دعوت خدا به حق و حقیقت است

 

سوره هاى مکى، چون در آغاز دعوت پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم و به هنگام درگیرى شدید با مشرکان نازل شده است غالبا پیرامون مسائل عقیدتى مخصوصا دعوت به توحید و مبارزه با شرک و اثبات معاد سخن مى گوید، در حالى که سوره هاى مدنى که پس از گسترش اسلام و تشکیل حکومت اسلامى نازل شد، پیرامون احکام و مسائل مربوط به نظامات اجتماعى، طبق نیازمندی هاى جامعه بحث مى کند.

 

سوره مورد بحث (سوره رعد) که از سوره هاى مکى است نیز همین برنامه را تعقیب کرده است و پس از اشاره به حقانیت و عظمت قرآن، به بیان آیات توحید و اسرار آفرینش که نشانه هاى ذات پاک خدا هستند، مى پردازد.

 

گاهى از برافراشتن آسمان هاى بیستون، سخن مى گوید و زمانى از تسخیر خورشید و ماه به فرمان خدا.

 

گاه از گسترش زمین و آفرینش کوه‌ها و نهر‌ها و درختان و میوه ها و زمانى از پرده هاى آرام‌بخش شب که روز را مى پوشاند.

 

گاه دست مردم را مى گیرد و به میان باغ هاى انگور و نخلستان و لابلاى زراعت‌ها مى برد و شگفتى آن‌ها را بر مى شمرد.

 

سپس به بحث معاد و زندگى نوین انسان و دادگاه عدل پروردگار مى ‌پردازد و این مجموعه معرفى مبداء و معاد را با بیان مسئولیت‌ مردم و وظایف آنها و این‌که هرگونه تغییر و دگرگونى در سرنوشت آنها، باید از ناحیه خود آنان شروع شود، تکمیل مى کند.

 

دگر بار به موضوع توحید باز مى گردد و از تسبیح رعد و وحشت آدمیان از برق و صاعقه بحث مى کند و زمانى از سجده آسمانیان و زمینی‌ها در برابر عظمت پروردگار.

 

سپس براى این‌که چشم و گوش‌ها را بگشاید و اندیشه‌ها را بیدار کند و بى خاصیت بودن بت‌هاى ساخته و پرداخته دست بشر را روشن سازد، آنها را دعوت به اندیشه و تفکر مى کند و براى شناخت حق و باطل، مثال می زند، مثال‌هایى زنده و محسوس و براى همه قابل درک و از آن‌جا که ثمره نهایى ایمان به توحید و معاد، همان برنامه هاى سازنده عملى است، به دنبال این بحث‌ها، مردم را به وفاى به عهد و صله رحم و صبر و استقامت و انفاق در پنهان و آشکار و ترک انتقام جویى دعوت مى کند.

 

دگر بار به آنها نشان مى دهد که زندگى دنیا ناپدار است و آرامش و اطمینان جز در سایه ایمان به خدا حاصل نمى شود و سرانجام دست مردم را مى گیرد و به اعماق تاریخ مى کشاند و سرگذشت دردناک اقوام یاغى و سرکش گذشته و آنهایى که حق را پوشاندند یا مردم را از حق باز داشتند، به‌طور مشخص نشان مى دهد و با تهدید کردن کفار با تعبیراتى تکان دهنده، سوره را پایان مى بخشد.

 

بنابر این سوره رعد، از عقاید و ایمان، شروع مى شود و با اعمال و برنامه هاى انسان سازى پایان مى یابد.

 

تفسیر نمونه ج ۱۰ ص ۱۲۹