تعریف نظام مشخص دریافت هزینه چاپ مقالات در نشریات علمی

به گزارش خبرنگار حوزه آموزش عالی گروه علمی فرهنگی هنری خبرگزاری صدا و سیما به نقل از روابط عمومی وزارت علوم؛ آقای دکتر محسن شریفی درباره آخرین اقدامات وزارت علوم برای تأمین هزینه چاپ مقالات در نشریات علمی گفت: نزدیک به ۲ هزار نشریه علمی در دانشگاه‌های وزارتخانه‌های علوم تحقیقات و فناوری و بهداشت درمان و آموزش پزشکی همچنین حوزه علمیه داریم که هزار و ۳۷۰ مورد از این تعداد مربوط به کمیسیون نشریات وزارت علوم است و بخش عمده‌ای از مقالات کشور در این مجلات منتشر می‌شود.

وی با تأکید بر اینکه نشریات علمی باید ساماندهی شوند تا در حوزه علم و دانش کشور و در سطح داخل و بین الملل نمود پیدا کنند، افزود: اقداماتی برای ساماندهی نشریات علمی از جمله راه اندازی نظام جدید نشریات علمی در سال ۹۸، انجام گرفت؛ همچنین به جای صدور مجوز علمی پژوهشی، تغییر نظام به سمت ارزیابی نظارت بر اساس شاخصه‌های داخلی و بین المللی، ایجاد شد.

مدیرکل دفتر برنامه ریزی و سیاست گذاری امور پژوهشی وزارت علوم درباره دومین اقدام برای ساماندهی نشریات علمی به شناسنامه دار کردن مقالات اشاره کرد و گفت: از اواخر پارسال برای مقالاتی که در نشریات علمی داخلی منتشر می‌شوند، کد شناسه دیجیتال در زمان انتشار اختصاص می‌یابد. مزیت این کد، شناسنامه دار کردن مقالات منتشر شده در نشریات علمی است و با ثبت آن در بستر اینترنت، هویت کامل مقاله، شناسایی می‌شود. این کد از تخلف، تکرار و موازی کاری جلوگیری می‌کند و مالکیت معنوی را تحقق می‌بخشد.

آقای دکتر شریفی، سومین اقدام را اقتصاد نشریات اعلام کرد و افزود: تاکنون هیچ الگویی برای دریافت یا پرداخت هزینه چاپ مقاله در این هزار و ۳۷۰ نشریه علمی تعریف نشده بود؛ بنابراین نشریات به سلیقه خود عمل می‌کردند. البته در برخی موارد، نشریات از نویسندگان هزینه‌ای دریافت نمی‌کردند یا در صورت دریافت هزینه، این مبالغ با سلیقه نشریات مطابقت داشت و از اصول خاصی پیروی نمی‌کرد.

وی با بیان اینکه گزارش‌های دریافتی حاکی از نامتعارف بودن هزینه چاپ مقالات بود، تأکید کرد: این مبالغ با الگو‌های جهانی و عرف ملی همخوانی ندارند و گزارش‌های دریافت شده، وزارت علوم را بر آن داشت تا آیین نامه جدیدی برای نظام دار کردن هزینه چاپ مقالات در نشریات علمی داخلی تهیه شود.

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری امور پژوهشی وزارت علوم ادامه داد: پیش نویس آیین نامه تهیه شده است و مبالغ بعد از ابلاغ آن، مشخص می‌شود، اما نشریات علمی باید بر اساس آیین نامه یادشده نسبت به دریافت هزینه چاپ اقدام کنند. نشریاتی که قصد دارند از نظام دسترسی آزاد پیروی کنند، برابر این آیین نامه از مؤسسه‌ای که نویسندگان در آن خدمت می‌کنند و مقاله با نشانی آن مؤسسه است، هزینه مربوط به مقاله را دریافت کنند.

وی افزود: نشریاتی که دسترسی آزاد ندارند، این حق و امکان را ندارند هزینه‌ای از نویسنده و مؤسسه مربوطه دریافت کنند، بلکه باید هزینه‌های خود را نه از نویسندگان بلکه از طریق فروش مقاله به دست بیاورند.

آقای دکتر شریفی در خصوص برخورد با نشریاتی که از این آیین نامه تبعیت نمی‌کنند، گفت: اگر نشریات اصول آیین نامه را رعایت نکنند و بالای سقف تعیین شده نسبت به دریافت هزینه‌ها اقدام کنند، علاوه بر ابطال اعتبارشان، از فهرست نشریات وزارت علوم کنار گذاشته می‌شوند و پیگیری‌های لازم از مراجع ذی صلاح صورت می‌گیرد. همچنین به دانشگاه یا انجمن مربوطه هم تذکر‌های لازم داده می‌شود.