حماسه دوم بهمن ۵۷ / یک مرد یک شهر

به گزارش خبرگزاری صداوسیمامرکزآذربایجان غربی، دوم بهمن 1357 یک روز تاریخی برای مردم ارومیه و همه ایران بود. مردم ارومیه با فرماندهی مجاهد نستوه، مرحوم حجت‌الاسلام غلامرضا حسنی این روز را در تاریخ انقلاب اسلامی به عنوان سرآغاز مبارزه مسلحانه ملت ایران با رژیم پهلوی رقم زدند.

نحوه شکل گیری این روز تاریخی

اما واقعیت دوم بهمن چه بود و چرا اعتراض و راهپیمایی مردم به هجوم تانک‌های ارتش و به توپ بستن مسجد اعظم انجامید؟

حجت الاسلام غلامرضا حسنی، در کتاب خاطراتش که توسط عبدالرحیم اباذری گردآوری شده است، خاطرات بسیار پرگهری را در رابطه با این روز تاریخی و غرورآفرین به رشته تحریر درآورده است . کتابی که یکی از اسناد بسیار مهم و راستین تاریخ انقلاب اسلامی به شمار می رود و عبرت های بسیاری را در دل خود نهفته است .

مجاهد نستوه آذربایجان و رهبر نهضت دوم بهمن سال 57 در گوشه هایی از خاطراتش می گوید: بعد از ظهر همان روز به شهر ارومیه بازگشتیم و برخی دوستان گفتند شما باید در جایی مخفی شوید، گفتم نخیر، دیگر وقت این حرف و حدیث ها گذشته است، عقب نشینی و فرار دیشب کافی است، ما باید از امروز جنگ مسلحانه را آغاز کرده و از نیروهای خود دعوت به عمل آوریم در مسجد اعظم اجتماع کنند و هرکس از مردم که اسلحه دارد به اینجا بیاورید و به ما ملحق شود.

در عرض چند ساعت این پیشنهاد تحقق یافت. اقشار مختلف مردم بسیج شدند، با وانت بار و خودروهای شخصی، شن و ماسه و گونی و آجر آوردند، پشت بام و اطراف مسجد را با گونی های پر از شن سنگربندی کردیم.

در ادامه آمده است : در خیابانهای اطراف که منتهی به مسجد می شدند درختان و چوبهای بزرگ و سنگینی ریختیم تا به خیال خودمان مانع از حرکت و پیشروی تانک ها به سوی مسجد شویم و راه ها را به روی نیروهای مسلح شاه ببندیم.

این روز، نبرد مسلحانه نیرو‌های مردمی و چماق داران و مزدوران رژیم شاه بود؛ نبردی که در آن به روایت تاریخ برای نخستین بار نیرو‌های رژیم شاه برای مبارزه با مردم تانک و سلاح‌های سنگین ارتش را به خیابان‌ها آورد و این گونه شد که ارومیه در مبارزه با رژیم طاغوت در لیست نخستین ها قرار گرفت.در این روز مسجد اعظم ارومیه توسط طاغوتیان به توپ بسته شد.

مردم ارومیه و آذربایجان غربی از دوم بهمن به عنوان واقعه بزرگ مسجد اعظم ارومیه یاد می‌کنند، واقعه‌ای که تنها به یک درگیری خیابانی به مدت چند ساعت تیراندازی بین انقلابیون ارومیه به فرماندهی مرحوم حجت‌الاسلام حسنی و نیرو‌های نظامی محمدرضا پهلوی خلاصه نمی‌شد بلکه نقطه عطفی در تاریخ ایران است و نقش بزرگی در تسریع پیروزی انقلاب ایفا کرد.

اقدامات انقلابیون در دوم بهمن 57

از جمله اقداماتی که انقلابیون این شهر برای مقابله با عوامل طاغوت انجام دادند می‌توان به، استقرار در گنبد مسجد اعظم، سنگربندی خیابان، ایجاد مانع برای حرکت نیرو‌های زرهی، ایجاد سنگر در پشت بام یکی از بانک‌های مستقر در نزدیکی مسجد، قطع درختان بزرگ و انداختن آن در مسیر تانک‌ها برای جلوگیری از پیشروی خودرو‌های زرهی اشاره کرد که در کتاب خاطرات مرحوم حجت الاسلام حسنی به این حماسه پرداخته شده است .

 

فرمایشات حضرت امام (ره)؛ مهر تائید بر حماسه 2 بهمن

مبارزات مسلحانه مرحوم حاج غلامرضا حسنی در سرنگونی رژیم طاغوت تا حدی بود که امام خمینی (ره) معمار کبیر انقلاب اسلامی فرمودند:"همه باید مثل آقای حسنی مسلح شویم"

جمله معروف امام راحل در خصوص امام جمعه ارومیه مهر تاییدی بر حماسه دوم بهمن ۵۷ این دیدار است، نقش و تاثیر این جنگ مسلحانه در تقویت حرکت انقلابی مردم ایران به حدی بود که حضرت امام خمینی (ره) فرمود: همه باید مثل آقای حسنی مسلح شویم.

همچنین رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز در مورد دلاوری‌ها و رشادت‌های مردم آذربایجان غربی در دوران پیروزی انقلاب اسلامی می‌فرمایند:" مردم مؤمن و صمیمی این منطقه در تاریخ معاصر ایران از مشروطه تا امروز، از امتحان‌های دشواری سرافراز بیرون آمده‌اند که ناکام گذاشتن توطئه‌های "ضد انقلاب و فتنه‌جویان و تحریک شدگان" و ایثار و حماسه‌آفرینی در دوران دفاع مقدس، دو جلوه بارز آن به شمار می‌رود .

 

 

بخشی از خاطرات حجت الاسلام والمسلمین حسنی در رابطه با حماسه دوم بهمن

در بخشی از خاطرات مجاهد نستوه آذربایجان در مورد حماسه دوم بهمن ۵۷ آمده است: همه امکانات و تجهیزات را در جهت استحکام‌بخشی به پایگاه نظامی مسجد اعظم به کار گرفتیم و همراه با ۴۰ تا ۵۰ نفر مسلح و جمعی از مردم آماده نبرد شدیم.

ناگهان صدای غرش تانک‌ها از دور به گوش رسید و افراد مسلح ما در پشت سنگر‌های خود قرار گرفتند؛ تانک‌ها درختان و سایر موانع را شکستند و به محوطه نزدیک شدند؛ ۶ تانک بود و تعداد زیادی نیرو‌های پیاده نظام ارتش آنان را همراهی می‌کرد.

من در پشت بام کنار گنبد قرار گرفته بودم و در حالی که یک کلاشینکف در دستم بود، می‌خواستم ببینم واکنش راکبان تانک‌ها چه خواهد شد که ناگهان تانک اولی که در جلو حرکت می‌کرد، یک توپ به سمت گنبد شلیک کرد؛ نمی‌دانم هدف اصلی همان گنبد بود یا می‌خواست مرا بزند. گلوله توپ درست از یک متری بالای سرم عبور و به گنبد اصابت کرد و بعد از آن طرف گنبد خارج شد.

حماسه دوم بهمن ۵۷ برگ زرین در تاریخ انقلاب اسلامیدر کتاب خاطره‌های مرحوم حسنی در ادامه ماجرای به توپ‌بستن مسجد اعظم ارومیه آمده‌است: تانک سومی، چهارمی، پنجمی و ششمی آمدند و بین تقاطع خیابان پهلوی و عسگرآبادی (خیابان امام و بعثت امروزی) قرار گرفتند و ما پنج نفر در بام بودیم. من، پسرم، حاج‌موسی، حاج‌محمد و یک نفر دیگر که اسمش را فراموش کرده‌ام و چند نفر دیگر هم در بام بانک بودند؛ بقیه افراد مسلح به همراه مردم از زمین و اطراف تانک‌ها را محاصره کردند و مرتب به طرفشان تیراندازی کردند، بطوریکه زمین‌گیر و مجبور به عقب‌نشینی شدند.

این حماسه بر اساس نقل شاهدان آن روز دو شهید از نیرو‌های انقلابی را بر جای گذاشت که مراسم تشییع پیکر آن‌ها نیز بعد از ظهر همان روز به وسیله مردم انقلابی و در حالیکه افراد مسلح ارومیه با هدایت حجت الاسلام حسنی آن‌ها را همراهی می‌کردند با شور خاصی انجام شد.

تعدادی از نیرو‌های نظامی وابسته به رژیم طاغوت نیز در درگیری مسلحانه دوم بهمن ۵۷ ارومیه کشته شدند. در حماسه تاریخی دوم بهمن ۵۷ ارومیه، مردم برای اولین بار با چشم خود شکست و فرار تانک‌ها را دیدند، شور و غوغای عجیبی در شهر پیچید و واقعا مردم باورشان شد که می‌توانند با امکانات کم در برابر یک رژیم جهنمی و تا دندان مسلح بایستند.

شاهدین این روز حماسی از 2 بهمن 57 می گویند

بهمن فاسونیه چی یکی از مبارزین و شاهد رویداد مهم دوم بهمن ۵۷ می‌گوید: آغاز جنگ مسلحانه دوم بهمن ۵۷ در دی سال ۵۶ توسط مجاهد نستوه حجت الاسلام و المسلمین غلامرضا حسنی و پدر بنده حاج حمید فاسونیه چی زده شد.

او می‌افزاید: مجاهد نستوه غلامرضا حسنی بر این عقیده بود که اگر ما می‌خواهیم انقلابی پیروز داشته باشیم باید تمامی نیرو‌ها و مردم مسلح باشند تا بتوانند با رژیم شاهنشاهی مبارزه کنند.

آیت الله قریشی نماینده مردم آذربایجان غربی در مجلس خبرگان رهبری می‌گوید: قیام مسلحانه مردم ارومیه علیه رژیم ستمشاهی در دوم بهمن ۵۷ نقطه عطفی در تاریخ پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی است و این قیام تاثیر بسزایی در پیروزی انقلاب داشت.

نقش مرحوم حسنی در رویداد 2 بهمن57

42 سال است که حماسه دوم بهمن ۵۷ همچون برگ زرینی در دفتر تاریخ انقلاب اسلامی خود نمایی می‌کند و 42 سال است که از مجاهدت‌های مردی می‌گوییم که تاریخ وامدار این شیر مرد است.

شیر مردی که به درازای تاریخ برای عزت و سربلندی انقلاب اسلامی جانانه کوشید و با مبارزات مسلحانه خود برگ زرینی را در دفتر حماسه‌ها و رشادت‌های خود رقم زد.

رشادت ها، جان فشانی‌ها و مبارزات حاج شیخ غلامرضا حسنی (ملقب به ملاحسنی) بگونه‌ای در تار و پود تاریخ انقلاب اسلامی تنیده شده است که به هر گوشه‌ای از آن می‌نگریم مجاهدت‌های وی خود نمایی می‌کند به طوریکه خطه شهید پرور آذربایجان بدون نام و یاد حسنی معنا و مفهمومی ندارد.

عبدالحق حسنی، فرزند مجاهد نستوه آذربایجان نیز در مورد نقش این مجاهد نستوه در مدیریت کردن نیرو‌های مردمی و انقلابی می‌گوید:رهبریت انقلاب اسلامی در آذربایجان غربی و به ویژه ارومیه، شخص حاج آقا حسنی بودند.

وی گفت:مرحوم حاج آقا حسنی در همه موارد به صورت خودجوش و با بسیج کردن نیرو‌های مردمی به مبارزه با نیرو‌های ضد انقلاب و طاغوت می‌رفت و با داشتن ایده و ابتکار پیروز میدان بودند.

فرزند مجاهد نستوه آذربایجان با اشاره به نقش پدر در زمان بعداز پیروزی انقلاب اسلامی گفت:یکی از ویژگی‌های پدر بنده در استان تقویت وحدت بین اقوام و ادیان مختلف بود.

قریشی، نماینده ولی‌فقیه در استان و امام جمعه ارومیه با اشاره به اهمیت جایگاه علمای دینی در حفظ و حراست از مرزهای اعتقادی و دینی مردم می گوید : علما و روحانیون همواره در طول تاریخ نقش بی بدیل خود را در هدایت و راهبری مردم ایفا کرده اند و به همین خاطر بیشتر هجمه دشمنان نیز بر این قشر از جامعه است.

حجت الاسلام والمسلمین قریشی اضافه می کند : حجت الاسلام والمسلمین حسنی همواره مورد هجمه دشمنان انقلاب و منافقین بود و دوم بهمن در حقیقت احترام به جایگاه علمای دینی در راهبری مردم برای شکل گیری انقلاب اسلامی است.

فعالیت سیاسی حاج غلامرضا حسنی در دوران نوجوانی و جوانی

حجت الاسلام و المسلمین حاج غلامرضا حسنی اواخر تیرماه سال ۱۳۰۶ در روستای "بزرگ‌آباد" واقع در ۳۰ کیلومتری شرق ارومیه دیده به جهان گشود و پس از آن که پدرش را در سن دوازده سالگی از دست داد، با مادرش که نقش یک مربی دینی بر عهده داشت، زندگی کرد و پس از کلاس ششم به تحصیل علوم دینی پرداخت.

حماسه دوم بهمن ۵۷ برگ زرین در تاریخ انقلاب اسلامیحجت الاسلام و المسلمین غلامرضا حسنی تحصیلات علوم دینی خود را در مدرسه علمیه ارومیه آغاز و سپس در سال ۱۳۳۰ جهت تکمیل دروس و کسب معارف و اخلاق از محضر بزرگان حوزه راهی شهر مقدس قم شد و نزد اساتیدی همچون حضرت امام خمینی (ره)، علامه طباطبایی، آیت الله حاج رضا صدر و شهید محمد مفتح کسب دانش و معرفت نمود.

ایراد خطبه‌های نماز جمعه ارومیه از دهه ۴۰ تا ۹۰

حسنی در خطه آذربایجان شخصیت منحصر به فردی بود، او از اوایل دهه‏ ۴۰ نماز جمعه را در زادگاه خود اقامه کرد و در پوشش این مراسم عبادی، مبارزات سیاسی - انقلابی خود را سازماندهی و عمق بیش‏تری بخشید.

۲ بهمن؛ روز فرهنگی ارومیه

حسین پناهی سخنگوی شورای شهر ارومیه در این زمینه می گوید: در دوم بهمن ۵۷ تمامی کشور درگیر مسائل مبارزه با رژیم منحوس پهلوی بودند، در این مبارزات نخستین شهری که قدم در راه اقدام مسلحانه به رهبری امام جمعه فقید یعنی مرحوم حسنی گذاشت، ارومیه بود که به عنوان نماد و الگویی برای کل کشور قرار گرفت و در نتیجه راه پیروزی را هموار کرد.و این روز همواره بنام روز فرهنگی ارومیه در تاریخ ایران اسلامی ثبت شده است .

در این گزارش به بخشی از فعالیت‌های شیر مرد آذربایجان اشاره شد، اما آن چیز که مهم است آذربایجان در طول تاریخ به وجود چنین مردی خواهد بالید و یاد و نامش، رشادت‌ها و مبارزاتش از اذهان مردم ولایت مدار پاک نخواهد شد و راهش را ادامه خواهند داد.