بررسی عدم کفایت سرمایه گذاری در بخش کشاورزی

به گزارش سرویس پژوهش خبرگزاری صدا وسیما: سرمایه گذاری یکی از مهمترین عوامل رشد و توسعه اقتصادی هر کشوری می باشد.

از میان سرمایه گذاری در بخش های مختلف اقتصادی، سرمایه گذاری در بخش کشاورزی از اهمیت و جایگاه خاصی برخوردار است. زیرا سرمایه گذاری در بخش کشاورزی، به دلیل افزایش پیوسته تقاضا برای مواد غذایی و دیگر محصولات کشاورزی، می تواند موجب رشد تولید و اشتغال در این بخش شود.

اما با توجه به مطالعات انجام شده، بخش کشاورزی منابع فیزیکی، استعداد و نیروی انسانی و فرصت های توسعه، جاذبه های لازم را برای سرمایه گذاری ندارد. از جمله دلایل عدم سرمایه گذاری کافی در بخش کشاورزی می توان به ریسک بالای تولید محصولات کشاورزی، هزینه بالای نگهداری محصولات، کمبود اعتبارات ریالی و ارزی، عدم گسترش صنایع تبدیلی، فقدان نظام تشویقی و سودآوری بیشتر دیگر بخش ها به ویژه خدمات اشاره نمود. با توجه به تأکید مسئولان امر در خصوص اولویت دار بودن موضوع سرمایه گذاری، پیدا کردن راهکار‌هایی برای حل مشکل سرمایه گذاری که بخش کشاورزی از آن رنج می برد، ضروری به نظر می رسد.

سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی، علاوه بر اینکه موجب رشد تولید و اشتغال در این‌بخش می‌گردد، با توجه به ارتباطات پسین و پیشین این بخش با دیگر بخش ها، به رشد تولید و اشتغال در بخش های دیگر نیز کمک می‌کند. با توجه به اینکه بیشتر فعالیت های کشاورزی در مناطق روستایی انجام می‌شود، گسترش سرمایه‌گذاری در این بخش، باعث ایجاد فرصت های‌شغلی بیشتر در مناطق روستایی و جلوگیری از مهاجرت روستاییان به شهر‌ها می‌گردد؛ بنابراین، شناسایی عوامل مؤثر بر سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی و اتخاذ سیاست های مناسب برای گسترش سرمایه‌گذاری، از اهمیت فراوانی برخوردار است.

به رغم استعداد‌های فراوان بخش کشاورزی در کشور، این بخش با چالش های اساسی و تنگنا‌های پرشماری روبرو است که از جمله آن می توان به عدم کفایت سرمایه گذاری و بالا بودن نرخ کارمزد و پایین بودن درآمد سرانه کشاورزان اشاره نمود.

*روند سرمایه گذاری در بخش کشاورزی ایران
سرمایه یکی از مهمترین نهاده های تولیدبه شمار می آید. این نهاده نقش بسزایی در افزایش سطح تولید فعالیت های اقتصادی و در نتیجه افزایش بهره وری سایر عوامل تولید دارد. در بخش کشاورزی نیز سرمایه و سرمایه گذاری عنصر کلیدی رشد و توسعه محسوب می شود. یکی از چالش های مهم بخش کشاورزی در ایران عدم کفایت سرمایه گذاری در بخش کشاورزی و همچنین نرخ بالای کارمزد اعتبارات پرداختی به این بخش است. بخش کشاورزی در طول تاریخ مدون شده اقتصاد ایران کوچکترین مقصد سرمایه گذاری در کشور بوده است به طوری که میانگین سهم بخش کشاورزی از سرمایه گذاری در اقتصاد کشور در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ برابر ۴.۲ درصد بوده و در عین حال کمترین تداوم روند سرمایه گذاری نیز مربوط به همین بخش بوده است.

بررسی روند بلند مدت تغییرات سرمایه گذاری بخش کشاورزی به قیمت های ثابت سال ۱۳۹۰ بر اساس اطلاعات بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۹۹) نشان از وجود دو روند متفاوت در این بخش دارد؛ از سال ۱۳۷۹ تا ۱۳۹۰ شاهد افزایش سرمایه گذاری و رشد ۷/ ۱۰ درصدی در این متغیر بوده ایم، اما از سال ۱۳۹۰ به این سو میزان شاهد روند کاهشی سرمایه گذاری در بخش کشاورزی بوده ایم به طوری که در بین سال های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ رشد متوسط سرمایه گذرای برابر ۵ - درصد بوده است.

در واقع این کاهش به حدی بوده که میزان سرمایه گذاری انجام گرفته در سال ۱۳۹۴ به سطح تشکیل سرمایه در سال ۱۳۸۰ تنزل یافته است. هرچند بررسی انجام گرفته نشان از رشد ۴/ ۳ درصدی موجودی سرمایه در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ دارد، اما ادامه روند کاهشی سرمایه گذاری در کنار استهلاک سرمایه در سال های آتی منجر به کاهش موجودی سرمایه خواهد شد. توجه به این نکته ضروری است که سرمایه گذاری در بخش کشاورزی مهمترین عامل حفظ منابع تولید، رشد بخش کشاورزی و افزایش درآمد فعالان بخش است.

متن کامل این مطلب در اینجا قابل دسترس است
پژوهشگر: علی قنبری شیرسوار