غرب از تروریسم اسرائیلی حمایت کرد

مجری: شما همانند همیشه به صورتی بدیهی و صریح در نشست ما صحبت کردید. ما از شما متشکریم و همان گونه که گفتم ما واکنش‌های دیگران را هم فردا شاهد خواهیم بود، اما اکنون اجازه دهید تریبون را در اختیار الی (گرانمایه) قرار دهم تا او هم یک سری سوالات را مطرح کند.

 

الی گرانمایه: آقای وزیر از وقتی که در اختیار ما قرار دادید از شما متشکرم. می‌خواهم در ارتباط با تحولات مرتبط با ماه‌های آتی و همچنین یک سری مسائل مرتبط با امنیت ملی ایران از شما سوال بپرسم. سوال نخست من از شما این است که ما اخیرا شاهد ترور محسن فخری زاده دانشمند بلندپایه هسته‌ای ایران بودیم. این اقدام یک سری اقدامات داخلی را در ایران در پی داشت و ما شاهد بودیم که پارلمان ایران روز گذشته قانونی را تصویب کرد که از دولت می‌خواهد فعالیت‌های مربوط به غنی سازی را افزایش دهد و احتمالا طی ماه‌های آتی دسترسی بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی را به سایت‌های هسته‌ای ایران محدود نماید. آیا می‌توانید در ارتباط با چشم انداز داخلی حال حاضر در ایران در ارتباط با توافق هسته‌ای برای ما صحبت کنید؟ و این که در مرحله بعدی چه اتفاقی در ارتباط با این قانون روی خواهد داد؟
ظریف: همان گونه که می‌دانید بر اساس برجام، این گونه نیست که ایران باید تعهدات خود را اجرایی کند، اما طرف مقابل براساس تلافی یا هر چه می‌خواهید نامش را بگذارید، تعهداتش را اجرایی نکند. از آنجایی که برجام بر اساس بی اعتمادی دو جانبه مذاکره شد ما ساز و کار‌هایی را ایجاد کردیم تا اگر یک طرف به تعهدات خود پایبند نیست، طرف دیگر در حقیقت می‌تواند تعهداتش را کاهش دهد یا این که به طور کامل از این توافق نامه خارج شود. اکنون کاری که ایران انجام داده شامل این موضوع می‌شود از آنجایی که آمریکا از توافق هسته‌ای خارج شد و محدودیت‌های سخت گیرانه و شدیدی را بر ایران اعمال کرد-رئیس جمهور ترامپ آن را جنگ اقتصادی نامید. او چندین بار آن را جنگ اقتصادی نامید که البته جنایت علیه بشریت محسوب می‌شود، زیرا در حال هدف قرار دادن شهروندان عادی ایرانی است.

این در حالی است که اروپایی‌ها هم نتوانستند تعهدات خود را در قبال برجام اجرایی کنند. اروپایی‌ها می‌گویند ما به طور کامل به تعهدات خود در قبال این توافق نامه پایبند می‌باشیم، اما این گونه نیست، زیرا پایبندی به برجام بر اساس مفاد خود برجام شامل تصویب یک سری لوایح قانونی یا تعلیق و لغو یک سری قوانین نمی‌شود. اجرا و پایبندی به این معناست که آن‌ها باید شاهد تأثیرات این اقدامات هم باشند، اما ما شاهد هیچ یک از این تأثیرات نیستیم. ما شاهد حضور شرکت‌های اروپایی در ایران نیستیم. ما شاهد نیستیم که کشور‌های اروپایی از ایران نفت بخرند. ما حتی نمی‌بینیم که بانک‌های اروپایی آماده انتقال پول‌های خودمان برای ما باشند. یکی از اعضای برجام دستور دادگاه را برای پرداخت چندین میلیون پوند گرفته است، اما آن‌ها از انجام چنین کاری خودداری می‌کنند، زیرا می‌گویند ما نمی‌توانیم این پول را به سبب تحریم‌های اروپا به ایران منتقل کنیم. بنابراین، اروپایی‌ها نمی‌توانند ادعا کنند که در حال اجرای برجام هستند؛ بنابراین ما بر اساس حقوق خود در حال کاهش تعهدات خود هستیم و این تصمیمی است که دولت از بیش از یک سال پیش اتخاذ کرد.

 

ظریف افزود: ما بر این باوریم حساسیت ملی واقعا جدی است و ما بر این باوریم ترور، کشتن و اقدام تروریستی بر علیه یک دانشمند مورد احترام ما به نام محسن فخری زاده در واقع یک اقدام تجاوزکارانه بین المللی بوده است که باید محکوم شود. ما همچنان منتظریم تا برخی از اعضای اروپایی به ویژه گروه ایی سه این اقدام را محکوم کنند. ما از این موضوع تمجید می‌کنیم که برخی از کشور‌ها این اقدام را محکوم کرده اند، اما این سه کشور اروپایی چنین اقدام تروریستی واضحی را که علیه ایران انجام شد، محکوم نکرده اند. بنابراین، این همان موقعیتی است که ما در آن قرار داریم. قانونی در پارلمان تصویب شده است که ما آن را دوست نداشتیم و ما صراحتا این موضوع را اعلام کردیم، اما همانند هر دموکراسی زمانی که این قانون همه فرآیند‌های قانونی را طی می‌کند، در واقع به قانون تبدیل می‌شود. این به یک تعهد برای دولت تبدیل می‌شود تا آن را اجرایی کند؛ و ما آن را اجرایی خواهیم کرد، زیرا این قانون کشور ماست؛ بنابراین این امری برگشت ناپذیر است.

وی افزود: عنوان این قانون احیای حقوق ایرانی‌ها و اطمینان یافتن از این موضوع است که تحریم‌ها برداشته خواهند شد. اروپایی‌ها و آمریکا در حقیقت می‌توانند به تعهدات خود به برجام باز گردند و در آن صورت نه تنها این قانون اجرایی نخواهد شد، بلکه در حقیقت اقداماتی که ما بر اساس پارگراف ۳۶ برجام انجام داده ایم، لغو خواهند شد و ما به تعهدات خود به طور کامل باز خواهیم گشت. راه حل بسیار ساده است و این راه حل در برجام پیش بینی شده است که همانا شامل بازگشت به اجرای برجام، عادی سازی روابط تجاری ایران با دیگر کشور‌های جهان و توقف ارائه شروط جدید و توقف درخواست‌های غیر قانونی می‌شود و به محض این که شما این اقدامات را انجام دهید، به محض این که به مفاد برجام باز گردید، ما هم فوری این کار را انجام خواهیم داد. در همین حال، لایحه ارائه شده در پارلمان اگر به قانون کشوری تبدیل شود، ما آن را اجرایی خواهیم کرد، زیرا گزینه دیگری نداریم و این موضوع در ارتباط با هر دموکراسی دیگری هم صدق می‌کند.

 

هدف لایحه جدید مجلس بازگرداندن اروپایی‌ها و آمریکا به تعهدات کامل خودشان است
الی گرانمایه: قرار است شرکای فعلی برجام اواخر این ماه یک نشست برگزار کنند. در آستانه برگزاری این نشست ما اظهارنظر‌های زیادی را از سوی دولت شما در ارتباط با نقشه راه احتمالی برای پیشبرد دیپلماسی در ارتباط با دولت آتی بایدن شنیده ایم. روز گذشته، جو بایدن رئیس جمهور منتخب یک سری سخنانی را گفت که نشان می‌دهد دولت او نخست پیوستن مجدد به توافق هسته‌ای و سپس مسائل دیگر را مد نظر دارد. سوال من این است، با توجه به نشست آتی که قرار است برگزار شود، آیا انتظارات خاصی از کشور‌های اروپایی، روسیه و چین دارید؟ آیا این چشم انداز وجود دارد که اعضای فعلی از پیوستن مجدد دولت آتی بایدن و ایجاد ثبات در توافق هسته‌ای طی ماه‌های آتی استقبال کنند؟
ظریف: این نشست کمیسیون مشترک برجام است و کمیسیون مشترک برجام یک سری دستورالعمل‌هایی را دارد و این‌ها در ارتباط با دستورالعمل‌های خود آنهاست که شامل شمار زیادی از مسائل و موضوعات هسته‌ای و موضوعات مرتبط با برداشتن تحریم‌ها می‌شود که آن‌ها باید آن‌ها را مورد بررسی و مد نظر قرار دهند. فکر می‌کنم این یک موضوع مهم محسوب می‌شود که آن‌ها باید آن را مد نظر قرار دهند. اما چیزی که ما گفته ایم کاملا واضح است. آمریکا باید بدون تعیین هیچ گونه پیش شرطی همه تعهداتش را در قبال برجام اجرایی کند و این همان چیزی است که بر اساس قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد باید آن را انجام دهد.

وی افزود: برای اجرای تعهدات خود بر مبنای بند ۲۵ نیازی نیست تا عضو برجام باشید و باید به عنوان یکی از اعضای سازمان ملل متحد و همچنین عضوی از شورای امنیت این تعهدات را اجرایی نمایید. سپس ایران از آمریکا می‌خواهد تا تعهداتش را اجرایی کند، زیرا ما آن کشوری نبودیم که این توافق نامه را ترک کردیم. این آمریکا بود که از این توافق نامه خارج شد برای همین این کشور باید حسن نیت خود را نشان دهد. ما طی ۱۵ گزارش پی در پی آژانس بین المللی انرژی اتمی حسن نیت خود را نشان دادیم از جمله پنج گزارشی که پس از خارج شدن رئیس جمهور ترامپ از برجام منتشر شد. بنابراین، آمریکا باید تعهدات خود را اجرایی نماید، زیرا هیچ گاه چنین کاری انجام نداد و برای اولین بار باید این کار را انجام دهد و سپس ایران به تعهدات کامل خود به برجام باز خواهد گشت، تکرار می‌کنم تعهدات کامل در قبال برجام چه با یا بدون این لایحه جدیدی که در پارلمان ارائه شده است. زیرا هدف از این لایحه جدید بازگرداندن اروپایی‌ها و آمریکا به تعهدات کامل خودشان است. زمانی که آن‌ها به تعهدات کامل خود در قبال برجام باز گردند، هدف مورد نظر این قانون محقق می‌شود و ما هم به تعهدات خود عمل خواهیم کرد. سپس آمریکا می‌تواند مجددا به برجام باز گردد؛ و اعضای برجام باید در ارتباط با این موضوع تصمیم گیری کنند که چگونه می‌توان این کار را انجام داد و چه گام‌هایی باید برداشته شود.

ظریف گفت: همان گونه که قبلا گفتم برجام یا همه توافق نامه بین المللی دیگر درب‌های چرخان نیستند که وارد بشوید، خرابکاری کنید و از همان درب خارج بشوید. این گونه نیست که شما وارد این توافق نامه شوید و محدودیت‌هایی را علیه دیگران اعمال نمایید و از مزایای ناشی از عضویت خود استفاده کنید و سپس ناگهان از آن خارج شوید. آمریکا مسئول خسارت‌هایی است که بر ملت ایران وارد کرده است که بیشتر این خسارت‌ها جبران ناپذیر است. ما باید از این موضوع اطمینان حاصل کنیم که چنین اقداماتی دیگر تکرار نخواهند شد.

 

گفتگو و تعامل با کشورهای همسایه
الی گرانمایه: اجازه دهید سوال آخر خود را از شما بپرسم و سپس شما می‌توانید به ادامه گفتگوی خود با مجری برنامه باز گردید. سوالات زیادی در این باره مطرح شده است که چه چیزی ایران را در یک فرآیند دیپلماسی و مذاکره با غرب قرار می‌دهد، اگر که آمریکا اقداماتی را برای برداشتن همه تحریم‌های اعمال شده بر ایران از ماه مه سال ۲۰۱۸ انجام ندهد. سوالی که من از شمار زیادی از مقامات می‌پرسم این است که ما چگونه می‌توانیم متوجه شویم که ایران همچنان به تعامل با غرب در ارتباط با دیگر موضوعات مهم و حیاتی ادامه خواهد داد؟ پاسخ شما به این سوال چیست؟ زیرا به نظر می‌رسد این مشکل همیشگی وجود دارد که چگونه آمریکایی، اروپایی و ایران در فرآیند برگزاری مذاکرات برای کاهش تحریم‌ها طی ماه‌های آتی حضور خواهند داشت؟
ظریف: این روند دشواری نیست. آمریکا می‌تواند به ظهر روز ۲۸ ماه ژانویه سال ۲۰۱۶ باز گردد و ما هم به ظهر همان روز باز خواهیم گشت، زمانی که این فاجعه برای جامعه بین المللی رخ داد. این کار دشواری نیست. پیشنهادات ایران در ارتباط با این مسائل مختلف همواره بر روی میز بوده است. پیشنهاد ما برای صلح هرمز روی میز است. متأسفانه این چک سفید امضایی که آمریکا در اختیار هم پیمانان و مشتریان خود در منطقه قرار داده است مانع از احیای صلح و ثبات در منطقه ما شده است.
ما دست خود را به روی همه همسایگان خود در این منطقه دراز کرده ایم تا فرآیند تعامل را آغاز کنیم. من بر این باورم آن دسته از اعضای گروه چهار بعلاوه یک همانند روسیه و چین در واقع همین مسائل را مطرح کردند و گفتند که ایران و همسایگانش باید با یکدیگر به گفتگو بنشینند و آن‌ها باید روند تعامل را آغاز کنند. فکر می‌کنم کشور‌های منطقه باید این موضوع را درک کند که آن‌ها نمی‌توانند یک چک سفید امضا از رئیس جمهور ترامپ دریافت کنند و سپس هم بخواهند با ایران وارد گفتگو شوند و در واقع یک سری نگرانی‌های دو جانبه را مطرح کنند. باور کنید ایران شکایت‌های زیادی را در ارتباط با گذشته و زمان حال دارد، از همان زمانی که آن‌ها در روند حمایت از صدام برای استفاده از تسلیحات شیمیایی علیه مردم ما مشارکت داشتند، از همان زمانی که آن‌ها مردم ما را موشک باران می‌کردند تا همین زمان کنونی که آن‌ها در حال تأمین مالی همه سازمان‌های تروریستی هستند که در ایران عملیات انجام می‌دهند. ما شکایت‌های زیادی داریم، اما ما چشم و گوش‌های بازی داریم و می‌توانیم به شکایت‌های آن‌ها گوش دهیم، اما ما به آن‌ها پیشنهاد می‌کنیم که ما باید به آینده چشم داشته باشیم و در ارتباط با مسائل مرتبط با آینده با یکدیگر گفتگو کنیم. ما باید در این باره با یکدیگر گفتگو کنیم که در کنار یکدیگر چه اقداماتی می‌توانیم انجام دهیم تا بتوانیم منطقه خود را از یک فاجعه نجات دهیم که طی چهار سال روی کار بودن دولت ترامپ روی داده است.
الی گرانمایه: از وقتی که در اختیار ما قرار دادید از شما سپاسگزارم. اکنون تریبون را در اختیار همکارم قرار می‌دهم.

 

مجری: آقای وزیر همان گونه که می‌دانید هدف از گفتگو‌های مدیترانه حرکت کردن فراتر از آشوب‌ها و تلاش برای تدوین یک دستورالعمل مثبت است. ما طی پنج سال گذشته در ارتباط با محقق کردن این هدف مشکلاتی داشته ایم. اما اجازه دهید سخنان خود را با یک بیان مثبت به پایان برسانم. هفته گذشته ایران یک استاد دانشگاه استرالیایی-انگلیسی را آزاد کرد که از سال ۲۰۱۸ در ایران زندانی بود. آیا ما می‌توانیم انتظار موارد بیشتری از این دست را داشته باشیم که همان گونه که می‌دانید توجهات بسیاری را در سطح بین المللی به خود جلب کرده است؟
ظریف: می‌توانم قاطعانه به شما بله بگویم. می‌توانیم چنین چیزی را انتظار داشته باشیم. در حقیقت، چندین پیشنهاد ارائه شده از سوی ایران بر روی میز قرار دارد. وزارت امورخارجه جایگاهی در سیستم قضایی ایران ندارد، اما زمانی که احتمال تبادل زندانیان وجود داشته باشد ما این جایگاه را به دست خواهیم آورد. من پیشنهاد تبادل زندانیان در سطح جهان را در ارتباط با زندانیان ایرانی مطرح کردم، زیرا همان گونه که می‌دانید، ما هفته گذشته سه زندانی ایرانی را هم تحویل گرفتیم. ما همواره می‌توانیم در این روند حضور داشته باشیم. این اقدام به نفع همه است. ما شاهد زندانی شدن غیر قانونی ایرانی‌ها در اروپا هستیم. ما زندانیان ایرانی را داریم که به صورت غیرقانونی در آمریکا گرفتار شده اند. ما زندانیان ایرانی را در آفریقا داریم که دادگاه دستور آزادی آن‌ها را صادر کرده است، اما به سبب اعمال فشار‌های آمریکا آن‌ها همچنان در بازداشت به سر می‌برند. همه آن‌ها می‌توانند نزد خانواده‌های خود باز گردند؛ و ایران آماده است تا یک اقدام متقابل را در این زمینه انجام دهد. ما می‌توانیم این کار را فردا انجام دهیم و حتی ما می‌توانیم این اقدام را امروز انجام دهیم.

 

شما نمی‌توانید به بهای ناامنی برای دیگران سبب برقراری امنیت برای خودتان شوید 

مجری: شما دفعه قبل در ماه ژوئیه، به همه اعلام کردید که سال آینده پس از برگزاری انتخابات دیگر وزیر نخواهید بود بنابراین، این آخرین حضور شما در گفتگو‌های مدیترانه به عنوان وزیر امور خارجه خواهد بود. طی دو دقیقه پایانی از شما می‌خواهم برای جامعه مدیترانه صحبت کنید که هر سال در حال رشد کردن و گسترش یافتن در سراسر جهان است و پیام صلح را برای منطقه دارد.
ظریف: نخست از شما پائولو و همچنین نشست گفتگو‌های مدیترانه تشکر می‌کنم که این فرصت را در اختیار من قرار دادید تا در این نشست حضور داشته باشم و نقطه نظرات خود را با شما در میان بگذارم. فکر می‌کنم ما باید این موضوع را به رسمیت بشناسیم که زمان تغییر کرده است. در حال حاضر یا ما در کنار یکدیگر زندگی می‌کنیم یا در کنار یکدیگر می‌میریم. ما نمی‌توانیم به بهای یکدیگر زندگی کنیم. ما باید یک دوره انتقال را طی کنیم. بازدارندگی دیگر معنایی ندارد. شما نمی‌توانید به بهای ناامنی برای دیگران سبب برقراری امنیت برای خودتان شوید. ما باید الگو‌های خود را تغییر دهیم. ما شاهد یک سری الگو‌های واقعی هستیم که بر اساس آن‌ها زندگی می‌کنیم. اما آیا کشته شدن شمار زیادی از مردم امری واقع گرایانه است؟ آیا این واقع گرایانه است که شاهد تعداد بسیار زیادی فاجعه‌های انسانی باشیم و در عین حال همچنان به این به اصطلاح الگوی واقع گرایانه خود معتقد باشیم؟ فکر می‌کنم ما می‌توانیم تغییر کنیم. فکر می‌کنم شرایط در سطح بین المللی تغییر کرده است. ما در یک محیط تغییر یافته بین المللی زندگی می‌کنیم. ما در یک محیط بین المللی زندگی می‌کنیم که بر اساس آن همه اشخاص و افرد به یک بازیگر جهانی تبدیل شده اند. هر شخصی می‌تواند بر جهان تأثیر گذار باشد. بنابراین، این موضوع یک مسئولیت را بر عهده ما قرار می‌دهد. این موضوع سبب می‌شود ما به آینده امید داشته باشیم و در عین حال برای آینده با یکدیگر همکاری کنیم.