وقتی لاستیک‌های فرسوده به آنسوی مرز قل می‌خورند

به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری صدا وسیمای مرکز زنجان ؛آمده بودیم تا با فرآوری برارزش افزوده آن بیافزاییم و چرخ زندگی خیلی‌ها را با همین لاستیک‌های فرسوده بچرخانیم .
این‌ها گفته‌های جوانیست که نبود حمایت قفلی زد نه فقط بر سر درب کارخانه اش بلکه قفلی شد بر همه آرزوهایش.
حالا از آن همه امید کارخانه‌ای مانده با دستگاه‌های خاموشش.

 

اینجا زنجان؛ واحد آقای قلی زاده تنها یکی از ۴۰ واحد گرانول سازی کشور است
قلی زاده مدیر عامل این واحد گرانول سازی دلیل مهم تعطیلی کارخانه اش را نبود لاستیک فرسوده بیان می‌کند.
آن‌هایی که آمده بودند تا با خردایش لاستیک‌های فرسوده جلوی واردات این محصول مهم را بگیرند یک به یک از صحنه تولید خارج می‌شوند.

"تا سال ۹۵ ماهانه ۱۶ هزار تن گرانول در کشور تولید می‌شد این در حالیست که در سال ۹۹ ماهانه ۴ هزار تن گرانول در کشورتولید می‌شود؟! "

لاستیک‌های فرسوده با فرآوری‌های مختلف می‌تواند مواد اولیه ده صنعت را تامین کند.
«فعالان صنعت بازیافت می‌گویند تایر‌های فرســوده در کشور هم قابل روکش شدن هستند و می‌توانند مجددا مورد اســتفاده قرار بگیرند و یــا تبدیل به پودر و گرانول شــده و در صنعت کفــش، کفپوش‌ها استفاده شوند».
اما پرس وجو‌ها حاکی از این است ۴۰ کارخانه‌ای که در نقاط مختلف کشور واحدهایشان را به امید ۱۳ تا ۱۴ میلیون لاستیک فرسوده تاسیس کرده بودند حالا مسیر خاموشی طی می‌کنند.

این ۴۰ کارخانه گرانول سازی با ۱۵۰۰ نفر اشتغالزایی در آستانه تعطیلی هستند.

عزمی جزم می‌کنیم آن هم برای پیگیری سرنوشت ثروتی که در خارج از کشور هزینه می‌شود

کیلومتر‌های دورتر از زنجان؛ در مشهدجایی که یکی از ۴۰ کارخانه گرانول سازی کشور به علت کمبود مواد اولیه تعطیل شده است.
بهادری مدیر این کارخانه نیز علت اصلی تعطیلی واحدش را کمبود لاستیک فرسوده عنوان می‌کند.

واینجا تبریز حدود ۳۰۰ کیلومتر دورتر از زنجان، جایی که مهمترین و بزرگترین واحد‌های روکش سازی لاستیک‌های فرسوده بنا شده است.
آنجاکه کارخانه هایش تنها با ۱۵ درصد ظرفتیشان فعالند.
به شرکت کن تایر سری می‌زنیم کارخانه‌ای که کورسوی چراغی سوسو

می زند آن هم به امید روشن ماندن چراغ خانه کارگرانش.
قائم مقام این شرکت می‌گوید: فلسفه ایجاد این واحد روکش گذاری لاستیک‌های فرسوده‌ای است که قابلیت برگشت به چرخه دارد.
حسین زاده می‌گوید: این کارخانه با کمترین ظرفیت خود در حال فعالیت است و دلیلش را نیز قاچاق لاستیک‌های فرسوده به کشور‌های همچون پاکستان، ترکیه و... می‌داند.
"در خوشبینانه‌ترین حالت از ۱۰ واحد بزرگ روکش سازی کشور تنها ۵ واحد در حال فعالیت هستند آن هم با ظرفیت زیر ۲۰ درصد."
گویا در ایران لاستیک‌های مستعمل روش استفاده دیگری را پیشه گرفتند آن هم قاچاق

بهشتی دبیر کارگروه بازیافت ضایعات کشورمی گوید: اینجا لاستیک‌های مستعمل خوراک واحد‌های بازیافت لاستیک است از بازیافت تایر و تیوب، پودر لاستیک گرفته می‌شود که برای صنایع کفش مناسب است. از گرانول یز برای کفپوش‌ها و چمن مصنوعی می‌توان استفاده کرد. این محصول در تولید کائوچوی دو بار احیاشده هم کاربرد دارد و ارزش افزوده بالایی تولید می‌شود.

 

او اضافه می‌کند: ما به صورت قانونی جلوی صادرات لاستیک‌های فرسوده را گرفتیم، اما متاسفانه بر اساس گزارشات رسیده همسایگان در داخل کشور دلار نقدی می‌دهند و لاستیک‌های فرسوده را دریافت می‌کنند.

برای یافتن اولین ردپای قاچاق مسیرمان را به سمت میدان شوش تهران عوض می کنیم

 

انبار‌هایی که قراربود تامین کننده مواد اولیه کارخانه‌های روکش سازی گرانول داخلی باشند تنها ۷ درصد محصول خود را به واحد‌های داخلی می دهند.
این در حالیست که حدود ۱۴ میلیون لاستیک فرسوده در کشور وجود دارد، اما تنها ۷ درصد لاستیک‌ها در صنایع داخل کشورفرآوری می‌شود.
یکی از این انباردار‌ها می‌گوید:قیمت دلار بالا رفته و بر قدرت خرید افزوده شده از آنسوی مرز‌ها دلار را می‌دهند و رابطشان لاستیک مورد نیازشان رابه صورت قاچاق از کشور خارج می‌کند.
حالا این تایر‌ها با عبور از کویر یزد و کرمان به مرز خودزنی می‌رسند!
کیلومتر‌ها دورتر در میر جاوه زاهدان! اینجا تایر‌ها به مقصد پاکستان بارگیری می‌شوند آن هم برای چرخش چرخه‌های تولید آن کشور به مثابه شنا جهت خلاف آب! شنایی که نفس تولید کنندگان کشور را بند آورده است!
حالا با خرید سوری که کردیم درجســت وجوی یافتن نام کســانی هستیم که در قاچاق تیوب و تایــر نقش دارند.
خطر مسیر را حس می‌کنیم، ولی آن هم نمی‌تواند اراده ما را در پیگیری سست کند. در مسیر انبار لاستیک زیاد است و قاچاقچیان پای کار!
سراغ از کسانی می‌گیریم که بتوانند این بار سوری را از مرز‌ها خارج کنند.
جالب اینجاست با چند تنی که هم کلام می‌شویم تحویل جنسمان را تضمین می‌کنند.
یکی از آن‌ها ادعا دارد: پاکستانی‌ها او را می‌شناسند و قادر است روزی ۸۰ وانت لاستیک را از مرز خارج کند.

در مرزی که همه ورود و خروجی‌ها زیر نظر است دست کم مبارزه با قاچاق نامحسوس تربه نظر می‌رسد!

 خرید سوریمان راهی پاکستان شد.

آن سوی مرز در پاکستان چراغی که به خانه روا بود چراغ تولید کارخانجات این کشور را روشن کرده است.

 دردی بر روی درد خیلی از تولید کنندگان! کسانی که قاچاق لاستیک قفل محکم زده بر همه آرزوهایشان .

 

به گفته حمیدرضا دهقانی نیا سخنگوی ستاد مبارزه با قاچاق، علت اصلی قاچاق لاستیک فرسوده نوسانات قیمت ارز ۲- نبود المان مشخص بر لاستیک‌های فرسوده ۳ عدم نظارت ضابطین امر است.

علت اصلی تمایل قاچاق لاستیک ضایعاتی تفاوت قیمت در دو طرف مرز است

جانشین فرماندهی مرزبان ناجا با اذعان به کشف بیش از ۷۲ تن لاستیک ضایعاتی قاچاق در سال گذشته می‌گوید: از ابتدای سال تا کنون نیز ۹ تن لاستیک ضایعاتی قاچاق مصادره شده است.
سردار ستاره می‌افزاید:مسئله قاچاق لاستیک‌های ضایعاتی پس از بسته شدن بازارچه‌های مرزی در حوزه لاستیک در میرجاوه ایجاد شده و علت اصلی تمایل قاچاق لاستیک ضایعاتی تفاوت قیمت بسیار زیاد این کالا در دو طرف مرز است و این مسئله باید حل شود تا فشار از مرزبانی برداشته شود.
وی ادامه می‌دهد: عدم کنترل بازار ضایعات یکی دیگر از عوامل کمبود مواد اولیه کارخانه‌هاست در صورت که این چرخه اگر کنترل نشود لاستیک‌های ضایعاتی سر از مرز در می‌آورد.
سردار جلال ستاره می‌گوید:قیمت لاستیک‌های فرسوده در لب مرز ۴ برابر داخل است هر قدر این قیمت‌ها در داخل کشور پایین‌تر از عرف باشد انگیزه قاچاق بیشتر می‌شود.

ضرورت نظارت بر جمع آوری لاستیک‌های ضایعاتی
امیرمحمد پرهام فر مدیرکل پیشگیری ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز نیز می‌گوید: مسئله باید در زمان جمع آوری ضایعات لاستیک حل و بر آن نظارت شود و لاستیک ضایعاتی با قیمت رقابتی که امکان خروج آن را از کشور بگیرد به وسیله صنایع بازیافت خریداری شود.
مدیر کل پیشگیری ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز گفت: بازار لاستیک‌های ضایعاتی باید به نحوی تنظیم شود که در خارج از کشور، تقاضای قیمتی بالاتری ایجاد نشود؛ که اگر تقاضا و کشش در خارج از کشور ایجاد شود باید همواره در لب مرز، منتظر کنترل آن باشیم.

وی ادامه می‌دهد: لاستیک‌های مصرف شده، کالای بازیافتی است و محصول کارخانه‌ای نیست که با شناسه کالا و مانند آن بتوانیم آن را کنترل کنیم بلکه این کالا باید با یک سیستم شفاف رقابتی، به دست تولید کننده برسد و غیر از این چاره‌ای ندارد.
۴۰ واحد بازیافت لاستیک، زیر مجموعه صنایع بازیافت
توحید صدرنژاد رئیس اتحادیه صنایع بازیافت ایران نیز می‌گوید:۶۰ درصد لاستیک‌های ضایعاتی قاچاق از مرز عبور می‌کند.
بزرگترین چالش صنعت بازیافت تامین نهاده‌ها در حوزه لاستیک است.
این را رئیس اتحادیه صنایع بازیافت ایران گفت و ادامه داد: کل بازار لاستیک کشور ۱۱۳ میلیون دلار در سال است که سیاست گذار باید تصمیم بگیرد این ۱۱۳ میلیون دلار به صنعت بازیافت برود و به ۵۰۰ میلیون دلار ارزش افزوده تبدیل شود یا صادر شود و در کشور رقیب که صنایع آن از سیاست‌های حمایتی برخوردار است تبدیل به محصول و سپس وارد کشور شود.
صدر نژاد گفت: کائوچوی مصنوعی که صنعت بازیافت ما وارد می‌کند تنی ۸۰۰ دلار بدست صنعت لاستیک می‌رسد، اما همین محصول اگر از پاکستان وارد شود تنی هزارو ۱۰۰ دلار قیمت دارد.
وی با اشاره به اینکه نیازمند یک شبکه و بورس قانونی هستیم، اضافه کرد: اساسنامه این موضوع وجود دارد، اما برخی از دستگاه‌های دولتی، تعارف می‌کنند؛ این باید تصویب شود تا شهروندان، لاستیک‌های فرسوده را دور نریزند.

حمایت از زنجیره ارزش در بازیافت لاستیک
اما صحبت‌های مشاور معاون امور صنایع وزارت صنعت، معدن و تجارت هم در این باره شنیدنی بود.
میر جلیلی می‌گوید: در حوزه بازیافت و کالا‌های بازیافتی از آن جایی که بحث محیط زیستی است این کالا‌ها جزو اولویت‌های وزارت صمت است و به واحد‌های تولیدی که در این زمینه تاسیس می‌شوند در راستای زنجیره ارزش کمک می‌کنیم و جواز‌های مختلفی را برای واحد‌های مختلف صادر کرده ایم.
آقای میر جلیلی با اشاره به اینکه صادرات لاستیک‌های مستعمل ممنوع است، افزود: موضوع‌های مربوط به ارز و اختلاف قیمت، هزینه را برای قاچاقچی، توجیه پذیر می‌کند.
وی اضافه کرد: همه ظرفیت وزارت صمت در اختیار صنایع بازیافت است و اولویت‌های آن را اعلام کردیم و تسهیلات ویژه می‌پردازیم.
رئیس اتحادیه صنایع بازیافت ایران هم با اشاره به لزوم تامین نهاده صنعت بازیافت گفت: در سرچشمه تامین باید مقررات مشخصی داشته باشیم تا پیمانکار را مکلف کند که نهاده‌های بازیافت را به واحد‌های دارای پروانه بهره برداری بدهد و مازاد آن را صادر کند.

 

 

باهمه این تفاسیر باید دید با جلوگیری از قاچاق این کالای‌ها مهم واشتغالزا، بالابردن ریسک قاچاق با اعمال مقرارات ویژه وتامین نهاده‌های بازیافت این صنعت و همچنین کمک وبه فعالان این حوزه، چین‌های پیشانی نه تنها آقای قلی زاده، بلکه صاحبان ۴۰ واحد صنعتی کشور از هم باز می‌شود و کلیدی می شود بر همه قفل های تولید کنندگان این صنعت.
اگر این پشتیانی و مانع زادیی در دستور کار باشد، آنجاست که فرصت اشتغال دوباره صد‌ها کارگر بیکار شده این واحد‌ها دوباره دست به کار می‌شوند.

 

گزارشی از زهرا نصیری