امید به طرحی امیدآفرین در شمال سیستان و بلوچستان

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز سیستان و بلوچستان،  این طرح ملی برای کاهش آثار خشکسالی های پیاپی دو دهه گذشته و احیای مجدد کشاورزی در منطقه حاصلخیز شمال سیستان و بلوچستان از سال 93 آغاز شده است.

برای اجرای این طرح با موافقت رهبر معظم انقلاب 850 میلیون دلار در دو مرحله از صندوق توسعه ملی اختصاص یافته و بگفته مسئولان استانی و کشوری از معدود طرحهایی است که با وجود محدودیت های مالی سال های اخیر، در روند اجرا مشکل بودجه ای نداشته است.

وضعیت کنونی طرح: با وجود آن که برای اجرای این طرح، مدت زمانی 3 ساله در نظر گرفته شده و بخش هایی از آن در سال های گذشته افتتاح شده بود ولی در عمل امسال و با شروع کشت پاییزه، آب به مزارع رسیده است.

بگفته اشرفی قائم مقام مجری طرح تا امروز به 20 هزار هکتار آبرسانی شده و قرار است تا 20 آذر امسال آبرسانی به 45 هزار هکتار افزایش یابد.

وی گفت: در 16 ناحیه عمرانی در شهرستان های زهک، نیمروز، زابل، هامون و هیرمند 14 هزار و 200 حوضچه 5 هکتاری احداث شده است که بزودی همه این حوضچه ها آبدهی خواهد شد.

لطفی از ناظران طرح هم می گوید: در حال رفع نواقص طرح هستیم بطوری که 90 درصد حوضچه هایی که کشاورزان جانمایی آنها را مناسب نمی دانستند جابجا کرده ایم و در حال بهینه سازی شبکه خطوط توزیع آب هستیم.

سرگزی نماینده حوزه انتخابیه زابل پیش از این یکی از مشکلات اصلی طرح را تقسیم نامناسب آب بین بهره برداران عنوان کرده و تاکید کرده بود باید به این موضوع رسیدگی شود و همه کشاورزان از آب مطمئن برای کشاورزی بهره مند شوند.

اهداف طرح: برای طرح امیدآفرین آبرسانی به اراضی دشت سیستان کارشناسان اهداف بزرگی برشمردند: عدالت در توزیع آب و پایداری آن، استفاده هوشمندانه از آب و ارتقاء بهره وری آب تا 90 درصد، ایجاد ارزش افزوده و افزایش درآمد کشاورزان و جایگزینی کشت های اقتصادی بجای کشت های سنتی از جمله این اهداف بیان شده است.

مراحل طرح و تشدید نظارت ها: دیگر نماینده حوزه انتخابیه زابل در مجلس برای این طرح، سه مرحله تعریف می کند و معتقد است پیشرفت طرح در هر کدام از این مراحل متفاوت است.

مرحله اول: انتقال آب تا زمین های کشاورزی

مرحله دوم: مرحله تغییر الگوی کشت

و مرحله سوم: راه اندازی صنایع تبدیلی دهمرده می گوید: مرحله اول خوب پیشرفته است ولی دو مرحله بعدی هنوز جدی گرفته نشده است.

رئیس مجلس شورای اسلامی هم در سفر یکماه قبل خود به سیستان و بلوچستان یکی از اهداف سفر خود را به استان، بررسی مشکلات طرح 46هزار هکتاری آبرسانی به دشت سیستان عنوان کرد.

قالیباف با بیان این که همه اقتصاد مردم سیستان به 200 هزار هکتار اراضی قابل کشت منطقه وابسته است، گفت: آنچه در این مرحله و بعد از رفع نواقص آن مهم است نظام بهره برداری است که باید با همکاری سازمان عمران و آستان قدس و مردم محلی در نظام بهره برداری تجدید نظر شود.

چالش های پیش روی طرح: طرح بزرگ و ملی آبرسانی به اراضی دشت سیستان همچنان که سرزمین سیستان براساس رودخانه هیرمند شکل گرفته است، وابستگی کامل به حقابه رودخانه هیرمند دارد.

برای اجرای موفق این طرح که قرار است با اختصاص سالیانه 400 میلیون مترمکعب آب، تا دهها سال نگرانی های کشاورزان منطقه را رفع و زیرساخت های لازم را برای افزایش آبرسانی به 150 هزار هکتار از اراضی شمال استان فراهم کند، نیازمند پیگیری جدی حقابه رودخانه هیرمند از کشور همسایه مان افغانستان است، حقابه ای که احیای تالاب بین المللی هامون هم در این منطقه وابسته به آن است.

همچنین باید در نظر داشت این طرح که دو وزارتخانه نیرو و کشاورزی متولی آن هستند علاوه بر دقت در اجرای مراحل مختلف آن، به اصلاح روش های آبیاری هم بسیار نیازمند است و با آبیاری غرقابی که فشار زیادی بر ایستگاههای پمپاژ وارد می کند نمی تواند به بهره وری مدنظر برسد.

نویسنده: محمودرضا نشاط