نخستین هواپیمایی که بر فراز تهران پرواز کرد

کوزمینسکی با هواپیمای خود دور تهران چرخید و در میدان مشق (باغ ملی) فرود آمد تا همه ببینند این پرنده عجیب چیست؛ طیاره بود. بعد‌ها تهرانی‌ها دانستند که چیست و برای آن نام گذاشتند. پیش از آن برخی تهرانی‌ها در عهد ناصری، بالون و در عصر مظفری، اتومبیل دیده بودند، اما طیاره، داستان دیگری بود؛ زیادی عجیب و غریب بود!

 

 

 

 

 

پیش از تهرانی‌ها شاید تنها برخی جنوبی‌ها طیاره دیده بودند؛ طیاره انگلیسی‌هایی که دنبال نفت بودند و در فرودگاه مسجدسلیمان می‌نشستند که نخستین فرودگاه ایران و خاورمیانه (غرب آسیا) بود. خلاصه این‌که آن روز اهالی تهران، تنها حیرت کردند و هر کس نمی‌ترسید، جلو می‌رفت و به سر و دُم پرنده آهنی دست می‌کشید.

 

کوزمینسکی اصلاً چرا هواپیما را به تهران آورده بود؟ برای نمایش و پول جمع‌کردن؛ کار او همین بود و در چند کشور، این‌طور پول درآورده بود. قطعات یک هواپیمای بلریو ۱۱ را از روسیه با کشتی به بندر انزلی آورده و به تهران رسانده و سر هم کرده و رفته بود هوا تا برای تهران و ایران یک روز تاریخی رقم بزند. البته برخی منابع می‌گویند که هواپیما را در انزلی سر هم کرده و به تهران پرواز کرده بود.

 

خبر فرود یک طیاره در تهران آن‌قدر مهم بود که روزنامه‌ها چند روزی درباره‌ آن نوشتند و احمدشاه قاجار نیز به همراه درباریان به میدان مشق رفت و با آن عکس یادگاری انداخت!

 

 

کوزمینسکی که همان ابتدای کار فهمیده بود میدان مشق جای خوبی برای فرود نیست و در نخستین فرود نیز طیاره‌ آن آسیب مختصری دیده بود، طیاره را به محله قصر قجر (باغ‌موزه قصر فعلی) برد که زمین صاف و وسیع‌تری داشت و نقل شده است آن‌جا برای پرواز نمایشی از مردم پول می‌گرفت؛ احتمالا از اعیان و اشراف و شاهزادگان قاجار!

 

 

 

 

چه بر سر طیاره کوزمینسکی آمد؟ می‌گویند پس از مدتی به روسیه رفته است، اما برخی منابع نیز می‌گویند که در ایران سقوط کرد. احتمالا بلایی بر سر خلبان نیامده، اما روزنامه ارشاد، از مطبوعات مشهور دوره قاجار، گزارش کرده یک روز قطعات متلاشی شده بلریو ۱۱ روی یک گاری بزرگ از خیابان علاءالدوله (فردوسی فعلی) به سمت میدان توپخانه (امام خمینی فعلی) ‌رفته است.

 

بلریو ۱۱ یا همان بلریو ایکس آی، از نخستین هواپیما‌های آموزشی و نظامی تاریخ است که یک فرانسوی به نام لویی بلریو، طراحی کرده و ساخته بود. از این هواپیما هنوز تعدادی در دنیا موجود است.

 

 

 

 

 

 

ایرانی‌ها پس از آن روز هواپیما‌های بیشتری دیدند؛ طیاره‌های اروپایی که در زمان جنگ جهانی اول در آسمان ایران پرواز می‌کردند. از سال ۱۳۰۲ نیز یونکرس اف ۱۳ از آلمان آمد و بِرِگه ۱۴ و پاتز ۸ از فرانسه و آر ۱ و آر ۵ از روسیه و همه این‌ها نخستین هواپیما‌های نظامی نیروی‌هوایی تازه‌تأسیس ایران شدند.

 

پس از آن، تعداد بیشتری از انواع مدل‌های هواپیما‌های یونکرس خریداری شد و جالب این‌که از همان ابتدای ورود هواپیما‌های نظامی به ایران، روی آن‌ها نام ایرانی می‌گذاشتند؛ از شاهین و هما و سیمرغ گرفته تا طوطی و بلبل و عقاب و حتی قُمری!