وکیل و انواع آن

به گزارش خبرگزاري صدا وسيما ؛ به فردی که برای انجام دادن اموری جانشین فرد دیگری می‌شود وکیل می‌گویند که براساس نوع فعالیت و تخصص آن‌ها در انواع گوناگونی تقسیم می‌شوند.

وکیل به موجب قراردادی که به آن وکالت نامه می‌گویند نسبت به نام و حساب موکل اختیاراتی را پیدا می‌کند. در نتیجه وکیل حکم واسطه را در انجام امور دارد و هر آن چه انجام می‌دهد برای موکل می‌باشد. همانطور که گفتیم وکالت عقدنامه‌ای است که براساس آن یکی از طرفین دعوا فردی را برای رسیدگی و انجام کار‌های پرونده به عنوان نایب خود انتخاب می‌کند. با تنظیم وکالت وکیل و موکل در برابر یکدیگر از حقوقی برخوردار می‌شوند و نسبت به یکدیگر وظایف و مسئولیت‌های متقابلی را پیدا می‌کنند. اگر به معنای لغوی وکالت نیز توجه کنید، وکالت را به معنای تفویض و یا واگذار کردن تعریف می‌کنند، ولی در معنای حقوقی وکالت را به عنوان یکی از رایج‌ترین عقدنامه‌های موجود در صحنه‌های اقتصادی، اجتماعی و بانک‌ها معرفی می‌نمایند، در اين مطلب به  انواع وکيل و توضیحات مربوط به آن اشاره کنیم.

انواع وکیل 

وکیل دادگستری: به وکیلی که تحصیلات خود را در مقاطع لیسانس و بالاتر در رشته‌های حقوق، مبانی و فقه گذرانده است و در آزمون کانون وکلای دادگستری در میان رقابت سرسخت و سنگین رقبا موفق به کسب رتبه بالایی شده است وکیل پایه یک دادگستری می‌گویند. انواع وکیل پایه یک دادگستری بعد از گذراندن دوره کارآموزی پروانه وکالت کسب می‌کنند و می‌توانند به پرونده‌های حقوقی گوناگونی رسیدگی نمایند.

وکیل مدنی: امروزه در موارد بسیاری برای امور حقوقی و یا اداری فردی را به عنوان وکیل مدنی اختیار می‌کنند. برای این کار وکیل و موکل باید به دفتر اسناد رسمی مراجعه نمایند و برای موضوع مورد نظر خود وکالت نامه‌ای را تنظیم نمایند. از جمله این وکالت‌ها که توسط وکیل مدنی و موکل تنظیم می‌شود می‌توان به وکالت برای طلاق، خرید و فروش خانه، فسخ اجاره و رسیدگی به امور سازمان‌ها و ادارات دولتی اشاره کرد.

وکیل مع الواسطه: در بسیاری از موارد فرد شرایط لازم برای انتخاب وکیل را ندارد، در نتیجه این کار را به فرد دیگری می‌سپرد تا از جانب او وکیل اختیار کند. به چنین وکیلی که توسط فرد دیگری انتخاب می‌شود وکیل مع الواسطه می‌گویند. وکیل مع الواسطه معمولا برای رسیدگی به امور جزایی و یا محکومیت‌های مالی انتخاب می‌شود که موکل به دلیل حبس توانایی انتخاب وکیل را ندارد.

وکیل انتخابی: وکیل انتخابی یکی از رایج‌ترین نوع وکیل است که فردی وکیل خود را شخصا انتخاب می‌کند و با تنظیم قرارداد وکالت او را برای دفاع از حقوق خود در مراجع قضایی نایب قرار می‌دهد.

وکیل معاضدتی: براساس قانون مدنی همه افراد در مراجع قضایی باید برای خود وکیل داشته باشند، اما چنانچه به دلیل عدم توانایی مالی و یا هر دلیل دیگری شخصی نتواند برای خود وکیل انتخاب کند، براساس صلاح دید دادگاه و تشخیص کمیسیون کانون وکلا، برای او به صورت رایگان وکیل در نظر گرفته می‌شود تا بتواند از حقوق وی در دادگاه دفاع کند، به چنین وکیلی که با این روش انتخاب می‌شود وکیل معاضدتی می‌گویند.

وکیل تسخیری: وکیل تسخیری در دعاوی کیفری نقش ایفا می‌کند، به این صورت که در موارد محاکماتی و دادرسی متهم به دلیل عدم بضاعت مالی و یا هر دلیلی از اخذ وکیل امتناع می‌کند. در واقع زمانی که هیچ وکیلی برای دفاع از حقوق متهم به پرونده وارد نشده است، دادگاه از میان وکلای دادگستری وکیلی را به صورت رایگان در اختیار متهم قرار می‌دهد. به وکیلی که این چنین وارد یک پرونده می‌شود وکیل تسخیری می‌گویند.

وکیل سازمانی: یکی دیگر از انواع وکلا ، وکیل سازمانی است. براساس قانون حمایت قضایی از کارمندان نیرو‌های مسلح و دولتی، در صورتی که این کارمندان دولتی از جمله لشگری و کشوری در کار‌های خدمتی با مشکلات حقوقی و قضایی مواجه شوند، سازمان محل خدمت او موظف است متخصصان حقوقی خود را به عنوان وکیل برای دفاع از کارمندانی که با مشکل رو به رو شده اند اختیار کند. به چنین وکلایی که در مراجعه قضایی از حقوق کارکنان دولتی دفاع می‌کنند، وکیل سازمانی می‌گویند.

وکیل اتفاقی: در برخی موارد افرادی در رشته حقوق تحصیل کرده اند، ولی هنوز شغل آن‌ها وکالت نیست، ولی به صورت کاملا اتفاقی در مسیر حل مشکلات و رسیدگی به پرونده خویشاوندان خود در مراجع قضایی قرار می‌گیرند. در واقع این افراد بدون وارد شدن به مراحل کارآموزی و آزمون کانون وکلا در یک مورد خاص پروانه وکالت اخذ نموده اند و او با سپری نمودن روند قانونی و پرداخت هزینه‌ها می‌تواند چنین وکالتی را بپذیرد و از این طریق از حقوق خویشاوندانش دفاع کند، به چنین وکیلی وکیل اتفاقی می‌گویند.

وکیل کارآموز: همان طور که بیان کردیم افراد تحصیل کرده در رشته‌های حقوق پس از قبولی در آزمون‌های ورودی دشوار کانون وکلای دادگستری می‌بایست مدتی را پیش وکیل با تجربه به عنوان کارآموز سپری نمایند. این افراد می‌توانند در همان مدت کارآموزی زیر نظر سرپرستان خود، وکالت پرونده‌های سبک را بر عهده بگیرند. به وکلایی که در دوران کارآموزی به وکالت می‌پردازند، وکیل کارآموز و یا کارآموز وکالت می‌گویند.

وکیل قوه قضائیه: به تمامی افرادی که در رابطه با اجرای قانون پنج ساله سوم توسعه اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی کشور از مرکز امور کارشناسان قوه قضائیه و مشاورین حقوقی پروانه وکالت اخذ کرده اند وکیل قوه قضائیه می‌گویند. 

وکیل ایثارگران (وکیل حمایتی): هنگامی که بسیجیان و افراد ایثارگر در موضوعات حقوقی و قضائی با مشکلاتی رو به رو می‌شوند، وکلای قضائی که در اجرای قانون حمایت قضایی و یا قانون سپاه از دفتر حمایت قضایی پروانه دریافت نموده اند، به عنوان وکیل ایثارگران و بسیجیان در مراجع قضایی حاضر شده و خود را با نام وکیل حمایتی معرفی می‌کنند.