خاک آدم خوار

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، مرکز استان، این جمله را بار‌ها شنیده ایم و ایمان داریم که همه از خاکیم و به خاک برمی گردیم اماهمه‌ی به خاک سپردن‌ها به این شکل نیست.   

کافی است بر تاریخ برخی شهر‌ها و روستا‌های کشور و چهارمحال و بختیاری گذری کنیم، آنجاست که خواهیم دید روستا‌ها و شهر‌هایی که ساکنان بسیاری را در دل خود جای داده بودند، اکنون جز نامی از آن‌ها هیچ اثری نمانده است.

همین فروردین ۷۷بود که روستای "آبکارلبد"در شهرستان کوهرنگ ناپدید شد و خاک، روستاییان را زنده زنده بلعید.
ساعت ۶:۴۵ عصر روستاییان"آبکار لبد " پس از گذران یک روز پرکار در کانون گرم خانواده جاخوش کردند، حتی گوسفندان، مرغ‌ها هم در جای خود آرمیدند به امید فردایی دیگر، فردایی که هرگز فرا نرسید و زندگیشان با غروب خورشید پایان یافت.  

فردایی که هرگز نیامد:
انگار همین دیروز بود که زمین مردم روستای "آبکارلبد" بخش بازفت را در یک شب بهاری در خاک فرو برد و زنان و مردان این روستا در چشم برهم زدنی به خواب ابدی فرو رفتند و اجساد آن‌ها در زیر تلی از خاک ناپدید شد.

روستای آبکار لبد۲۲سال پیش برای همیشه تاریخ مدفون شد، گویی انگار وجود نداشته وکسی چه می‌داند که به روستاییان آبکار لبد چه گذشته است.  

یکی ازاهالی بازفت که اقوام زیادی را در این حادثه از دست داده می‌گوید:صدای مهیبی شنیده شد و گرد و غبار عظیمی هوا را تاریکترازشب کرد، پس ازانعکاس این صدای عجیب در کوهستان منطقه، روستاییان پایین دست واقع در امتداد دره، شبانه و فانوس به دست، حادثه را دربالا دست خود " روستای لبد " می‌نگریستند.  

اما همه جای کوهستان زیر چتر سیاه شب پنهان شده بود و تنها منبع روشنایی روستای لبد یعنی فانوس‌ها خاموش شده بودند.
فرماندارشهرستان کوهرنگ می‌گوید: رانش زمین در فروردین ۲۲ سال پیش در کوهرنگ چهارمحال و بختیاری یک روستا را برای همیشه بلعید و نشان داد انسان خاکی همچنان در برابر بلایای طبیعی ضعیف است.

مرتضی زمانپور افزود: درآن حادثه تلخ تاریخی۵۲ نفر از اهالی روستا در زیر خاک مدفون شدند و تنها از اهالی ۱۳ نفری که آن شب در روستا نبودند، زنده ماندند که اکنون درشهرک "رهبری" در" لبد سفلی " اسکان داده شده اند. 

ریزش و رانش کوه روستای آبکار لبد را ناپدید کرد.  
یکی از بازماندگان این حادثه می‌گوید: در سال ۷۱ برای اهالی روستای لبد یک سایت و شهرک برای اسکان در نظرگرفته شده بود که اهالی اسکان در این شهرک را نپذیرفتند.

 

 

 

 

 

تکرار تاریخ پس از ۲۲ سال:
و حالا"افسرآباد" شهرستان اردل خبرساز شد، رانش زمین ششم دیماه اهالی این روستای در معرض خطر رانش را وحشت زده کرد.
ظهر شنبه ششم دیماه سرپرست مدیریت بحران چهارمحال و بختیاری در همان دقایق نخست وقوع رانش زمین در روستای افسرآباد اردل را تایید کرد و گفت: خوشبختانه این حادثه خسارت جانی و مالی نداشته است.     

 

خسرو کیانی گفت: اهالی روستای افسرآباد از سال ۹۲ با خطرلغزش ورانش زمین مواجه اند و برای چندمین باراین حادثه رخ داده است.

 

کیانی افزود:تعدادی ازخانوار‌های این روستا جابه جا شده‌اند، اما تعدادی از اهالی همچنان برای ماندگاری مقاومت می‌کنند که در همین راستا شورای تامین شهرستان اردل، حکم تخلیه منازل مسکونی روستا را برای جابه‌جایی صادر کرده است تا این افراد درمنطقه امن اسکان موقت داده شوند و بتوانند واحد‌های مسکونی جدیدی بسازند.

 

 

 

سرپرست مدیریت بحران چهارمحال و بختیاری می‌گوید: تغییرمسیر رودخانه فصلی این منطقه سبب شده است که در برخی فصول سال با شُسته شدن شن‌های مسیر رودخانه در بالادست روستا، رانش زمین رخ دهد.  

فرماندار اردل هم بابیان اینکه منازل مسکونی روستای افسرآباد این شهرستان با دیوارحائل این روستا در حاشیه رودخانه فاصله دارد، می‌گوید: برای جلوگیری از هرگونه خسارت جانی و مالی، ساکنان این منازل باید به مکان‌های امن هدایت و مستقر شوند.

کیانی افزود: به علت خطر رانش زمین ناشی از بارندگی ها، تخلیه منازل مسکونی در روستای افسرآباد بخش مرکزی این شهرستان نخستین اقدام در مواقع بحران است.

دو روز پس از حادثه رانش زمین در" افسرآباد" این بار روستای "دورک قنبری"این شهرستان خبرساز شد و رانش زمین به بسیاری از زیرساخت‌های جاده‌ای و آب آشامیدنی و برق و... این منطقه خسارت وارد کرد.  

 

 

محو شدن در کمتر از چند ثانیه:
هر چند این دو حادثه دیماه ۹۹ خسارت جانی به همراه نداشت، اما کم نیستند روستا‌هایی که در سراسر کشور به علت رانش زمین و ریزش کوه در کمتر از ثانیه‌ای محو می‌شوند.
در همین همسایگی استان چهارمحال و بختیاری، ششم فروردین ۹۸ روستای «آبیدک» دهستان زیلایی در شهرستان کهگیلویه و بویر احمد بر اثر رانش زمین محو شد و هیچ اثری از آن نماند. 

 

 

 

هر چند این روستا کمتر از ۲۰ خانوار جمعیت داشت و با پیش بینی وقوع رانش زمین، از سکنه خالی شده بود، اما با وجود شناسایی روستا‌های در معرض خطرهمچنان شنوای حوادث ناگوار اینچنینی و وحشت مردم هستیم.

ضرورت تسریع طرح شناسایی و ایمن سازی روستا‌های در معرض خطر:
با توجه به شرایط توپوگرافی و اقلیمی چهارمحال وبختیاری از لحاظ وقوع پدیده‌های گوناگون، نبود زیر ساخت‌های مناسب و به دلیل قدیمی بودن مصالح جدید ساخت و ساز در ساختمانها، اکثر بافت‌های روستایی این استان در معرض خطر هستند، بنابراین بهسازی و مقاوم سازی این روستا‌ها سالهاست که همچون مرهمی بر زخم کهنه روستاییان در دستور کاراست.   
سرپرست مدیریت بحران استان می‌گوید: برنامه ریزی برای مقاوم سازی، بهسازی و جابجایی روستا‌های در معرض خطر چهارمحال وبختیاری توسط بنیاد مسکن انقلاب اسلامی تدوین شده است.

کیانی افزود:تصویب ردیف ایمن سازی روستا‌های در معرض خطر حوادث در قانون بودجه سالجاری کشور و بررسی‌های پژوهشکده سوانح طبیعی و شناسایی روستا‌های در معرض خطر سوانح طبیعی برای اجرای طرح‌های ایمن سازی سکونتگاه‌ها با همکاری دستگاه‌های مرتبط و مشارکت تشکل‌های مردم نهاد تصویب شد و اجرای طرح‌های پیشگیرانه و افزایش سطح تاب آوری جوامع محلی در مواجهه با خطرات طبیعی هم در دست اقدام است.

سرپرست مدیریت بحران استانداری چهارمحال و بختیاری می‌گوید: ۱۸۰ روستای در معرض خطر در استان وجود داشته است که از این تعداد ۸۵ روستا در ۵۵ نقطه جابجا، تجمیع و اسکان یافتند و طرح جابه جایی یا درجا سازی ۴۷ روستا در دو سال گذشته در دست پیگیری است.   

مدیرکل بنیاد مسکن چهارمحال و بختیاری هم می‌گوید: هم اکنون این ۴۷ روستا در معرض خطر رانش زمین، سیلاب و ریزش کوه هستند که ازاین تعداد، در کمیته امور زیربنایی استان برای جابجایی هفت روستا تأمین اعتبار شد و جابجایی سه روستای دیگر تصویب شده است.

سهراب رئیسی افزود: در کارگروه امور زیربنایی، درجا سازی روستا‌های خویه، دره شیخ عالی، آبیدک، منارجان، سید محمد، کچوز و محمود آباد تصویب شده است.

رئیسی تصریح کرد:۴۰ روستای باقی مانده که جز مصوبات سفر رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور است هم حدود شش میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد.

مدیرکل بنیاد مسکن چهارمحال وبختیاری همچنین گفت: درتلاشیم تاسال ۱۴۰۴حدود ۸۰ درصد خانه‌های روستایی را مقاوم سازی کنیم.

سهراب رئیسی افزود:ازابتدای تأسیس بنیاد مسکن تا کنون با کمک بانک‌های عامل پنج هزار میلیارد ریال تسهیلات و ۲۰۰ میلیارد ریال کمک بلاعوض برای مقاوم سازی مسکن‌های روستایی پرداخت شده است.  

وی گفت: هزار و ۶۰۰ میلیارد ریال هم برای مناسب سازی و بهسازی روستا‌ها پرداخت شده است
معاون بازسازی ومسکن روستایی بنیادمسکن انقلاب اسلامی استان هم گفت: برای مطالعات امکان سنجی ۷ روستای در معرض خطر این استان ۲ میلیارد ریال هزینه شده است.

مهدی مرادی افزود:مطالعات امکان‌سنجی این۷روستا در شورای برنامه‌ ریزی و توسعه چهارمحال و بختیاری به تصویب رسیده است.

وی یادآورشد:روند اداری مطالعات امکان‌سنجی ۴۰ روستای در معرض خطر دیگر استان هم انجام شده و بزودی عملیات میدانی آن آغاز خواهد شد.

مرادی گفت:برای انجام مطالعات امکان‌سنجی این روستا‌ها ۱۰ میلیارد ریال اعتبار ملی اختصاص یافته است.
وی افزود:پس از انجام مطالعات امکان‌سنجی روستا‌های در معرض خطر؛ باید نسبت به مکان یابی و تثبیت یا جابجایی آن‌ها اقدام شود.  

ضرورت تسریع شناسایی و ایمن سازی روستا‌های در معرض خطر:
چهارمحال و بختیاری بدلیل حادثه خیز بودن همواره آبستن انواع حوادث طبیعی بوده و به دلیل آسیب پذیری زیاد سکونت‌های روستایی در برابرحوادث، ایمن سازی یک ضرورت غیرقابل انکار در این استان است.

کیانی، سرپرست مدیریت بحران استان می‌گوید: شناسایی روستا‌های در خطر رانش و برنامه ریزی‌های مدون برای جابجایی یا بهسازی منازل مسکونی واقع در این مناطق یک بُعد از ماجراست و مقاومت مردم برای جابجا نشدن هم مشکل دیگری است.  

یکی از بخشداران چهارمحال وبختیاری می‌گوید: با توجه به اینکه بخشی از معیشت مردم مناطق روستایی این استان از طریق دامداری است و ساکنان روستا‌ها در منازل کنونی خود برای نگهداری دام‌ها و علوفه قسمت‌های جداگانه‌ای دارند، مردم برای همین موضوع در برابر جابجایی مقاومت می‌کنند، چرا که بنیاد مسکن فقط برای ساخت و ساز منازل مسکونی تسهیلات اعطا می‌کند. 

وی افزود:از سوی دیگر مکان‌هایی که برای جابجایی در نظر گرفته می‌شود، زمین‌های مشاع است و یافتن مالکان و یا راضی کردن آن‌ها به سختی انجام می‌شود.

مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی چهارمحال و بختیاری، نبود اعتبار، همراه نشدن مسئولان محلی و شهرستانی، مقاومت مردم برای جابجایی را (هرچند رویکرد اولویت تثبیت و پایدارسازی است) از جمله مشکلات بر سر راه مقاوم سازی خانه‌های روستایی بیان می‌کند

سهراب رییسی افزود: بر اساس ابلاغ معاون اول رئیس جمهور، توافقی با بانک‌ها صورت گرفته است و طبق آن روستائیانی که در تأمین ضمانت معتبر برای بانک‌ها با مشکل روبه رو هستند، به صورت ضمانت زنجیره‌ای ضامن یکدیگر شده و از تسهیلات مسکن بهره مند می‌شوند.

این در حالیست که اهالی روستا‌های در معرض خطر رانش معتقدند دولت باید زمین را تسطیح و امکانات اولیه را با خانه‌های ساخته شده به اهالی تحویل دهد؛ هرچند مردم هم انتظار خانه‌های آن چنانی ندارند و به ساخت خانه‌های ساده روستایی راضی هستند. 

مردم با اشاره به مشکلات ناشی از مهاجرت و بلاتکلیفی شغلی می‌گویند:
اعطای وام به این مردم که به لحاظ مالی وضع چندان مناسبی ندارند، اجحاف مضاعف به شمار می‌رود، چون شغل و درآمدی برای پرداخت وام ندارند.

ضرورت پایدارسازی روستاها/زمین راه می‌رود:
رییس پژوهشکده سوانح طبیعی کشور گفت: ۱۸۲ روستا در کشور در معرض رانش زمین قرار دارند که جزییات آن توسط این پژوهشکده مورد بررسی قرار گرفته و تعیین تکلیف خواهند شد.  

گُرکانی اعلام کرد: طرح توجه به ساخت و ساز و بهسازی و نوسازی واحد‌های مسکونی در روستا‌ها از چند سال گذشته آغاز شده و با سرعت خوبی در حال اجرا است، اما مسئله جدی امروز ما تهدید رانش زمین است که حساسیت ویژه‌ای را در این حوزه می‌طلبد و پایدار سازی و ایمن سازی به عنوان یک ضرورت باید در روستا‌های کشور اجرا شود.

وی افزود: به همین منظور طرح پهنه‌بندی روستا‌های کشور در ابعاد کلان آغاز شده است.
حالا شناسایی خطر رانش زمین وآسیب‌های بلایای طبیعی درکشور برای همگان واضح شده است واکنون زمان مدیریت درست و پیشگیری از بحران است که به طور قطع برنامه ریزی مدیران استانی برای تثبیت و ایمن‌سازی روستا‌ها باید در این خصوص انجام شود.  

با توجه به گستردگی موضوع، امکان جا به جایی همه روستا‌ها وجود ندارد و با استناد به تجربه ناموفق کشور در جابه جایی روستا‌ها، امروز لزوم پایدار و ایمن سازی در روستا‌های موجود باید مد نظر مدیران قرار گیرد؛ بنابراین مردم با تصمیم گیری به موقع و سنجیده برای جابجایی و دولت با پرداخت تسهیلات بیشتر و مطلوبتر برای ترغیب مردم به نقل مکان از روستا‌های در معرض خطر می‌تواند از حوادث ناگوار همچون ناپدید شدن روستا‌های "آبکار" چهارمحال و بختیاری و "آبیدک" کهگیلویه و بویر احمد پیشگیری کُند که این موضوع تنها با پیوستن مردم و متولیان امر به اجرای طرح پایدار و ایمن سازی خانه‌های روستایی کشورمحقق خواهد شد.

روستای افسرآباد با دارا بودن ۱۸۰ خانوار و جمعیتی افزون بر ۷۰۰ نفر در ۳۵ کیلومتری مرکز شهرستان واقع شده است
روستای افسرآباد دارای ۱۸ خانوار از توابع شهرستان اردل چهارمحال و بختیاری است.
شهرستان اردل در ۸۰ کیلومتری مرکز چهارمحال و بختیاری قرار دارد.

 

نویسنده و سردبیر:پریسا کنارنگ