عقب‌نشینی بایدن از وعده انتخاباتی‌اش درباره سعودی‌ها

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صداوسیما؛ خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی تحلیلی نوشت: جو بایدن، هنگامی که نامزد ریاست جمهوری آمریکا بود، قول داد به خاطر قتل جمال خاشقجی، روزنامه نگار منتقد سعودی در سال ۲۰۱۸ میلادی، عربستان سعودی را طرد و منزوی کند. اما وقتی زمان مجازات واقعی ولیعهد عربستان سعودی فرا رسید، برداشت بایدن از منافع استراتژیک آمریکا (بر تصمیم او) چیره شد.

دولت بایدن روز جمعه صریحاً اعلام کرد که از تحریم یا هرگونه مجازات‌های اساسی دیگر علیه محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی در ارتباط با قتل خاشقجی چشم پوشی می‌کند؛ حتی پس از آنکه گزارش دستگاه اطلاعاتی آمریکا نتیجه گرفت ولیعهد سعودی بود که دستور این قتل را صادر کرد.
این تصمیم نشان می‌دهد که چطور تصمیمات واقعی دیپلماسی، اغلب با درستی موضع اخلاقی، در تناقض هستند و در هیچ کجا این معما، واضح‌تر از روابط پیچیده ایالات متحده با عربستان سعودی، غول نفتی جهان و یکی از مشتریان تسلیحات ایالات متحده و وزنه تعادل مقابل ایران در خاورمیانه، نیست.
ند پرایس سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا روز دوشنبه در پاسخ به سوالی درباره عقب نشینی بایدن از وعده انتخاباتی اش مبنی بر منزوی کردن سعودی‌ها برسر قتل خاشقجی، گفت:"به هیچ عنوان نمی‌توان انکار کرد که عربستان سعودی یکی از کشور‌های با نفوذ در جهان عرب است."
نهایتاً، مقامات دولت بایدن گفتند، منافع آمریکا در حفظ روابط خود با عربستان سعودی، مانع از آن می‌شود که یک ولیعهد جوان را که ممکن است چندین دهه حکمرانی پادشاهی عربستان را برعهده داشته باشد، منزوی کند. این موضع، با وعده تبلیغات انتخاباتی بایدن مبنی بر اینکه عربستان "باید بهای نقش حقوق بشر را بپردازد" به شدت تناقض دارد.
ولی چیزی که دولت بایدن از آن تحت عنوان "باز تعریف" روابط گرم دونالد ترامپ رئیس جمهور سابق با شاهزاده‌های سعودی یاد می‌کند، خیلی شبیه چیزی است که قبل از ترامپ نیز در آمریکا مشهود بود: سرزنش کردن نقض حقوق بشر در عربستان، ولی نباید اجازه داد این نگرانی‌ها در روابط واشنگتن-ریاض خللی وارد کند.
در روز‌های اخیر، مقامات دولت بایدن، به انتقاد‌های شدید از کوتاهی کاخ سفید در اعمال تحریم‌هایی علیه ولیعهد سعودی، با ذکر اقداماتی پاسخ داده اند که آمریکا علیه همدستان دون پایه او در قتل خاشقجی اتخاذ کرده است.
این اقدامات شامل گام‌هایی است که علیه "جوخه ببر" وابسته به ولیعهد اتخاذ شده است. گفته می‌شود این جوخه در حذف فیزیکی ناراضیان سعودی در خارج دست دارد. همچنین تحریم‌هایی و محدودیت‌هایی در صدور روادید علیه مقامات سعودی که مستقیما در کشتن و مثله کردن خاشقجی دست داشتند، به اجرا گذاشته شده است.
با این حال لحن مقامات آمریکایی در مورد عربستان تلطیف شده است، به طوری که مقامات بایدن از عربستان سعودی به جای "منفور"، با عنوان "یکی از شرکای راهبردی" آمریکا یاد می‌کنند. با دیدن همین چیز‌ها بود که ترامپ در سخنرانی اخیر خود گفت سیاست بایدن در قبال ولیعهد سعودی در مجموع، تفاوت زیادی با مواضع او ندارد.
ترامپ به فاکس نیوز هم گفت: "قتل خاشقجی توسط مقامات اطلاعاتی و امنیتی بن سلمان بد بود، ولی ما باید به این مسئله، به شکل کلی نگاه کنیم. به نظر می‌رسد که بایدن هم چنین نظری دارد. واقعا خیلی جالب است."
ولیعهد عربستان سعودی از زمانی که به قدرت رسیده است، سعی در مستحکم کردن موقعیت خود داشته است. او به محض اینکه زمام امور سعودی را در سال ۲۰۱۵ به دست گرفت، جنگ در یمن را آغاز کرد؛ جنگی که قطحی و فقر را در این کشور به اوج خود رسانده است. او همچنین محاصره قطر را آغاز کرد و نخست وزیر لبنان را که به ریاض دعوت شده بود، بدون هیچ اخطاری بازداشت کرد.
ولیعهد سعودی، جامعه مدنی را در داخل عربستان خفه کرد و نویسندگان، روحانیون و تجار و زنان فعال حقوق مدنی را زندانی کرد و شماری از اعضای خاندان سلطنتی سعودی را نیز بازداشت و به گفته برخی‌ها شکنجه کرد. او همچنین جوخه‌ای تشکیل داد که مسئولیتش شناسایی و ربودن سعودی‌های تبعیدی به عربستان برای محاکمه و مجازات‌های بعدی است.
مارک وارنر رئیس کمیته اطلاعاتی سنا که دموکرات اهل ویرجینیاست روز دوشنبه به آسوشیتدپرس گفت او با اعمال تحریم‌های بیشتر علیه سعودی‌ها موافق است، ولی وارنر هم تاکید داشت که آمریکا باید روابط خود را با عربستان حفظ کند. وارنر گفت: "این منطقه، خطرناک است. وجود سعودی‌ها از نظر فشار بر ایران، حیاتی و مهم است."
گروه‌های حقوق بشری و معدود سعودی‌های تبعیدی که جرات حرف زدن دارند می‌گویند آمریکا اشتباه می‌کند. آن‌ها می‌گویند اقدامات بن سلمان طی پنج سال اول مسئولیتش نشان می‌دهد که او به هیچ یک از معیار‌ها و اصول بین المللی یا اقناع دیپلماتیک پایبند نیست.
این افراد همچنین می‌گویند کنار گذاشتن مجازات‌ها علیه بن سلمان همچنین حامل پیام خطرناکی برای سعودی هاست.
سارا لی وایتسون رئیس گروه دموکراسی برای جهان عرب، که خاشقجی اندکی قبل از مرگ، آن را پایه گذاری کرد، می‌گوید: "چشم پوشی از مجازات در چنین قتل بی رحمانه یک روزنامه نگار معروف بین المللی، حامل این پیام است که نه تنها ولیعهد سعودی بلکه همه دولت‌های استبدادی آینده از گزند مجازات برای قتل‌های ارتکابی بعدی خون مصون هستند."
وایتسون افزود: "دولت بایدن در اصل این پیام را ارسال می‌کند که اگر شما در راس قدرت باشید، مصون هستید، و تا زمانی که ما در خصوص سر به نیست کردن برخی مقامات دون پایه توافق داشته باشیم، زمام امور به شکل عادی ادامه خواهد یافت."