فرش قرمزِ اعراب برای گوسفند‌های ایرانی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز ایلام؛ فضای رسانه‌ای کشور به صفحه تیتر‌های داغ گوشت قرمز و گرانیِ آن تبدیل شده، خبری که کام آدم را تلخ می‌کند.
مادری میانسال در حالی که شرم کلامش از پشت ماسکی که بر صورتش زده قابل احساس است، داخل قصابی می‌آید و بعد از کُلی مِن و مِن کردن و در حالی که انگار منتظر رفتنِ من است تا حرفش را بزند، سعی می‌کند تا هزار تومانی داخل دستش را قایم کند. آقای قصاب که انگار او اولین نفری نیست که با این اوصاف داخل قصابی اش می‌آید، می‌گوید: بفرمایید! ایشون غریبه نیست، خبرنگاره، در خدمتم؛ و او با بغضی که در صدایش نشسته است، هزار تومانی اش را سمت آقای قصاب می‌گیرد و می‌گوید: شرمنده، دخترم چند وقت است که هوس آبگوشت کرده، اگر ممکن است قیمت هزار تومان گوشت به من بدهید.
با این مبلغ، یک قطعه‌ی کوچک گوشت هم نمی‌توان خرید؛ اما قصاب هزار تومان را گرفت و مقداری گوشت به او داد.
مادر در حالی که زبانش به دعای خیر باز شده بود، یک بند او و بچه هایش را دعا می‌کرد و به من گفت: دخترم شما که خبرنگارید، ببینید گره کار کجاست؟
چرا این همه قیمت گوشت بالا رفته؛ تکلیف خانواده‌هایی که مثل من شوهر کارگر دارن چیه؟
از طرفی آقای قصاب هم از کم شدن مشتری‌ها و وضعیت نابسامان اقتصادی شاغلین این حرفه گفت و این که مراجعه افراد بی بضاعت هم زیاد شده است.
او می‌گوید اگر کمک نکنیم عذاب وجدان می‌گیریم و اگرهم کمک کنیم خودمان متضرر می‌شویم، چون که درآمد‌ها ضعیف شده است.

کمبود گوشت وجود ندارد
از او می‌پرسم آیا گرانی به خاطر کمبود گوشت است و او می‌گوید: هیچ مشکلی در عرضه وجود ندارد و کشتارگاه، گوشت مورد نیازِ مراکز عرضه را تامین می‌کند.
این در حالی است که مسئولان هم بار‌ها اعلام کرده‌اند کمبودی در خصوص عرضه وجود ندارد و به سبب مازاد تولید، دام روی دست دامداران مانده است؛ بنابراین باید اجازه خروج یک میلیون راس دام صادر شود.
شرایطی که با وجود آن، انتظار می‌رفت در زمینه‌ی دام و گوشت، آب از آب تکان نخورد؛ اما عکسِ آن اتفاق افتاد و قیمت گوشت روز به روز گران‌تر شد.

تبِ گرانی در قطب تولید گوشت قرمز

فرشاد یاسمی، مدیرکل امور عشایری استان ایلام می‌گوید: جمعیت دامی عشایر استان ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار رأس دام سبک و سنگین یعنی ۱۵ درصد دام عشایری کشور با تولیدات سالیانه ۱۰۰ هزار تن است؛ موضوعی که این استان را به یکی از قطب‌های مهم دامداری و تهیه فرآورده‌های دامی تبدیل کرده است؛ بنابراین مشکلی در زمینه‌ی کمبود دام نداریم؛ اما با این حال قیمت گوشت به شدت در حال رشد است.
استان کوهستانی ایلام با وجود ۲ و نیم میلیون راس دام و تولید سالانه ۲۵ هزار تن گوشت قرمز یکی از قطب‌های اصلی تولید گوشت در کشور است.
البته گوشت تولید شده در ایلام به دلیل وجود مراتع متعدد از کیفیت بالایی برخوردار است و علاوه بر تامین نیاز‌های استان به سایر نقاط کشور نیز صادر می‌شود.
جالب است که سرانه مصرف گوشت در استان ایلام بالاتر از میانگین کشوری است و طبق آخرین بررسی‌های انجام شده سرانه مصرف گوشت برای هر ایلامی ۱۶ کیلوگرم است که با توجه به گرانیِ آن، این آمار به ۸ کیلوگرم کاهش پیدا کرده است.

پشت پرده‌ی این گرانی چیست؟

اما سؤال این جاست؛ در استانی که خود قطب تولید گوشت قرمز است، علت گرانی آن چیست؟
برای تحقیق بیشتر به سراغ دامداران می‌روم. آن‌ها هم از دام‌های مازادی که روی دستشان مانده، گلایه مندند و به دنبال ارائه‌ی راه چاره‌ای از سوی مسئولان هستند.
(موسی- الف) می‌گوید: با وجود گرانی نهاده‌های دامی، دامداری می‌کنیم و تنها منبع امرار معاش مان هم همین دام هاست؛ اما متاسفانه دام را ارزان از ما می‌خرند.
(محمد- م) می‌گوید: تازه با همین قیمت پایین هم دام هایمان را نمی‌خرند و روی دستمان مانده اند.
(مینا- ب) که یک بانوی سرپرست خانوار است و دامداری می‌کند هم می‌گوید: با این اوضاع دامدار باید فقط هزینه‌ی خوراک دام را بدهد، بدون این که چیزی عایدش شود.
دیگری که دامداری صنعتی دارد، می‌گوید: انباشت دام در استان نسبت به سال گذشته بسیار افزایش یافته است. دام در دامداری‌ها به حدی زیاد شده که نگرانی را از شیوع بیماری افزایش داده است و اگر این روند ادامه پیدا کند، بسیاری از دام‌ها تلف خواهند شد.
او خواستار حمایت جدی دولت از دامداران است و می‌گوید: دولت به جای واردات گوشت، دام مازاد را از دامداران خریداری و به بازار عرضه کند تا به این ترتیب قیمت گوشت در بازار کاهش پیدا کند.

ارزانِ گران

دامدار گوشت را ارزان می‌فروشد و مردم گران می‌خرند؛ اما چرا؟
یک دامدار ایوانی انگشت اتهام را سمت وارد کنندگان نشانه می‌گیرد و معتقد است، واردات زیاد انواع گوشتِ منجمد و ارزان به کشور باعث شده تقاضا برای تولیدِ داخل کاهش یابد.
او می‌گوید: برای تعادل بازار در شرایط فعلی باید تبِ واردات سرد شود.
عده‌ای دیگر از تولید کنندگان، اما موافق صدور مجوز صادرات گوشت هستند تا به زعم آن‌ها تعادلی در عرضه و تقاضای داخل به وجود آید.
آن‌ها می‌گویند اگر تولید داخلی اجازه صادرات داشته باشد دام در دامداری استان‌ها انباشته نمی‌شود و هزینه دامدار هم افزایش پیدا نمی‌کند.
منتقدان این سناریو، اما صادرات گوشت را بسیار خطرناک می‌دانند و می‌گویند مجوز صادرات چه بسا قیمت گوشت قرمز را افسار گسیخته بالا ببرد و سفره مردم را تنگ و تنگ‌تر کند.
یکی دیگر از گاودران می‌گوید: شرکت پشتیبانی امور دام کشور که مسئول تنظیم، عرضه و تقاضای محصولات پروتئینی است، دام کشاورزان را خریداری کند و پس از کشتار در انبار‌ها ذخیره کند تا در زمان نیاز وارد بازار شود.
ایده‌ای که چند حسن دارد. اول این که ذخیره استراتژیک گوشتِ کشور در شرایط تحریم تامین خواهد شد و دیگر این که به جای اصرار بر واردات گوشت گرانِ برزیلی با اتکا به تولید داخل، نیاز مردم برطرف خواهد شد.

چرا شرکت پشتیبانی امور دام به خرید از دامدار پشت می‌کند؟

معاون امور دام وزرات جهاد کشاورزی می‌گوید: دلیل اصلی این است که شرکت پشتیبانی امور دام باید بودجه کافی برای پرداخت پولِ دامداران را داشته باشد که ندارد، زیرا دامدار پس از فروش دام خود انتظار دارد که پولش را بلافاصله دریافت کند.

بوی کباب به مشام سودجویان می‌رسد
و حالا در شرایطی که دام روی دست دامدار مانده است و تنها باید هزینه نگهداریش را پرداخت کند و در صورت فروش نیز با مبلغی پایین‌تر از هزینه کردهایش خریداری شود، زمینه برای ورود دلالان و سودجویان فراهم می‌شود. دامی که سر از کشور‌های عربی در می‌آورد و با قیمتی که هم به نفع آن هاست و هم دامدار، به فروش می‌رسد و یا بهتر بگوییم، قاچاق می‌شود؛ موضوعی که باعث گرانی گوشت و تبعات دیگری مانند ضربه به ذخائر ژنتیکی دام استان و کشور، افزایش قیمت گوشت و اخلال در امنیت غذایی می‌شود.

با یکی از قصاب‌های شهر مرزی دهلران که صحبت می‌کنم، می‌گوید: عشایر به صورت شبانه دام‌هایشان را به آن طرف مرز می‌فرستند؛ چون که آن‌ها خیلی بیشتر از ایران می‌خرند.
رئیس اتحادیه گوشت گوسفندی هم با ابراز نگرانی از قاچاق دام می‌گوید: دام را از طریق مرز‌های مشترک ایران و عراق ارسال می‌کنند و این مرز‌ها به راحتی قابل کنترل نیستند.
ملکی به یکی دیگر از دلایل افزایش قیمت گوشت قرمز اشاره می‌کند و می‌گوید: بالا رفتن قیمت مرغ هم باعث افزایش قیمت گوشت قرمز شد؛ چرا که عده‌ای با همین بهانه، خواستار افزایش قیمت گوشت قرمز شدند.
از دامداران که علت فروش دام هایشان را به کشور عراق می‌پرسم، می‌گویند: گرانی نهاده‌های دامی و بُزخریِ دام‌ها و از طرفی قیمت بالایی که عرب‌ها می‌خرند باعث می‌شود که آن‌ها را وسوسه کند تا برای کسب درآمد بیشتر و جلوگیری از زیان دهیِ نگهداری دام به این کار روی بیاورند.

مهران، نزدیک‌ترین راه برای لژیونر شدن دام‌ها

مرز مهران به عنوان نزدیکترین مرز کشور به عراق، طمع سودجویان اقتصادی را برای قاچاق دام از طریق این مرز دوچندان کرده است؛ اما دامداران می‌گویند این معضلی نیست که منطقه‌ای و استانی باشد؛ آن‌ها نشانی دامداران تهرانی را می‌دهند و می‌گویند این تنها مردم مرزنشین و عشایر کوچرو نیستند که به قاچاق دام می‌پردازند.
به عنوان مشتری با یکی از بزرگ‌ترین دامداران اطراف تهران که دامداری وسیعی در منطقه رودهن دارد تماس گرفتم تا از قیمت دام زنده مطلع شوم.
او می‌گوید: در حال حاضر گوسفند مناسب برای کشتار ندارد؛ زیرا گوسفند‌های خود را به واسطه‌های اماراتی فروخته است.
این دامدار در پاسخ به این سوال که آیا اماراتی‌ها دام را زنده می‌خرند یا به صورت لاشه خریداری می‌کنند، گفت: آن‌ها دام را به صورت زنده خریداری می‌کنند.
وی ادامه داد: علت فروش دام به دلالان اماراتی نیز بالابودن نرخ دلار است و آن‌ها دام را با قیمت بالاتری از دامدار می‌خرند.
بنابر اطلاعات به دست آمده در منطقه رودهن، دماوند، بومهن و آبعلی نیز چند دامدار هستند که از ماه‌های گذشته پول زیادی از دلالان اماراتی گرفته اند تا گوسفندان خود را به آن‌ها بفروشند؛ بنابراین معلوم می‌شود که پای دلالان داخلی هم در میان است و عده‌ای در مرز‌های کشور، شغل تازه‌ای را برای خود راه انداخته اند.

قاچاق از زبان آمار

فرمانده مرزبانی استان ایلام می‌گوید: از ابتدای سال جاری تاکنون ۸ هزار و ۲۰۰ راس دام قاچاق از متخلفان در مرز‌های استان ایلام کشف و ضبط شده که ارزش ریالی این کشفیات افزون بر ۸۰ میلیارد ریال است.
سردار کیاست سپهری با اشاره به این که میزان کشفیات کالا و احشام قاچاق در مرز‌های استان در سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۶ برابر افزایش یافته است، تصریح کرد: مرزبانانِ طرف عراقی اهتمام چندانی برای مبارزه با قاچاق کالا و دام در مقایسه با مرزبانان استان ایلام ندارند؛ اما با این وجود، تعامل و همکاری نزدیکی بین مرزبانان ۲ کشور وجود دارد که با همکاری دوسویه درصورت بروز هرگونه مشکل، موارد اختلافی را در چهارچوب قانون و رعایت حسن همجواری و نیز تعامل دوجانبه در سریع‌ترین زمان ممکن رفع خواهند کرد.
وی می‌افزاید: یکی از معضلات مهم امسالِ مرزبانی وجود قاچاق گسترده دام است که با توجه به قیمت مناسب دام در کشور عراق، قاچاقچیان را به سوی این پدیده سوق می‌دهد، معضلی که ضمن ضربه زدن به اقتصاد کشور و دامداران، سود هنگفتی را نصیب آن‌ها می‌کند.

پاسخ به یک شبهه در فضای مجازی
سردار کیاست سپهری با اشاره به انتشار یک خبر و کلیپی که در فضای مجازی، رسانه‌های برخط و شبکه‌های اجتماعی استان ایلام مبنی بر این که مرزبانان دهلران اقدام به ضبط احشام عشایر عرب زبان این شهرستان کرده اند، می‌گوید: روایت صحیح این موضوع این است که بیش از ۹۰ رأس دام متعلق به عشایر عراق به مرز‌های ایران در دهلران قاچاق شده بود.

---

وی در خصوص موضوع شایعه‌ی به وجود آمده، ادامه داد: مرزبانان مستقر در مرز‌های دهلران متوجه انتقال یک گله احشام می‌شوند که از سمت عراق به سوی مرز ایران در حال حرکت است.
وی افزود: باتوجه به قراین به دست آمده مرزبانان با قاچاقچیانی که هویت مشخصی ندارند، درگیر می‌شوند که افرادِ متخلف با استفاده از تاریکی شب می‌گریزند؛ اما مرزبانان گله احشام را ضبط می‌کنند.

سپهری می‌افزاید: با دستور مقام قضایی تا مشخص شدن وضعیت پرونده، این احشام در محوطه‌ی هنگ مرزی نگهداری شدند.
وی اضافه کرد: با حضور یک گروه از مرزبانان عراقی در مرز دهلران و بحث و گفتگو با طرف ایرانی و نیز ارائه مستندات از سوی آن‌ها با دستور مقام قضایی گله احشام در مرز چیلات به مرزبانان عراقی تحویل داده شد.

زنگ خطرِ قاچاق دام زنده به صدا درآمده است

اما کارشناسان حوزه‌ی دامپروری بر این باورند که؛ قاچاق دام زنده علاوه بر افزایش قیمت گوشت، صنعت دامپروری داخلی را نیز با تهدید مواجه می‌کند.
سلیمی می‌گوید: اگر دامی از ایران به کشور دیگری برود زنگ‌های هشدار در زمینه کمبود دام به صدا در می‌آید و گوشت به عنوان اصلی‌ترین ماده غذایی که بر سر سفره‌ی مردم کشور است، کمیاب می‌شود.
وی می‌گوید: اگر قاچاق از خارج به داخل کشور باشد نیز با تبعاتی همراه است، از جمله این که به دلیل نبود نظارت‌های بهداشتی بر روی این نوع دام‌ها علاوه بر تغییر ساختار ژنتیکیِ نژاد دام‌های ایرانی، نظام دامپزشکی را نیز با هزینه‌های هنگفت انواع واکسیناسیون دام مواجه می‌کند.

اختلاف قیمت، کارچاق کنِ قاچاق
مدیرکل دامپزشکی استان با اشاره به این که قاچاق، زمانی اتفاق می‌افتد که اختلاف قیمتِ فاحشی بین دو منطقه وجود داشته باشد، می‌گوید: کشور‌های حوزه خلیج فارس دام‌های مولد را با هزینه‌ی بالایی خریداری و با ایجاد جاذبه مالی برای برخی سودجویان عملاً به زمینه‌سازی برای قاچاق دام در ایران کمک می‌کنند.
«رامین پورنجف» با اشاره به کیفیت بالای دام‌های ایرانی می‌گوید: شیوخ عرب به دلیل لذیذ بودن گوشت دام‌های ایرانی با ایجاد جاذبه‌هایی، زمینه قاچاق دام‌ها را فراهم می‌کنند.
وی عنوان می‌کند: ضمن اینکه برخی کشور‌ها نیز باهدف ضربه زدن به امنیت غذایی و آسیب به ذخیره ژنتیکی دامی در کشور به شیوه‌های مختلف به فرآیند خروج دام‌های ایرانی از کشور کمک می‌کنند.

خروج ممنوع به دام = ورود آزاد به قاچاق

اما یکی دیگر از دلایل روی آوردن به قاچاق دام اعمال سیاست‌های ممنوعیت‌زا در حوزه صادرات دام است. در سال‌های اخیر سیاست‌گذار تلاش کرده تا از مسیر ممنوع کردن صادرات دام زنده، بازار داخلی گوشت را تنظیم کند؛ اما این سیاست نه تن‌ها باعث از دست رفتن درآمد‌های ارزی و بازار‌های هدف شده، بلکه از جهش قیمت گوشت هم جلوگیری نکرده است.
تبعات این رویکرد سیاستی، قاچاق دام زنده است. یک سیاست برد- برد برای تولید دام و بازار گوشت داخلی، بازگشایی دروازه‌ی صادرات است تا به واسطه «احیای انگیزه برای تولید بیشتر»، تعادل نسبی در بازار گوشت قرمز برقرار شود.
به زعم سلیمی، وقتی بازاری داریم که به این آسانی به ما دلار می‌دهد، باید استفاده کرد؛ چون برند دام ایران در دنیا شناخته شده است. کشور‌های همسایه از این محصول استقبال می‌کنند و در قبال آن به ما ارز می‌دهند، بنابراین می‌توان به جای این ممنوعیتِ صادراتی و میدان دادن به پدیده‌ی مخرب قاچاق، روی تولید آن تمرکز کنیم و ضمن افزایش تولید آن را صنعتی کنیم.

مسئولان به دنبال لغو ممنوعیت صادرات دام

اکنون فعالان اقتصادی بر ضرورت از سرگیری صادرات دام از مجرای قانونی تاکید می‌کنند و این امر را به معنای پایان تبعات قاچاق دام زنده می‌دانند.
به گفته کیوان کاشفی، عضو هیات رئیسه اتاق ایران، بر اساس آمار در سال‌هایی که با اوج صادرات دام زنده مواجه بوده ایم این بخش تنها ۳ درصد از تولید داخل را به خود اختصاص داده بود؛ بنابراین صادرات دام تاثیر چندانی بر قیمت بازار داخل نخواهد داشت.
وی می‌افزاید: ظرفیت صادرات دام زنده در کشور ۳ تا ۵ درصدِ تولید داخل است که در حال حاضر میزانی حدود ۴۰۰ هزار راس دام زنده خواهد بود.
کاشفی معتقد است با لغو ممنوعیت صادرات دام زنده نه تنها شاهد ارزآوری به کشور خواهیم بود؛ بلکه دولت نیز می‌تواند از طریق تعرفه گذاری برای این بخش درآمدی برای خود کسب کند.
عضو هیات رئیسه اتاق ایران می‌گوید: با لغو ممنوعیت صادرات دام زنده، قاچاق آن منتفی خواهد شد؛ زیرا به دلیل زنده بودن حیوان و شرایط نگهداری آن هزینه تجارت غیرقانونی آن دیگر به صرفه نخواهد بود.

به گفته کاشفی، طبق بررسی‌های انجام شده در حال حاضر حاشیه سودِ قاچاقِ هر جفت دام به کشور‌های حاشیه خلیج فارس حدود ۸۰۰ هزار تومان است و از آن جایی که نژاد دام ایرانی و گوشت آن خاص است در بین مردم کشور‌های حاشیه خلیج فارس طرفداران زیادی دارد.

وی می‌افزاید: کشور‌های حاشیه خلیج فارس حاضرند قیمت گزافی برای خرید دام ایرانی بپردازند؛ بنابراین با آزادسازی صادراتِ دام زنده می‌توانیم برای دام ایرانی برندسازی کنیم و به تقویت بازار داخلی بپردازیم.
به عقیده کاشفی، با وجود این که ممنوعیت صادرات دام زنده به منظور تنظیم بازار و نگرانی از افزایش قیمت گوشت قرمز انجام شد؛ اما بعد از گذشت ۳ سال نه تنها از افزایش قیمت جلوگیری نشد؛ بلکه شاهد قاچاق نژاد دام‌های مولد به کشور‌های دیگر نیز هستیم؛ زیرا به علت نرخ ارز، تفاوت قیمتِ بسیاری بین گوشت ما و گوشت کشور‌های همسایه وجود دارد.
وی درباره آمار دقیق میزان قاچاق دام زنده می‌افزاید: آمار دقیقی نداریم؛ اما ظرفیت قاچاق دام زنده در کشور حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ راس دام است.
عضو هیأت رئیسه اتاق ایران می‌گوید: برای تنظیم بازار باید به جای ممنوعیت صادرات و تحمل پیامد‌های آن مانند از دست دادن بازار‌های هدف و شدت گرفتن فعالیت‌های تجاری غیرقانونی در قالب رواج قاچاق به فکر افزایش تولید باشیم.

هوشمندسازی مسیر‌های نوار مرزی

اما علاوه بر ضرورت آزادسازی صادرات روش‌های دیگری هم برای ممانعت از قاچاق وجود دارد.
فرمانده مرزبانی استان از هوشمند سازی نوار مرزی خبر می‌دهد و می‌گوید: ایلام از جمله استان‌های پیشرو در زمینه هوشمند سازی و حراست از مرز‌ها است و بخش قابل توجهی از زیرساخت‌های فناورانه، متناسب با نیاز‌های روز در استان انجام گرفته است.
سردار کیاست سپهری می‌افزاید: اربعین سال آینده ۲۵ کیلومتر از کرانه غربی مرز مهران از سمت پایانه مرزی از طریق پایش‌های تصویری، حسگر‌ها و دروبین ها، رصد و پایش خواهد شد.
وی می‌افزاید: مرزبانی آخرین حلقه مبارزه با قاچاق دام است، زیرا حجم عمده این احشام قاچاقی متعلق به استان‌های دیگر است که با توجه به شرایط مناسب خرید دام در آن سوی مرز‌های ایلام، قاچاقچیان، عمده دام‌ها را به سمت مرز‌های این استان روانه می‌کنند و اگر طرح ساماندهی احشام و پلاک کوبی دام در تمامی استان‌های کشور به درستی انجام شود، می‌توان تا ۸۰ درصد از قاچاق احشام به آن سوی مرز‌ها جلوگیری کرد.

پلاک‌هایی بر گردن دام‌های ایرانی

معاون سیاسی و امنیتی استاندار ایلام هم با تایید این مطلب گفت: یکی از مهم‌ترین راهکار‌های مقابله با قاچاقِ دام، پلاک‌گذاری جمعیت دامی استان است و باید تا پایان سال جاری تمامی دام‌های استان شناسنامه‌دار شوند.

 

نوذری تاکید کرد: ارائه خدماتی مانند توزیع نهاده‌های دامی باید منوط به پلاک‌گذاری دام‌ها باشد تا هرچه زودتر شاهد کاهش قاچاق دام در استان باشیم.
معاون سیاسی و امنیتی استاندار ایلام گفت: خلاء‌های مرزی برای هرگونه تحرک قاچاقچیان باید به دقت رصد و مسدود شوند.
وی از مجموعه‌ی مرزبانی استان خواست تا حریم امنیتی مرز‌ها را با دقت تمام کنترل کنند و اجازه تردد در محدوده قرمز مرز را به سودجویان ندهند.

اما با تمام این تفاسیر به نظر می‌رسد بهترین راه حل برای کنترل این پدیده‌ی مخرب، تولید بیشتر و اعمال ساز و کار‌های قانونی نسبت به صادرات گوشت به کشور‌های عربی به ویژه کشور عراق است و در این میان با توجه به این که استان ایلام از مناطق مرزی مهم کشور به شمار می‌رود و قطب تولید گوشت قرمز در کشور نیز محسوب می‌شود، در صورت اجرایی شدن این طرح می‌تواند علاوه بر رونق اقتصادی به توسعه‌ی صنعت دامپروری نیز امیدوار باشد؛ موضوعی که اگر به کاهش قیمت گوشت قرمز نیز بینجامد باعث رضایتمندی در جامعه خواهد شد.

نویسنده: زهرا پور اسماعیل

 

 

 

 

 

 

---