سیلاب ظرفیتی بزرگ اما نهفته

به گزارش خبرگزاری صداوسیمای مرکز کرمان ، وقتی در خانه ات نشسته باشی و به یکباره سیلاب را جلوی در خانه ببینی ، فرصت کوتاهی برای فرار تو و خانواده بیشتر باقی نمی ماند، در مدت اندکی سیل همه چیز را می شوید و می برد.
حال و روزت را هر کسی نمی تواند درک کند ، به قول معروف "دلسوخته اندوه دل سوختگان داند."

این حال و روز را برخی از مردم در گوشه گوشه کشور دارند و هر ساله در برخی استان‌ها تکرار و تکرار می‌شود و البته علت آن هم مشخص است، سیلاب

همین چند هفته پیش بود که در اوج گرمای چِله تابستان در چند شهرستان استان کرمان دوباره سیلاب جاری شد.

کرمانی ها در این موقع از فصل سال به هیچ وجه انتظار باران را نداشتند، اما آسمان غرشی می‌کند و نتیجه آن سیلاب وگِل ولای برای مردمی است که باقی می ماند.

باران هایی که مردم در زمستان هر روز با نگاه به آسمان منتظر آن بودند اما خبری از آن نبود که نبود، حالا هم که می بارد چیزی جز خسارت بر جای نمی گذارد.

استان کرمان در معرض سیلاب

اینکه استان ما از جانب سیلاب همواره تهدید می‌شود، روح الامینی کارشناس ان را تایید می کند و می گوید: ذات سرزمین ما کویری است و خصوصیت آن به نحوی است که با اندکی بارش سیلاب تشکیل و سپس سیل جاری می شود.
وی ضمن یادآوری سیل های چند دهه گذشته در استان می‌گوید: اگر بخواهیم حجم خسارات آنها را برآورد کنیم، آنقدر زیاد است که با آن می توان چند شهر جدید احداث کرد.

این کارشناس اضافه می کند: فقط در شهرستان کوچکی مثل فَهرج در فروردین امسال حدود ۱۳۰ میلیارد تومان خسارت داشتیم که ضرر بسیاری به مردم و کشاورزان وارد شد و این خسارت در برخی جاها بیشتر هم گزارش شد و آن طور که گفته اند حدود ۸۰۰ میلیارد تومان خسارت سیل فروردین امسال بوده است.

جبران نشدن خسارات مردم

سال گذشته به بخش شهداد و گلباف رفتم ،سیل خسارات بسیاری به مردم وارد کرده و کشاورزی آنها که معیشت شان با آن وابسته بود از بین رفته بود.

گِل ولای تا یک متری و در برخی جاها تا یک و نیم متر همه جا را پر کرده و جای نفس کشیدن برای کِشت مردم نگذاشته بود .
چند ماه بعد که به آنجا رفتم ، وضعیت همان بود، "همان آش و همان کاسه"

رُباب خانم ساکن بخش شهداد می گفت : حتی یک بیل از باغ من را کسی کنار نزد تا بتوانم دوباره کشاورزی خودم را رونق دهم.
تمام داروندار ما وابسته به کاشت سیر است که همه آن به زیر گل و لای رفت و مدفون شد.

اما در بسیاری دیگر از مناطق هم کِشت مردم را سیلاب در خود مدفون کرد و البته خبری از جبران خسارت نشد.

آقای موسوی استاد دانشگاه و پژوهشگر می گوید: از دست دادن سرمایه های خُرد مردم و جبران نشدن آن‌ها تبعات بسیاری برای جامعه دارد.

وی می‌گوید: وقتی مردم کشاورزی خودشان را از دست بدهند و در کنار آن ماشین و خانه شان نیز آسیب ببیند، توان جبران آن را نمی توانند داشته باشند و باید اقدامات لازم و فوری برای آنها صورت بگیرد.

این پژوهشگر اجتماعی اضافه می‌کند : تحقیقات میدانی نشان می‌دهد ، کشاورزی که صد میلیون تومان خسارت دیده و چیزی هم در اَنبان ندارد ، چگونه با کمک جبرانی ۳ تا ۴ میلیون تومانی می‌تواند روی پایش بایستد و جبران خسارت خود کند.

این پول کفاف یک ماه زندگی او را هم نمی دهد و حتی رغبتی برای تلاش و کار مجدد ندارد.

او برای تولید و به کار گرفتن چند نفر دیگر بدون منت کسی زحمت خودش را کشیده و با وجود کمبودها و گرانی های هزینه‌های تولید، پای ان ایستاده و توقع دارد در مواقع بحرانی کسی به دادش برسد و نباید او را رها کرد.

لرزان بودن ساختار زیربنایی

اینکه هر سال در گوشه گوشه استان دهها پُل که با هزینه‌های بالا ساخته شده ، تخریب شود ، نشان از نقص در سازُکار و بدنه کارشناسی دارد .
از سال گذشته تاکنون صدها کیلومتر راه استان تخریب و دچار مشکل شده که فقط ۳۰۰ کیلومتر آن گفته به آقای رئیسی معاون راهداری اداره‌ کل جنوب کرمان در جنوب کرمان بوده است.

وی می گوید: ورود روان آب ها و سیلاب تاکنون تخریب آب نماها ، دهها پُل ، راه های کوهستانی و جاده ها بر جای گذاشته است .
البته این خسارات در شبکه‌های ارتباطی ، آب و برق نیز کم نبوده و برای اصلاح و ترمیم آن هر ساله هزینه های بسیاری می شود و حتی سال گذشته برای اتصال شبکه برق منطقه سیل زده گلباف ۵ نفر از کارمندان اداره برق جان خودشان را از دست می‌دهند.

در کنار آنها باید به انبوه خسارت‌ها به خانه‌ها ، چاه و قنات آب ، دام و احشام ، بندها و سیل بندهای خاکی - ملاتی هم اشاره کرد که هزینه‌های بسیاری برای استان بر جای گذاشته و می گذارد و از همه مهمتر این که یازده نفر از مردم استان فقط در چند ماهه امسال در این حوادث جان خودشان را از دست دادند.

آبخیزداری موثر اما کمرنگ

حجم بالای آبی که به علت بارش ها شکل می گیرد به سیلاب و سیل تبدیل می‌شود و در مسیر خود همه چیز را می بلعد و کام مردم را تلخ می‌کند.
بارش‌هایی که موانع و استحکامات آبخیزداری استان سد راه آنها نیست و نهایتاً در کویر سوزان تبخیر می‌شوند.
آبخیزداری مهمترین اقدام و راه حل برای کاهش خسارات سیلاب و روان آب ها و نهایتاً تغذیه سفره آبی است .

مدیر کل منابع طبیعی استان می‌گوید: سیلاب در ده سال گذشته خسارات هنگفتی در استان داشته و از ۱۰ میلیون هکتار حوزه آبخیز داری استان در حدود ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار، کاراجرایی انجام شده است.

از آقای رجبی زاده درباره میزان حجم بارش‌های سال زراعی گذشته و مهار آنها پرسیدم ؟

می‌گوید: سال گذشته ۱۸.۶ میلیارد مترمکعب حجم بارش ها بود که با همه کارها و اقدامات صورت گرفته حدود ۴۷۰ میلیون مترمکعب آن مدیریت شده و مابقی از دست رفته است.

وی نبود اعتبار را علت اجرا نشدن و کُندی کار می‌داند و اضافه می‌کند: برای مهار ۵۰۰ تا ۶۰۰ میلیون متر مکعب از این آب های جاری و استفاده از آنها اعتباری حدود بالای ۵ هزار میلیارد تومان می خواهد که در شرایط موجود امکان آن نیست .

ارزش نعمت بارش ها

در همین چند ماهه امسال حدود ۱۲۰۰ تا ۱۳۰۰ میلیارد تومان ارزش کاهش علوفه در استان کرمان برآورد شده که علت آن نبود آب است.
کاهش علوفه دامداری استان را به شدت تحت تاثیر و دامداران را در تنگنا قرار داده است.

رضا نیکزادی مدیر کل امورعشایری استان ، کاهش علوفه را ۷۰ درصد در استان برآورد کرده و می‌گوید: گرانی افسارگسیخته علوفه ، هزینه دامداران را بسیار بالا برده و حیات دامداری مورد تهدید جدی قرار گرفته است .

در این راستا برخی دامداران ، دام های خود را که سرمایه آنها هم هست به فروش گذاشته و حتی تلفاتی هم به علت نبود علوفه داشته‌اند.
همه این عوامل ناشی از افزایش ۲۰۰ درصدی علوفه و بی‌آبی گفته شده است .
در این شرایط کارشناسان می‌گویند: هزینه‌های بسیاری که سیلاب برای استان دارد، همه ساله چیزی حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیارد تومان خسارت برآورد می‌شود .

حال اگرهزینه‌های صرف خسارات سیل را با کمک و همکاری مردم ، صرف کنترل و هدایت روان آب‌ها شود ( آبخیزداری) با جذب ۳۰ درصد این آبها که نعمت خدادادی است و مفت هم به دست ما می‌رسد ، هم از خسارات انبوه جلوگیری می شود وهم استان کرمان صادر کننده بزرگ علوفه و دام خواهد شد

البته این به یک همت وبه کارگرفتن افرادی کاربَلد، جهادی و پای کار می طلبد که بتوانند ازاین ظرفیت برای رفع یک مشکل و تبدیل آن به فرصت اقدامی جدی انجام دهند.

نویسنده : سید امان الله احمدی زاده