مرگ ماهی ها در رودخانه های لرستان

به گزارش خبر گزاری صداو سیما مرکزلرستان؛این روزها تراژدی مرگ ماهی ها در رودخانه های لرستان تصویری غم انگیز از قصه پردرد و غصه ی رودخانه های لرستان است .
خشکیدگی رودخانه‌های لرستان از کشکان و مادیان رود تا خرم رود و روزگار تلخ آبزیان در تیره رود،رودخانه ای که حالا بختش تیره و سیاه شده و ماهیانش تلف شده اند؛   
ناخوشی هایی که گویی این روزها تمامی ندارد و حالا  تیره بستر مرگ  هزاران قطعه ماهی شده است .

روزگار سیاه و تلخ ماهیان تیره رود
 
 روزگار تیره رود، تیره تر شد و ماهیانی که روزی با بالا و پایین پریدن از تیره رود نشاط داشتند اکنون با دست و پا زدن برای نجات از مرگ راه به جایی نبردند و  از نفس افتادند .  
در بستر خشکیده رودخانه تیره شهرستان دورود صدها هزار قطعه آبزیان  در بستر رودخانه و آب مانده ها و آبگیرها گیر افتادند و تلف شدند .
رودخانه  تیره در تیرماه سال گذشنه 7 متر مکعب دبی داشت که امروز آبی برای حیات گیاهی و جانوریش در چنته ندارد؛ گویی تلف شدن در برهوت رودخانه ها سرنوشت این آبزیان است . 
خشکیدگی کم سایقه ،کاهش  شدید دبی چشمه ها و رودخانه ها، توسعه کشت محصولات آبدوست به ویژه برنج  و رها نشدن حق آبه زیست محیطی این رودخانه از محل سد کمال صالح استان مرکزی این تراژدی تلخ زیست محیطی  را برای آبزیان در مسیر  رودخانه رقم زده است .

کارشناس امور آب می گوید :ساخت سد کمال صالح اراک در بالا دست رودخانه تیره و رها نشدن حق آبه ۳۵ میلیون مترمکعبی از محل سد طی چند سال گذشته و نیزخشکسالی کم سابقه امسال باعث خشک شدن رودخانه تیره و به وجود آمدن فاجعه زیست محیطی شده است.

کشکان رود، ‌از نفس افتاد 

خشکسالی کم سابقه نفس رودخانه  کشکان بزرگترین رودخانه دائمی لرستان را هم به شماره انداخته است.
کشکان خروشان‌ترین، بزرگترین رودخانه و شاهرگ حیاتی استان لرستان خشک شد.
 این روزها افت شدید منابع آبی لرستان به حدی رسیده که بخش‌هایی از رودخانه «کشکان» خروشان‌ترین رودخانه استان  که یکی از سر شاخه‌های پر آب رودخانه کرخه است و حدود یک سوم از خاک لرستان را در برمی‌گیرد به طور کامل خشک شده و اراضی و باغات در حاشیه این رودخانه در معرض بی‌آبی و نابودی قرار  گرفته اند.
متاسفانه این رودخانه خروشان به دلیل عدم مدیریت درست منابع آبی توسط مسئولان،خشکسالی و کمی بارش‌ها، استفاده غیراصولی از آب این رودخانه توسط کشاورزان با کشت بی‌رویه محصولات آب دوست و افت شدید آب های زیرزمینی،در بخش‌هایی از مسیر خود خشک شده و از حرکت باز ایستاده است..

رودخانه کشکان و سر شاخه‌های آن در تامین آب کشاورزی شهرستانهای سلسله، خرم‌آباد و پلدختر نقش بسیار مهمی دارد به طوری که حدود 82 درصد از اراضی کشاورزی شهرستان پلدختر، توسط رودخانه کشکان تامین می‌شود.

در پی خشکسالی و افت شدید منابع بی لرستان که گریبان‌گیر استان لرستان شده است هم اکنون بخشهایی از رودخانه‌های استان از جمله کشکان، سیلاخور، مادیان رود و کاکاشرف با 100 درصد کاهش آبدهی خشک شده‌اند و کشاورزان و بهره‌برداران با چالش‌های زیادی روبه‌رو شده‌اند.

خشکیدگی رودخانه‌های لرستان 

در لرستان استانی که سالانه 12 میلیارد متر مکعب روان آب از آن خارج می‌شود، خشکسالی و در پی آن افت شدید منابع آبی سبب شده تا بسیاری از چشمه‌ها و رودخانه‌های اصلی آن خشک شوند و اکثر شهرستانهای استان با عبور از مرز بحران آب به تنش برسند.
سالهاست که استان لرستان با کاهش نزولات آسمانی و خشکسالی دست و پنجه نرم می‌کند اما امسال این خشکسالی و تنش آبی نمود بیشتری پیدا کرده تا جایی که اکنون بسیاری از رودخانه‌های اصلی لرستان از جمله کشکان که شاهرگ حیاتی این استان  است در مقاطعی کاملا خشک شده و یک بحران آبی و زیست محیطی جدی  ایجاد کرده است .
خشکسالی، کشت بی رویه محصولات آبدوست و عدم نظارت دستگاهای متولی جهت جلوگیری از کشت این محصولات، این روزها سبب به خطر افتادن جان آبزیان رودخانه های استان لرستان شده است.
فتحی بیرانوند مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان با اشاره به اینکه علاوه‌بر خشکسالی دستگاههای متولی نیز به وظیفه خود عمل نمی‌کنند، افزود:
 متاسفانه در مسیر رودخانه تیره ده‌ها هکتار مزارع برنج در حال آبیاری هستند به همین دلیل علاوه‌بر کاهش بارندگی‌ها ،نبود نظارت،برداشت‌های غیرمجاز و عدم رعایت الگوی کشت باعث خُشکیدگی رودخانه تیره دورود و تلف شدن آبزیان این رودخانه شده  و یک فاجعه زیست محیطی را رقم زدند. 
جواد صالحیان معاون بهبود تولیدات گیاهی جهادکشاورزی لرستان  هم با اشاره به افزایش سطح زیر کشت برنج در شرایط خشکسالی می گوید : به رغم تاکید به کشاورزان که حداکثر  30 درصد به کشت محصولات آبدوست  احتصاص دهندمتاسفانه کشاورزان همراهی نکردند.
هر ساله 6 هزار هکتار از اراضی لرستان زیر کشت برنج  اختصاص دارد که متاسفانه  این امر نقشی مهمی در خشک شدن رودخانه های استان داشته و کشاورزان هم شاهد نابودی دست رنج خود هستند..
  

ندادن حق آبه لرستان از برخی سدها

حق آبه زیست محیطی لرستان  همچنان مورد غفلت قرار دارد.
مدیر عامل شرکت آب منطقه ای لرستان گفت:در سد کمال صالح اراک 35 میلیون متر مکعب دارای حق آبه هستیم که رها سازی  انجام نشده است .
حسن نژاد افزود: هم اکنون پایین دست سد کاملا خشک شده و زراعت در حال خشکیدن است که در حال پیگیری هستیم تا  حق آبه  رها سازی و  کشاورزی و محیط زیست احیا شود .
ساخت سد کمال صالح اراک در بالا دست رودخانه تیره و رها نشدن حق آبه ۳۵ میلیون مترمکعبی از محل سد طی چند سال گذشته و نیز خشکسالی کم سابقه امسال باعث خشک شدن رودخانه تیره و به وجود آمدن فاجعه زیست محیطی شده است

  حسن نژاد افزود:منابع آب رودخانه های استان امسال در مقایسه با سال گذشته 79 درصد و چشمه های 58 درصد کاهش دبی داشتند .
وی  نسبت به  کاهش شدید منابع آبهای زیر زمینی استان هشدار داد و گفت:افت آبخوانهای استان 140 سانتیمتر است که  70 سانتیمتر مربوط به خرداد ماه  است .
حسن نژاد از کاهش 31 درصدی منابع آب پشت سدهای استان خبرداد وافزود:هم اکنون 102 میلیون متر مکعب اب  پشت 6 سد لرستان وجود دارد که 47 میلیون متر مکعب کمتر از مدت مشابه سال گذشته است. 
بارندگی های سال آبی امسال در لرستان نسبت به سال گذشته 43 درصد کاهش داشته است.  

کاهش رواناب رودخانه ها و مخازن سدهای لرستان

مدیر عامل شرکت آب منطقه ای لرستان گفته: 46 درصد از مخازن سدهای لرستان پر است که نسبت به مدت مشابه سال گذشته 31 درصد کاهش دارد.
 به گفته داریوش حسن‌نژاد : در حال حاضر حجم کل مخزن سدهای مروک، ایوشان، تنگ هاله، خان‌آباد،کزنار و حوضیان 208.71میلیون متر مکعب است.
وی در خصوص حجم آبدهی رودخانه های استان  هم گفت:آمار تغییرات آبگذری رودخانه در سال جاری از ایستگاههای هیدرومتری نشانگر این است که حجم آبدهی رودخانه های استان 74 تا 83 درصد در مقایسه با مدت مشابه دوره آماری کاهش داشته است.
مدیر عامل شرکت آب منطقه ای لرستان می گوید: کاهش بارندگی و  دبی رودخانه ها باعث خشک شدن برخی رودخانه های استان شده است، به طوریکه رودخانه مادیان رود برآفتاب کاملا خشک شده و دبی رودخانه خرم آباد در تیر ماه سال جاری در محل دوآب ویسیان نسبت به سال گذشته حدود 47 درصد کاهش داشته است

دیم بودن 75 درصد اراضی کشاورزی

در لرستان 783 هزار هکتار زمین کشاورزی وجود دارد که 193 هزار هکتار آن آبی است.
25درصد کل اراضی کشاورزی استان آبی است که این آمار در کشور بیش از 40 درصد است.
با وجود دیم بودن 75 درصد اراضی کشاورزی لرستان تنها نیم درصد زیر ساخت‌های بخش مهار آب در لرستان مهیا شده است.

چشمه‌های لرستان در عطش بی آبی

۵۰درصد چشمه‌های لرستان خشک شده است

رئیس سازمان جهاد کشاورزی لرستان گفته:خشک شدن آب ۵۰درصد چشمه‌های آب لرستان یعنی خشک شدن ۲۵۰۰دهنه چشمه استان به طور کامل

اسفندیار حسنی مقدم افزود:با ساخت ده سد کوچک در سطح استان یک میلیارد مترمکعب آب در لرستان ذخیره می شد که در این صورت شاهد خشک شدن چشمه ها و رودخانه‌ها نبودیم.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی لرستان گفت : از مهر پارسال تا امروز 341 میلی متر بارندگی در لرستان گزارش شده که 43 درصد کمتر از پارسال و 39 درصد کمتر از میانگین بلند مدت است
کاهش نزولات جوی سبب افت شدید منابع آب زیر زمینی و خشک شدن رودخانه های مهم استان از جمله رودخانه  کشکان شده است و عبور از خشکسالی و سازگاری با کم‌آبی نیازمند مشارکت همه مردم به ویژه کشاورزان در رعایت و اصلاح  الگوی کشت،  جلوگیری از حفر چاه های غیر مجاز و اضافه برداشت غیر مجاز از چاه ها و استفاده بهینه از منابع آب است

لرستان نباید تشنه آب باشد

  چرا در استانی که ۱۲ درصد آبهای سطحی کشور در آن جریان دارد حجم سدهای ساخته شده  آن ۴ دهم درصد است.
لرستان با ظرفیت و پتانسیلی که در بخش منابع آبی پس از استانهای شمالی قرار دارد نباید تشنه آب باشد
در حال حاضر ۴۵ درصد اراضی کشاورزی در کشور آبی‌هستند و این رقم در لرستان پرآب ۲۳ درصد است ؛چه کسی باید پاسخگوی این کم‌کاری باشد

خشکسالی و سیل در لرستان دو روی یک سکه‌اند و اگر زیرساخت‌های لازم برای ذخیره‌سازی آب در استان لرستان وجود داشته باشد بسیاری از مشکلات خشکسالی و سیل کاسته می‌شود و البته جهت بهبود منابع آبی استان مسئولان با مدیریت صحیح آب و بهره‌برداران با رعایت الگوی صحیح کشت می‌توانند اثر گذار باشند.

خسارت پنج هزار و پانصد میلیارد تومانی ارمغان خشکسالی لرستان

رئیس سازمان جهاد کشاورزی لرستان گفت: بر اثر خشکسالی به بخش کشاورزی استان پنج هزار و پانصد میلیارد تومان خسارت وارد شده است .

 اسفندیار حسنی می گوید: همچنین شاهد کاهش هفتصد هزار تنی تولیدات بخش کشاورزی بودیم.
امسال به دلیل خشکسالی پنجاه درصد آب سدها آبگیری نشده است.
 حسنی مقدم تاکید کرد: مطالبه ما از وزارت نیرو تخصیص آب کافی به استان به ویژه در بخش کشاورزی است.
علاوه بر خشکسالی ،کشت محصولات آبدوست به ویژه برنج  موجب  خشکیدگی رودخانه های  لرستان  شده است . 
کارشناسان حوزه آب لرستان می گویند: باید از کشت بی رویه محصولات آبدوست، برداشت‌های غیر مجاز آب و ورود کشاورزان غیر بومی که با کشت سیب زمینی و هندوانه منابع آب این استان را به تاراج می‌برند جلوگیری کرد.

روزگار سیاه آبزیان در لرستان

 حال باید گفت مرگ ماهی های رودخانه های لرستان اندوهی بر پپکره بی روح رودخانه  تیره است. 
و امروز دیگر از بازی ماهی‌ها در آب خبری نیست؛دست و پا زدن ماهیان رودخانه تیره شهرستان دورود برای نجات از مرگ یکی از صحنه‌های تلخی است که علاوه بر خشکسالی، برداشت بی‌رویه از آب رودخانه دست به دست هم داده‌اند تا سالانه صدها و بلکه هزاران قطعه ماهی در تیره رود تلف شوند.

وقتی از آب نان در می آوری..صیادانی که دیگر شغلی ندارند

جایی که آب هست ،آبادانی ،نعمت و نشاط هم هست و جایی که دریا، رود و چشمه هست،منشا نعمت ،برکت و روزی هست. 
اما این روزهاصیادانی که روزگاری با نشاط و شادی برای  کسب روزی حلال  راهی رودخانه ها شدند و با ماهیگیری امرار معاش می کردند،اکنون شغلی ندارند و حال و روز خوبی ندارند.  

  تراژدی مرگ آبزیان

تراژدی مرگ ماهیان در رودخانه های لرستان این روزها مختص تیره رود نیست،چرا که با خشکیدگی رودخانه های بزرگی مانند کشکان منفعت طلبی و در سایه کم توجهی مسئولان بزرگترین تهدید زیستی در تاریخ لرستان رقم می خورد .

مرگ ماهی‌ها تلخ و سوزناک است، دیدن ماهی هایی که نفس‌های آخر را می کشند  دل هرکسی را به درد می‌آورد
چه کسی فکرش را می‌کرد ماهی‌هایی که تداعی‌گر نشاط و حیات رودخانه هستند روزی  این چنین غرق شوند و از نفس بیفتند..

این زخم های رودخانه های لرستان که با ماهی‌ها نامهربانی می‌کند ناشی از مدیریت نامناسب آب این رودخانه ها است.
تراژدی غم انگیز ای  که نتیجه‌اش مرگ ماهی‌هاست.
مرگ خاموش ماهیانی به خاطر کاهش آب و آبی که باید مدیریت، پیش بینی و کنترل می‌شد، اما نشده است.. 
خشکسالی  ، کشت محصولات آبدوست و  پمپ های غیر مجازی که شیره جان رودخانه ها را می کشند تا چرخ زندگی کشاورزان بچرخد اما این چرخش فاجعه ای  زیست محیطی ایجاد کرده  است .
 تراژدی  تلخ و غم انگیزی که  فرشی از ماهی های خشکیده و تلف شده در بستر رودخانه های لرستان به جاگذاشته است . 

نویسنده :خدیجه میری
ویراستار: علی مرادی کاکاوندی