حسام بیگ و راز ماندگاری سریال روزی روزگاری!

 

محمود پاک‌نیت، بازیگر مهمان برنامه پرانتز باز رادیو نمایش بود و توضیحاتی درباره لهجه‌ها و گویش‌هایی که در آثار مختلف، از جمله سریال روزی روزگاری داشت، مطرح کرد.

 

در ابتدای این گفتگو، مجید واشقانی، مجری پرانتز باز، ضمن اشاره به موضوع برنامه که درباره گویش‌ها و لهجه‌های مختلف بود، بازی خاطره‌انگیز پاک‌نیت در سریال موفق روزی روزگاری را یادآور شد و در ادامه از او خواست که از تجربه‌های خود بگوید.

 

محمود پاک‌نیت در پاسخ، توضیح داد: «درباره سریال روزی روزگاری و ماندگاری آن، نکته‌ای را همه‌جا گفته‌ام و آن هم این است که به نظر من عواملی که کار می‌کردند، از نویسنده و کارگردان که امرالله احمدجو بود تا فرهاد فخرالدینی که موسیقی این کار را ساخت، تهیه‌کننده این اثر و همه عواملی که در آن بازی می‌کردند، به این متن عشق می‌ورزیدند.»

 

او افزود: «یعنی متنی بود که برای همه ما جذابیت خاصی داشت و هر لحظه‌ای از آن را که بازی می‌کردیم، خودمان هم لذت می‌بردیم. زمانی می‌شود این لذت را با تماشاگران تقسیم کرد که در وهله اول خود دست‌اندرکاران لذت ببرند؛ در غیر این صورت، اگر سرسری کار می‌شد و به‌عنوان یک کاری که وظیفه است و باید به پایان و پخش برسد، به آن نگاه می‌شد، هیچ‌وقت این بازدهی را نداشت.»

 

پاک‌نیت، گفت: «چنان‌که در حال حاضر، متأسفانه کمبود وقت برای نوشتن و فکر کردن کارگردان، کمبود وقت برای انتخاب عوامل و مواردی از این دست، همه موجب می‌شوند تا کار‌هایی را شاهد باشیم که احساس کنیم با دیدن آن‌ها زمان زندگی خود را از دست داده‌ایم.»

 

او افزود: «به نظر من، روزی روزگاری، چون همه‌چیز آن فکر شده و حساب شده بود و همه‌چیز سر جای خودش چیده شده بود، کار موفقی شد که هنوز هم وقتی پخش می‌شود، تماشاگر از آن لذت می‌برد.»

 

پاک‌نیت، درباره لهجه خود در این فیلم گفت: «لهجه‌ای که من برای این کار انتخاب کردم بنا به خواسته کارگردان بود که گفت، چون این شخصیت راهزن است، نمی‌خواهم به هیچ قوم، شهر و طایفه‌ای بر بخورد؛ بنابر این، ما به خواست کارگردان، چهار لهجه را ترکیب کردیم. شیرازی، لری اطراف فارس، کازرونی و میمه اصفهان که خودمان در آن شهر بازی می‌کردیم.»

 

او اظهار داشت: «من از امرالله احمدجو که اهل میمه بود، خیلی چیز‌ها یاد گرفتم. برای مثال، قاچانک که در سریال استفاده می‌شد، به معنی پدرسوخته است. در نهایت، این لهجه‌ها را با هم ترکیب کردیم و معجونی درست شد به نام لهجه سریال روزی روزگاری که حسام‌بیگ از آن استفاده می‌کرد.»

 

پاک‌نیت در پاسخ به این پرسش که آیا این کار سخت نبود، پاسخ داد: «سخت که بود، اما من به دو لهجه وارد بودم، چون متولد کازرون هستم و پدر، مادر و اقوام من کازرونی هستند. برای لهجه شیرازی هم من از سه سالگی در شیراز بزرگ شدم. من با لر‌های اطراف فارس هم مدت‌های طولانی کار کردم، چون در مناطقی که زندگی می‌کردند، تئاتر‌های عروسکی برای بچه‌ها اجرا می‌کردیم. میمه هم که شهر امرالله احمدجو بود و او در لحظه‌هایی که باید، کمک می‌کرد.»

 

در ادامه این برنامه، نغمه دانش‌آشتیانی، کارشناس برنامه پرانتز باز با تأکید بر ارزشمند بودن ساخت لهجه‌ای که در این سریال صورت گرفته است، پرسشی را مطرح کرد و آن این که: «با اعتراض مردم به لهجه‌ها و گویش‌هایی که در آثار وجود دارد، این موضوع در نهایت منجر به حذف زبان، گویش و لهجه نمی‌شود، زیرا رسانه به حیات برخی موضوعات کمک می‌کند و تلویزیون کم و بیش یک رسانه بی‌رقیب است.»

 

پاک‌نیت، پاسخ داد: «من گاهی اوقات به بعضی از عزیزانی که برای شهر‌های مختلف و با لهجه‌های مختلف هستند، حق می‌دهم، به این دلیل که به نظر من با لهجه کار کردن باید حساب شده باشد و همه‌چیز را در نظر گرفت. این که بخواهد به یک قبیله، طایفه یا یک قوم، توهین شود، به نظر من و به نظر هر کسی، غلط است؛ چون ما می‌خواهیم برای سرگرمی مردم از این لهجه استفاده کنیم و به یک قوم یا قبیله و لهجه خاصی توهین کنیم.»

 

او افزود: «اگر حساب شده باشد و همه‌چیز آن طور باشد که باید، یعنی آن طور که برای تماشاگر قابل پذیرش باشد، هیچ‌وقت کسی اعتراض نخواهد کرد و کار مورد هجمه قرار نخواهد گرفت.»

 

دانش‌آشتیانی، در ادامه با در میان گذاشتن این پرسش که: «آیا پروژه‌ای بوده است که در آن به لهجه و گویشی صحبت کنید که به آن آشنا نبوده باشید و با کمک مربی تمرین و اجرا کنید؟» منتظر پاسخ پاک‌نیت شد.

 

محمود پاک‌نیت، توضیح داد: «من در سریال روشن‌تر از خاموشی، شخصیت شاه‌عباس را بازی می‌کردم و باید فارسی را با لهجه ترکی صحبت می‌کردم. چون حسن فتحی، نویسنده و کارگردان کار، معتقد بود که هجا‌های ترکی، کشیده است. بعد از آن هم می‌خواستند روی این کار صدا بگذارند و آن را دوبله کنند، اما صدای سر صحنه هم به عنوان صدای شاهد گرفته می‌شد.»

 

او افزود: «حسن فتحی، من را که در عمرم به این لهجه صحبت نکرده بودم، مجبور کرد تا حتما این لهجه را تمرین کنم و یاد بگیرم. من مدتی که در سریال پس از باران بودم که یک سال قبل‌تر از این کار بود، ترکی تمرین می‌کردم. حتی گریمور من که یک آقایی بودند و با همسرشان کار می‌کردند، ترک بودند و من می‌گفتم از صبح که می‌آیم، با من ترکی صحبت کنید تا من یک چیز‌هایی را بفهمم و یاد بگیرم.»

 

این بازیگر، گفت: «در جایی از سریال روشن‌تر از خاموشی هم قرار بود که من به زبان ترکی حرف بزنم، در بخش‌هایی که مربوط به شوخی‌های شاه‌عباس بود یا می‌خواست به کسی فحشی بدهد، این را با زبان ترکی می‌گفت و دیگر با لهجه فارسی نبود. لهجه، آن چیزی است که تماشاگر، آن را بفهمد و درک کند. لهجه، طوری است که به هر حال می‌رساند این شخص برای مثال، ترک است که فارسی سخن می‌گوید.»

 

پاک‌نیت، اظهار داشت: «من در آن کار، این زبان را تمرین کردم و با هر سختی که بود، با لهجه حرف زدم. خداوند، بهرام زند را رحمت کند که جای من، دوبله و خیلی هم تشکر کرد که این‌طور درآمده است. او می‌گفت که من وقتی می‌خواهم با لهجه ترکی حرف بزنم، کلام من با فک شما دقیقا سینک می‌شود.»

 

او افزود: «البته قرار بود در ابتدا خودم بروم صحبت کنم، اما من سر یک کاری بودم و نتوانستم این کار را دوبله کنم. بهرام زند که در این کار مسئول دوبلاژ هم بود، خودش جای من صحبت کرد و خیلی هم خوب آن را درآورد.»