این روزها دستورالعمل های رسانه ای را جدی بگیریم

 به گزارش سرویس پژوهش خبرگزاری صدا وسیما: کرونا با بی رحمی هر چه تمام ریه‌ها را درگیر می‌کند و گروه گروه آدم‌ها را از پا در می‌آورد. این ویروس حتی معادلات سیاسی را هم دستخوش تغییرات جدی کرده است.

 

همه‌ی ما انتخابات را با کمپین‌ها و هیجانات خیابانی می‌شناسیم. امسال، اما وضع به شکل دیگری است و برای نخستین بار، کرونا اجازه شکل گیری تجمعات پرشور انتخاباتی را نمی‌دهد. این یعنی کوچ رقابت‌های سیاسی از فضای حقیقی به فضای مجازی و رسانه ای.

پخش گسترده یکی دو فایل صوتی و تصویری در روز‌های گذشته نشان داد، فضای کشور رفته رفته رادیکالیزه می‌شود. رادیکالیزه شدن کاربران از پیامد‌های جدی رسانه‌های اجتماعی و بزرگترین تهدید برای شکل گیری یک دموکراسی سالم است.

چرا که منطق را خاموش و تعصب را روشن می‌کند. پخش کلیپی تقطیع شده از یک برنامه تلویزیونی و هجمه بی محابا به مجری برنامه نشان داد کاربران به شدت مستعد اثرپذیری در فضای مجازی هستند. این مهم از تبعات دوره پسا حقیقت است که طی آن کاربران بی، چون و چرا مقهور مطالب رسانه‌های اجتماعی می‌شوند.

بدون بررسی و به راحتی قضاوت می‌کنند، لایک می‌کنند، عصبانی می‌شوند، کامنت می‌گذارند و بازنشر می‌دهند. همه این‌ها نمایانگر پایین بودن سطح سواد رسانه‌ای در بین بخش قابل توجهی از شهروندان است. شهروندانی که قریب به پنجاه میلیون نفر از آن‌ها کاربر رسانه‌های اجتماعی هستند و به طور مکرر از محتوا‌های تولید شده در این رسانه‌ها استفاده می‌کنند.

این هشدار وجود دارد که در این شرایط، گروه‌های سازمان یافته بتوانند به راحتی یک فایل ویدئویی و یا صوتی را دستکاری یا تقطیع کرده و روایتی جعلی و متفاوت از اصل ماجرا عرضه کنند. نتیجه رادیکالیزه شدن جامعه و خارج شدن آن از مسیر عقلانیت است به گونه‌ای که امکان انتخاب صحیح از شهروندان گرفته شود.

گاهی آنچنان انتشار مطالب هدفمند برای گروهی از شهروندان سخت می‌آید که شدیدترین هجمه‌ها و لخت‌ترین تعابیر را علیه جریان سیاسی رقیب بکار می‌برند. این وضعیت در واقع یک طراحی برای گرفتن آرامش از رقیب و جلب حمایت آرای خاکستری و سیاه جامعه است.

 

باید بیندیشم این فایل‌ها را چه کسانی، چرا و چگونه منتشر کرده اند؟! آیا آن افراد نمی‌توانستند این فایل‌ها را یک سال پیش از این یا یک سال پس از این منتشر کنند؟! هدف پنهان نشردهندگان این فایل‌ها از انتشار آن‌ها چیست؟ آیا روایت موجود در این فایل‌ها صحیح و کامل است یا دستکاری شده و انحرافی اند؟

در این روز‌ها باید بسیار بیشتر از گذشته مراقب مصرف رسانه‌ای خود باشیم. با تأمل و بررسی بیشتری با پست‌های رسانه‌های اجتماعی مواجه شویم. فریب جذابیت و تیتر‌ها و شگرد‌های رسانه‌ای بکار رفته در تدوین فایل‌ها را نخوریم. خبر‌ها را از منابع رسمی و معتبر دریافت کنیم. رعایت انصاف و اخلاق را اصل بدانیم.

متعصبانه به مطالب نگاه نکنیم، چرا که نگاه تعصبی موجب پذیرش هر محتوایی خواه صحیح یا غلط در مورد رقبا و نادیده گرفتن اشتباهات جریان خودی می‌شود. رسانه‌های رسمی را محور دریافت اخبار و اطلاعات قرار دهیم. البته روایت آن‌ها را در ذهنمان تجزیه و تحلیل کنیم.

هر رسانه‌ای بر اساس سیاست‌های بالادستی خود روایت خاصی را به مخاطب ارائه می‌دهد. اجازه ندهیم صحت مطالب فدای سرعت انتشار آن‌ها شود، به طوری که هر مطلبی به دستمان رسید سریعاً آن را برای دیگران ارسال کنیم.

همانطور که با رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی می‌توان جلوی چرخه انتشار ویروس کرونا را گرفت با رعایت دستورالعمل‌های رسانه‌ای هم می‌توان زنجیره انتشار و همه گیری مطالب مشکوک و فریبنده را قطع کرد و جامعه را هر چه بیشتر به سمت عقلانیت و تصمیم‌های صحیح و اصولی سوق داد.

پژوهشگر: محمد حسین آزادی