تعامل دولت در سیاست خارجی مناسب با ابزار آن نبود

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما آقای محمد جمشیدی با حضور در برنامه گفتگوی ویژه خبری چهارشنبه شب شبکه دو سیما افزود: اگر هشت سال دولت یازدهم و دوازدهم را مرور کنیم به تعدادی خطای راهبردی می توان اشاره کرد اول اینکه اصالت تعامل با آمریکا وزنش بیشتر از حل مسائل سیاست خارجی کشور بود یعنی در نگاه دولت اصل تعامل با آمریکا موضوعیت داشت.
وی ادامه داد: در حالی که مقام معظم رهبری گفتند ما مذاکره با آمریکا را انجام می دهیم به خاطر دفع شر؛ یعنی رفع تحریم ولی مقامات وزارت خارجه دولت روحانی بارها اعلام کردند هدف از مذاکره رفع تحریم نبود بلکه تثبیت حقوق هسته ای بود.
آقای جمشیدی با اشاره به اینکه ما توافقی انجام دادیم که رفع تحریم در آن محقق نشد گفت: در قالب توافق هم فشار تحریم بر ملت ایران حفظ شد و اين ناشی از ان بود که تعامل با آمریکا هدف بود.

استاد روابط بین الملل دانشگاه تهران گفت: خطای دوم راهبردی دولت پرهیز از اهرم سازی بود یعنی اقدامات آمریکا که نقض توافق بود بدون هر گونه هزینه ای توجیه می شد.
وی ادامه داد: در دوره اوباما شاهد نقض برجام بودیم و ما اقدام خاصی نکردیم و زمانی که آمریکایی ها این صحنه ها را می دیدند به این نتیجه رسیدند که فشار آوردن بر ملت و دولت ایران هزینه ای ندارد.
آقای جمشیدی گفت: خطای سوم راهبردی دولت این بود که سیاست خارجی صرفاً محدود به چند کشور و برجام بود یعنی سیاست ما برجامی شد و برجام را هم سیاست زده کردند.
وی افزود: بی توجهی به قدرت های جهانی یک خطای راهبردی دیگر توسط دولت بود و در ابتدای دولت روحانی و در زمان مذاکرات ژنو، چینی ها را از حوزه های نفتی و همکاری های راهبردی با ایران به نوعی بیرون کردند و قرارداد همکاری های راهبردی 25 ساله ایران و چین در حالی که حدود چهار تا پنج سال پیش به پیشنهاد چینی ها صورت گرفت شاهد بودیم که در ماه های آخر دولت عملیاتی شد و طرف مقابل شاهد این است که زمانی که طرف آمریکایی یک سیگنال تعامل می دهد قدرت های دیگر را رها می کنیم و هیچ وقت نمی توانیم در دیپلماسی به صورت متوازن رفتار کنیم و از ابزارهای بین المللی برای رسیدن به هدف استفاده کنیم.

امریکا با برجام بازی می کند

عضو هیأت علمی دانشگاه تهران گفت:واقعیت این است که امریکایی ها نمی خواهند به برجام بازگردند؛ اگر می خواستند مانند معاهده پاریس با روی کار آمدن بایدن به آن باز می گشتند.
آقای فواد ایزدی در ادامه برنامه گفتگوی ویژه خبری شبکه دو سیما افزود: ایران هیچوقت در سال های بعد از جنگ تحمیلی محدودیت خاصی در حوزه مذاکره نداشته است.

وی ادامه داد: در دولت یازدهم و دوازدهم، وزیر خارجه ایران در تعداد ساعت هایی که با وزیر خارجه امریکا مذاکره کرد رکورد زد.
آقای ایزدی افزود: انجام مذاکره برای بهتر شدن وضعیت است ولی واقعیت این است که الآن تحریم هایی که داریم بیشتر از تحریم های قبل از برجام و فروش نفت کشور نسبت به قبل از برجام کمتر است یعنی وضعیت ما بدتر شده است.
وی گفت: در حوزه هسته ای توانمندی هایی وجود داشت مانند 10 تن اورانیوم غنی شده که الآن این مقدار را در اختیار نداریم و همچنین محدودیت های دیگری که حاصل شد.
آقای ایزدی افزود: این اتهام که ایران پای میز مذاکره نیست یا مذاکره نمی کند وارد نیست.
وی ادامه داد: جان کری وزیر خارجه وقت امریکا در کنگره اعلام کرد که دو مسیر درباره ایران وجود دارد که یک مسیر نتیجه دادن تحریم هاست و مسیر دیگر سرعت برنامه هسته ای ایران است که گفت سرعت برنامه هسته ای ایران زیاد است و هدف امریکایی ها از مذاکرات این بود که سرعت را کم کنند که به هدفشان رسیدند.
آقای ایزدی گفت: چند ماه پیش خانم وندی شرمن گفت سال 2015، سال 2021 نیست و مفهوم این حرف این است که ما یک اهدافی در سال 2015 داشتیم که به آن اهداف رسیدیم و الآن امریکایی ها اهداف دیگری دارند که ایران را در ریل حکمرانی برجامی قرار دهند.
وی افزود: زمانی که از آنتونی بلینکن وزیر خارجه امریکا در کنگره سؤال شد که چقدر تحریم ها را کاهش می دهید؟ جواب داد: ما به اندازه کافی تحریم نگه می داریم که اهرم فشار بر ایران حفظ شود یعنی قرار است با تحریم ها بازی شود برای گرفتن امتیازات بیشتر در حوزه های دیگر و حتی فراتر از هسته ای.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران گفت: مقام معظم رهبری فرمودند: تحریم ها باید لغو شود که لغو با رفع تحریم فرق می کند رفع تحریم کلمه دیگری برای تعلیق است و مشکل تعلیق این است که طی این 8 سال گذشته هر زمان که خواستند تحریم ها را برگرداندند.
وی افزود: طرف امریکایی علاقمند است که ایران در ریل حکمرانی برجامی قرار گیرد یعنی بپذیرید که مشکل دارید و کلید حل این مشکل دست ماست و ما تصمیم می گیریم کدام تحریم ها را تعلیق کنیم یا نکنیم؛ خیلی هم به برجام کاری نداریم.
آقای ایزدی گفت: واقعیت این است که امریکایی ها نمی خواهند به برجام بازگردند؛ اگر می خواستند اگر می خواستند مانند معاهده پاریس با روی کار آمدن بایدن به آن باز می گشتند و امریکایی ها دو کلمه طولانی تر و قوی تر را تکرار می کنند طولانی تر به معنای اینکه بعضی از بندهای برجام که بازه زمانی آن تمام می شود زمان آن را اضافه کنند و قوی تر هم یعنی فراتر از موضوع هسته ای در حوزه های دیگر هم امتیاز می خواهند.
وی افزود: هدف مذاکرات وین چند بُعد دارد یک بخشی از آن به اجماعی که می خواهند علیه ایران ایجاد کنند برمی گردد و بخش دیگر تثبیت وضعیت موجود است.
او ادامه داد: الآن چین توافق 25 ساله با ایران امضاء می کند و روسیه هم رزمایش نظامی با ایران انجام می دهد و تعاملات ایران با کشورهای چین و روسیه افزایش پیدا کرده که موجب ناراحتی امریکایی ها شده است.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران گفت: امریکایی ها خوف دارند که در دولت جدید ایران با توجه به تجربیات موجود، مدیریت برجامی کشور متوقف شود.
آقای ایزدی افزود: مشکل طرف امریکایی این است که نگاهی که در مورد ایران وجود دارد اجماع نیست یعنی افرادی معتقدند روش برخورد با ایران باید سیاست فشار حداکثری باشد و حکومت را به سمت فروپاشی ببرند و گروه دیگری معتقدند که ما 40 سال است که سیاست فشار حداکثری اعمال می کنیم و به نتیجه نرسیدیم و ایران در حوزه های متعدد در حال پیشرفت است که این اختلاف های داخلی در محاسبات طرف مقابل تأثیرگذار است.
وی گفت: ساده سازی مباحث مرتبط با امریکا برای رسیدن به بعضی اهداف سیاسی داخلی قطعاً در راستای منافع ملی کشور نیست.
آقای جمشیدی استاد روابط بین الملل دانشگاه تهران گفت: ما شاهد این بودیم که در دوران بعد از برجام انبوهی از تحریم ها را بر ضد ملت ایران اعمال کردند و توجیه می کنند که این تحریم ها با برجام سازگار است که سؤال اینجاست که این چه توافقی است با اینکه هدف رفع تحریم هاست اجازه می دهد تحریم های بیشتری بر ملت ایران تحمیل شود.
وی افزود: یکی از نقص های مذاکرات وین، پذیرش مفهوم پایبندی در برابر پایبندی بود یعنی ایران و امریکا هر دو نقض برجام کردند و هر دو برگردند در حالی که امریکا نقض برجام کرد و از آن خارج شد و ملت ایران را تحریم کرد و ایران بر اساس ماده 36 و 37 برجام واکنش نشان داد که یک بخشی از تعهدات را به صورت هدفمند کاهش می دهد و البته حاضر به بازگشت است.
وی ادامه داد: موضع حقوقی ما این است که ما در برجام هستیم و طبق برجام عمل می کنیم و زمانی که پایبندی در برابر پایبندی را بپذیریم یک اشتباه است یعنی ما را به لحاظ حقوقی به اندازه امریکا ناقض معرفی می کند.
استاد روابط بین الملل دانشگاه تهران گفت: در حال حاضر مشکل این است که امریکا در چارچوب مذاکرات وین تحریم ها را به سه دسته لیست سبز، زرد و قرمز تقسیم کرده و بیش از 500 تحریم اساسی را که شامل تحریم اشخاص و شرکت های بزرگ است برنمی دارد و درباره لیست زرد حاضر به مذاکره هستند البته در صورتی که مذاکرات فرابرجامی انجام شود.
وی افزود: هدف از مذاکرات باید رفع همه تحریم ها باشد و تحریم های ذیل برجام باید به شکل واقعی برداشته شود و گفته می شود تحریم های موضوعی برداشته می شود که مفهوم این حرف نیاز به دقت دارد.
وی ادامه داد: کل فرآیند مذاکرات وین برای تطهیر امریکا بود یعنی امریکا که نقض برجام کرده و همه دنیا محکوم کردند الآن یک بازی به راه انداخته که من حاضرم به برجام برگردم ولی تحریم ها باقی می ماند اما این ایران است که نمی پذیرد بنابراین تقصیر با ایران است و علت این است که سیاست راهبردی دولت غلط بوده یعنی به گونه ای رفتار کرده که طرف مقابل احساس می کند که فشار هزینه ندارد.
استاد روابط بین الملل دانشگاه تهران گفت: در کشور همه به این نتیجه رسیدند که امریکا به دنبال رفع تحریم نیست حتی در دولت بایدن.
وی افزود: فرآیند، تعاملات و مذاکرات دیپلماتیک در دو بخش اسفند 99 و بعد از عید 1400 انجام شده است که در دوره اسفند 99 پیشنهادهایی رد و بدل شد و دولت روحانی و تیم او در شورای عالی امنیت ملی نتوانستند همه اعضاء را راضی کنند که این پیشنهادات تأمین کننده منافع ملت است و در دوره بعد از عید 1400 که مذاکرات وین هم شروع شد ما با این فضا روبرو بودیم که متأسفانه یکسری سیگنال های عجولانه داده شد و گفته می شد که تحریم ها برداشته شده و طرف امریکایی هم وقتی می دید ایرانی ها تا همین حد هم حاضر به پذیرش هستند احساس نیاز برای مذاکره نمی کردند.
وی ادامه داد: ما در هر دو دوره اسفند 99 و فروردین 1400 شاهد این بودیم که امریکایی ها به این باور رسیدند که با امتیازدهی حداقلی می توانند ایران را به نقطه ماقبل سال 98 برگردانند؛ ولی کلیت نظام و قانون مجلس طبق مصوبه شورای عالی امنیت ملی اجرایی شده است و این شرایط یعنی کشور به دنبال اهرم سازی رفته و امریکا به دنبال این است که این اهرم را خارج کند.
استاد روابط بین الملل دانشگاه تهران گفت: مسأله اصلی این است که کشور به دنبال ایجاد اهرم برای رفع تحریم است.
وی افزود: هر وقت طرف مقابل ضعف در جامعه و عملکرد دولت ما دیده، فشار را در یک فاز جدید شروع کرده است.
او عنوان کرد: سیاست خارجی در ادامه سیاست داخلی و اقتدار خارجی در ادامه اقتدار داخلی است و باید سیاست هایی فراتر از تعامل با امریکا داشته باشیم و با قدرت های جهانی کار کنیم که آن زمان امریکا به سمت تعامل حرکت خواهد کرد.