشد، زیرا شاهان، پیوسته در پی باقی گذاشتن نامی از خود بوده اند.

 

 

 

 

 

 

 

 

بنام خداوند بخشیده مهربان

 

این است کاخ عالی

 

امیر شمس معالی

 

امیر پسر امیر

 

قابوس پسر وشمگیر

 

در زندگی خویش به ساخت آن فرمان داد