باز هم حرف دو کرت شالیزار است؟

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز مازندران، زمینی سیاه و متروک را به تابلوی نقاشی بدل می‌کنند که سبز سبز است، سبزتر از زندگی.
در بیست و پنجمین روز از بهار، مسافر جاده دیارم شهرستان میاندورود روستای ماکران شدم، ننه محترم بانوی شالیکار که از دستان پینه بسته اش می‌شود دید ساقه‌های ترد شالی نیم قرنی است که بر دستانش بوسه زده است. او با مهر خود، نشای‌های تازه جوان را در دامان پرمهرش پرورش می‌دهد.

بازم دو کله بجار حرفه؟ (باز هم حرف دو کرت شالیزار است؟ کنایه از تکرار همان حرف‌های گذشته)

ننه محترم از رنج‌های تو و بانوان شالیکار این دیار بی‌خبر نیستم. از کفش‌های زنانه‌ات که هربار قدم‌هایت را تا دل آب و گِل بدرقه می‌کند و کنار مزرعه می‌ماند. از روز‌هایی که می‌روی تا با آب، زمین، باد و آفتاب یکی شوی و حاصل این کیمیاگریت با رنج، «برنج» در بشقاب‌های ما می‌شود.

ننه محترم چادرش را محکم به کمر بسته و مؤمنانه به دشت رنج و زحمت، پا گذاشته است.

در گوش زمین، لالایی می‌خواند و با چشمانی تب‌دار، گِل را می‌شکافد و ساقه‌های بلند باورش را در زمین برهنه نشاء می‌کند، سلام و احوالپرسی می کنم، کلاه حصیری اش را بالاتر می‌دهد و با دست‌های گِل آلودش عرق پیشانی اش را پاک می‌کند و خطی از گِل جایش می‌نشاندو با لبخند می‌گوید: رﯾﺸﻪ ﻧﺎمش «ﺑﺎ رﻧﺞ» اﺳﺖ. اواخر بهار جوانه‌ها یا شالی‌ها به اندازه کافی که قد کشیده‌اند ﺑﻪ زﻣﯿﻦ انتقال داده می شود.

او می‌گوید: از ابتدای فصل شالیکاری روزانه حدود ۱۰ ساعتی یعنی از ۶صبح تا هفت عصر زن و ﻣﺮد ﺑﺮﻧﺞﮐﺎر دوﺷﺎدوش همدﯾﮕﺮ در زﻣﯿﻦ ﭘﺮ از ﮔﻞ و ﻻی ﮐﺎر ﻣﯽﮐﻨیم و ﺟﻮاﻧﻪ‌ها را ﺑﺎ ﻧﻈﻢ و ﺗﺮﺗﯿﺐ و ﻓﺎﺻﻠﻪ‌های ﻣﻨﺎﺳﺐ در دل گل ﺟﺎی ﻣﯽدهیم.

ننه محترم می‌گوید: از این پس ﺟﻮاﻧﻪ‌های ﮐﻮﭼﮏ در ﻣﺤﻞ زﻧﺪﮔﯽ ﺟﺪﯾﺪ ﺧﻮد ﻣﯽ‌ماﻧﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ ﺷﺮاﯾﻂ ﺟﺪﯾﺪ ﺳﺎزﮔﺎر ﺷﻮﻧﺪ و در ﻋﻤﻖ زﻣﯿﻦ رﯾﺸﻪ دواﻧﺪه و رﺷﺪ می‌ﮐﻨﻨﺪ.

پیرمرد مزرعه‌دار به همراه چند زن، مرد جوان و دو پسر نوجوان تا زانو در گل‌ولای زمین شالی فرورفته‌اند و مشغول نشای شالیزار هستند و بذر‌های جوانه‌زده را در دل زمین می‌کارند. خودش را کربلایی علی رمضانی معرفی می‌کند و می‌گوید: چند نسل است در این زمین کار می‌کنیم و قوتمان را درمی‌آوریم، اما افسوس که همسایگان مزرعه‌مان، شالیزارهایشان را ویلا کرده‌اند و اکنون یا سرایدار آن ویلا هستند و یا بیکار.

عرق پیشانی‌اش را پاک می‌کند و آهی از دل می‌کشد و می‌گوید: شالیزاری دیگر رونق گذشته را ندارد و امروز هزینه‌ها و قیمت نهاده‌ها سر به فلک کشیده است و گرانی سم، کود و هزینه‌های کارگری و از همه مهم‌تر سختی کار، شالی‌کاران دیروز را دل‌زده و دلسرد کرده است.

پیرمرد شالی‌کار ادامه می‌دهد: نرخ کارگر در سال قبل کمتر از صد هزار تومان برای نشا بود که امسال بیش از ۲۰۰ هزار تومان رسیده است و برای هر هکتار شالی‌کاری به ۱۰ کارگر در روز نیاز است و دخل‌وخرج شالی‌کاری باهم جور درنمی‌آید.‌

می‌گوید: قبلاً مزرعه‌داران «کایری» می‌کردند و کشاورزان با کمک هم زمین‌های یکدیگر را نشا و درو می‌کردند تا هزینه‌ها کمتر شود، ولی امروزه دیگر از آن رسم و رسوم خبری نیست.

کنترل تنش‌های قیمتی دستمزد نشاءکاران در مازندران

رییس اداره برنج جهاد کشاورزی مازندران در مراسم نمادین آغاز نشا مکانیزه در محمودآباد به نوسانات قیمت دستمزد نشاء کاران در سال‌های گذشته و امسال اشاره می‌کند و می‌گوید: تنش‌های قیمتی دستمزد نشاکاران در سال زراعی پیش رو کنترل می‌شود.
علی‌محمد رمضانی می‌گوید: سازمان نظام صنفی و اداره فناوری مکانیزاسیون جهاد کشاورزی یک نرخ نامه آنالیز دستمزد بانک نشاء کاران تهیه کرده است که به نفع کشاورزان استان خواهد بود.

اعتقاد به برکت در نشاء با دست / پافشاری بر باور‌ها

پس از گذشت حدود ۲۹ سال از طرح مکانیزه شدن کشت برنج در مازندران، هنوز بیش از نیمی شالیزار‌های استان به صورت سنتی نشاء می‌شود، وضعیتی که کارشناسان آن را ناشی از باور‌های غلطی می‌دانند که نسل به نسل همچنان در حال انتقال است.

نبی الله عرب یکی از کشاورزان منطقه میاندورود می‌گوید: تجربه به ما ثابت کرده نشاکاری با دست نه تنها برکت بیشتری دارد، بلکه محصول بهتری نیز تولید می‌شود.

او که به گفته خودش هنوز یک بار در شالیزار‌های خود نشاکاری مکانیزه را امتحان نکرده است، می‌گوید: پدرانمان با دست نشا می‌کردند و فکر می‌کنم ادامه همان شیوه بهترین کار است.

مشهدی یوسف بردار نبی الله هم می‌گوید: کشت مکانیزه خطر آسیب پذیری جوانه شالی از مسائلی همچون سیلاب را بیشتر می‌کند و ساقه‌های ضعیف تری کاشته می‌شود.

ولی خوش اسلام ۴۰ ساله از دیگر کشاورزان میاندورودی که با پدرش در کشت برنج فعالیت می‌کند، می‌گوید: با وجود اینکه خودم اعتقاد به کشت مکانیزه دارم، اما پدرم این مساله را قبول نمی‌کند و معتقد است با این روش از میزان محصول دهی کاهش می‌یابد.

او ادامه داد: حتی بار‌ها پدرم را پیش کارشناسان جهاد کشاورزی بردم و آن‌ها توضیحات خوبی ارائه دادند، اما باز هم او قبول نمی‌کند و بر کشت سنتی اعتقاد دارد. البته بخشی از حرفش این است که باید از زمین ما کارگران هم روزی بخورند و با کشت ماشینی این خیر و برکت از کارگر‌ها و زمین می‌رود.

این کشاورز جوان می‌گوید: با افزایش قیمت کارگر، نهاده‌های کشاورزی و هزینه‌های جانبی کشت سنتی هزینه‌ها را بالا برده است و تقریبا دیگر مقرون به صرفه نبوده، زیرا هزینه با درآمد در خوشبینانه‌ترین حالت برابر است و در بدبینانه‌ترین حالت باید از جیبمان هزینه کنیم.

اما حاج عباس یکی دیگر از شالیکاران منطقه میاندورود می‌گوید: چهارمین سال کشت مکانیزه را تجربه می‌کنم، متاسفانه من هم سالیان سال در مقابل این مدل کشت غفلت و مقاومت می‌کردم.

او می‌گوید: متاسفانه به دلیل سالخوردگی و سادگی کشاورزان، برخی از این باور‌های غلط و اشتباه و شایعات درباره کشت مکانیزه را سرکارگران و کارگران شالیزاری برای از دست ندادن موقعیت شغلی ایجاد می‌کنند.

حاج عباس می‌گوید: نه تنها در صورت رعایت نکات کارشناسی کشت مکانیزه به طرز چشمگیری هزینه کشت برنج را کاهش می‌دهد، بلکه از نظر تولید نیز به دلیل رعایت فاصله نشاکاری میزان برداشت را نیز افزایش می‌دهد.

او می‌گوید: علاوه بر این، کار‌های سخت از جمله خزانه گیری و مراقبت شبانه روزی از خزانه جهت جلوگیری از آسیب را نیز از دوش کشاورز برداشته و کشت را راحت‌تر می‌کند.

افزایش کشت مکانیزه برنج در سایه کرونا
پس از گذشت حدود ۲۹ سال از طرح مکانیزه شدن کشت برنج در مازندران، هنوز بیش از نیمی شالیزار‌های استان به صورت سنتی نشاء می‌شود، وضعیتی که کارشناسان آن را ناشی از باور‌های غلطی می‌دانند که نسل به نسل همچنان در حال انتقال است.

اما با این حال عزیزالله شهیدی‌فر، مدیرکل جهاد کشاورزی مازندران می‌گوید: قبل از کرونا سطح زیر کشت زمین‌های کشاورزی استان به‌صورت مکانیزه ۵۰ هزار هکتار بود که در دو سال کرونایی با افزایش ۱۰۰ درصدی، امسال پیش بینی می‌شود حدود ۱۴۰ هزار هکتار از ۲۱۵ هزار هکتار اراضی شالیزاری استان به صورت مکانیزه کشت شود.

هنوز میزان زیادی از برنج تولیدی پارسال شمال در انبار‌ها خاک می‌خورد

 

کشاورزی که امروزه با نوسانات قیمت و تورم روزافزون اجناس و کالای کشاورزی، چون کود، سم، پلاستیک و ابزار آلات مواجه است در حالی که تولیدش پس از گذشت ماه‌ها از برداشت آن در سالن‌های کارخانجات انباشته شده است.

اکنون در نخستین ماه از فصل بهار نشای برنج آغاز شده و نگرانی کشاورزان مازندرانی بر این است در زمان کشت چگونه هزینه کارگران فصلی را تامین کنند با وجود تولید گذشته شان که خریداری برای آن جلو نیامده است.

اگرچه امسال یکی از عوامل عمده این انبوه برنج در کارخانجات را شیوع بیماری کرونا و کاهش مصرف در واحد‌های پذیرای، رستوران‌ها و مجتمع‌های بین راهی عنوان کردند، اما مسئولان امر راهکاری برای این مشکل و دغدغه عدم فروش تولید کشاورزان شمالی ارائه نکردند هیچ متاسفانه با وجود این تولید برجای مانده شاهد واردات برنج خارجی بودیم.

برنجی که به گفته کارشناسان کشاورزی مرغوبیت آن به برنج ایرانی نمی‌رسد اکنون در بین سبد مصرفی خانواده‌های ایرانی قرار گرفته است و جالب‌تر اینکه قیمت آن با قیمت برنج داخلی آن هم از نوع پرمحصول فاصله چمدانی ندارد.

برنج در بازار کیلویی چند؟

قیمت انواع برنج در آخرین روز‌های نخستین ماه امسال، در مقایسه با مدت مشابه پارسال برنج هندی ۱۰۸ درصد، پاکستانی ۶۹ درصد، هاشمی ۵۰ درصد و طارم ۵۹ درصد افزایش داشته است.

کشاورزان مازندرانی حمایت کننده ندارد

حاج اسرافیل کشاورز میاندورودی با هفتاد سن تنها منبع درآمد زندگی را کشاورزی عنوان می‌کند می‌گوید: به عنوان یک کشاورز معترض بر عملکرد مسئولین باید بگویم که کشاورز حمایت کننده‌ای ندارد؛ باید بیایند دل کشاورز را به دست آورند نه اینکه با حرف بلکه با عمل به داد کشاورز برسند.

او ادامه داد: امروز کشاورز با افزایش قیمت کود، سم، مزد کارگر و ماشین آلات کشاورزی مواجه است و زمان فروش برنج متاسفانه قیمت ثابتی نداریم.

او می‌گوید: سال جاری با تولید محصول جدید و با وضعیت کرونا هیچ گونه کمکی، همکاری از سوی مسئولان ذی ربط به منظور رفع مشکل تولید برنج سه استان شمالی صورت نگرفت، چون با شیوع کرونا تمام رستوران ها، تالار‌های پذیرایی و مجموعه‌های خریدار برنج ایرانی تعطیل شده اند.

قرصی شفا بخش برای نجات برنج شمال وجود دارد

مدیر توسعه بازار فیزیکی بورس کالای ایران به فروش برنج بدون واسطه در بورس کالا اشاره می‌کنه و می‌گوید: با توجه به عرضه برنج در بورس کالا، کشاورزان می‌توانند محصول خود را به طور مستقیم به فروش برسانند.

جواد فلاح می‌گوید: معاملات گواهی سپرده کالایی برنج از ۱۴ فروردین ماه امسال آغاز شد ه است بر این اساس، کشاورزان می‌توانند محصول خود را در بورس کالا بدون واسطه عرضه کنند.

او اضافه می‌کند: بطور میانگین روزانه بیش از ۲ تن برنج در بازار گواهی سپرده کالایی بورس کالا معامله می‌شود.

فلاح می‌گوید: با توجه به اینکه محصول موجود در انبار برنج طارم و میزان تحویل برنج از انبار حداقل ۱۰۰ کیلوگرم است، خانواده‌ها هم می‌توانند برای مصارف شخصی، برنج مورد نیاز خود را از این بازار خریداری و از انبار دریافت کنند

زخم‌کهنه واردات بر پیکره کشاورزی / جلوگیری از واردات برنج در سه ماه نخست فعالیت برنج کاران شمالی چاره ساز نیست

مدیرعامل شرکت تجارت بین المللی برنج ایران هم یکی از مشکلات عمده کشاورزان را رکود قیمت برنج در بازار عنوان می‌کند و می‌گوید: وقتی واردات برنج خارجی بی رویه و بیش از نیاز کشور وارد می‌شود قطعا روی بازار و رکود آن نقش می‌گذارد و کشاورزان نمی‌توانند برنج‌های خود را بفروشند.

اسماعیل یزدان پناه می‌گوید: چرا با وجود تولید ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار تن برنج در سال و با نیاز ۴۰۰ هزار تن بیش از یک میلیون و ۶۰۰ هزار تن در سال ۹۸ و ۷۵۰ هزار تن در شش ماهه اول سال جاری برنج وارد می‌کنیم؟ چون این واردات سود بسیاری را نصیب واردکنندگان می‌کند.

صادرات برنج؛ بهترین حمایت از شالیکاران شمالی

او بهترین راهکار برای رفع این مشکل را تعیین سقف برای مقدار برنج وارداتی مطرح کرد و گفت: یعنی با نیاز ۴۰۰ هزار تن ۶۰۰ هزار تن وارد شود و تصمیم بر جلوگیری از واردات در سه ماهه اول برداشت برنج و واردات بی رویه آن پس از این سه ماهه مطمئنا چاره ساز نیست.

مدیرعامل شرکت بین المللی تجارت برنج ایران با تاکید بر اینکه کشاورز زمان عرضه برنج خود با واردات بی رویه مواجه می‌شود که به‌لحاظ روانی آسیب می‌بیند، می‌گوید: این واردات کشاورز را دلسرد می‌کند و برنج کیفی داخلی ما را با برنج خارجی رقابت قرار می‌دهد و از گردونه خارج می‌کند و ۸۰ میلیون ایرانی را به جای مصرف کننده برنج داخلی به سمت برنج خارجی سوق می‌دهد.

سال هاست عامل اصلی این واردات بی رویه را عده‌ای دلال و سودجو مطرح می‌کنند، اما تاکنون اقدام اساسی برای جلوگیری از این واردات بی رویه و یا محتکران برنج گرفته نشد و نمایندگان شمالی در مجلس شورای اسلامی نیز با وجود عضویت در کمیسیون کشاورزی تاکنون اقدامات اساسی انجام ندادند تا باعث دلگرمی و اعتمادسازی قشر کشاورز شود، همچنین به فکر فروش اراضی کشاورزی خود نیافتند که امروزه بیشتر شاهد افزایش بر فروش این اراضی مبنی بر ویلاسازی هستیم و این یعنی کاهش تولید، عدم رسیدن به خودکفایی و متکی به تولیدات خارجی.

محققان کشاورزی به دنبال داروی شفا بخش / خودکفایی در تولید برنج و درامد شالیکاران با معرفی ۲۴ رقم برنج جدید / پایان ناز و نیاز به برنج‌های خارجی

مسئول بخش فنی و تحقیقاتی موسسه تحقیقات برنج کشور می‌گوید: ۲۴ رقم برنج از زمان تاسیس معاونت موسسه تحقیقات برنج تاکنون تولید و اصلاح شد.

مهدی رستمی می‌گوید: ارقام مختلفی شامل ندا، نعمت، انواع رقم آمل، هراز، مازند، ساحل، فجر، شفق، تابش، شیرودی، کشوری، تیسا، کوهسار و طلوع بر اساس نیازمندی جامعه کشاورزی اصلاح و معرفی شد

قربانعلی نعمت زاده قراخیلی رئیس پژوهشکده ژنتیک و زیست فناوری کشاورزی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری هم می‌گوید: رقم روشن در کنار رقم شهریار که آن هم هسته‌ای بوده و به تازگی معرفی شده، می‌تواند کشور را در زمینه تولید برنج به خودکفایی برساند.

او می‌گوید:این رقم برنج همراه با ارقام محلی آماده برداشت می‌شود و نیاز به سم پاشی مجدد برای جلوگیری از هجوم نسل دوم و سوم کرم ساقه‌خوار را ندارد و دو و نیم برابر ارقام محلی بهره‌وری دارد و پر محصول است.

نعمت زاده می‌گوید: با کاشت این رقم در ۴۵۰ هزار هکتار از اراضی کشور می‌توانیم به خودکفایی رسیده و صرفه جویی ارزی یک و نیم میلیارد دلاری برای کشور خواهد داشت.

با توجه به اینکه کشور ما سالانه یک و نیم میلیون تن از برنج مورد نیاز خود را وارد می‌کند، اعتماد به تخصص جوانان این مرز و بوم و ارقام مختلفی که با علم و تلاششان برای بهبود و افزایش کیفیت تولید می‌کنند می‌تواند ما را از واردات بی نیاز و خودکفا کند.

گفتنی است با توجه به ارتقای مکانیزاسیون و کاشت، داشت و برداشت، مازندران بیش از ۲۳۰ هزار هکتار شالیزار دارد که بیش از ۹۷۳ هزار تن برنج سفید حدود ۴۰ درصد برنج کشور در این خطه سرسبز تولید می‌شود

نویسنده: آتنا رستمی آله خیلی خبرنگار سرویس اقتصادی خبرگزاری صداوسیما