اصول تغذیه در کوهنوردی

به گزارش وب گردي خبرگزاري صدا وسيما؛ بحث تغذیه در کوهنوردی بحثی کاملا تخصصی است که می‌تواند در رسیدن به موفقیت و اهداف یک ورزشکار حرفه‌ای موثر باشد بنابراین فردی که در این شاخه فعالیت دارد باید اطلاعات جامع و کافی در زمینه ورزش کوهنوردی و تاثیر ارتفاع بر بدن ورزشکار، داشته باشد. در ارتفاع به دلیل ترشح لپتین در بدن، بی اشتهایی و اختلال در سیستم گوارشی فرد ایجاد می‌شود. بحث تهوع و بحث بی اشتهایی یکی از مشکلات عمده‌ای است که در کوهنوردان شاهد آن هستیم. در ورزش کوهنوردی الگوی خاصی در مبحث تغذیه وجود ندارد و نمی‌توانیم رژیم غذایی منظمی را برای یک کوهنورد تنظیم کنیم و بخواهیم که از این برنامه پیروی کند. کوهنورد دسترسی به غذای خوب و با کیفیت در محیط کوهستان ندارد و حتی مهم‌ترین وعده‌های غذایی او در شرایطی است که همزمان با اوج فعالیت ورزشی اش می‌باشد.

مدت زمان فعالیت ورزشی برای ورزش‌های کوهنوردی نسبت به سایر فعالیت‌های ورزشی متفاوت بوده و حتی ممکن است یک فرد در طی یک روز ۱۲ ساعت و حتی بیشتر به فعالیت ورزشی کوهنوردی بپردازد. به طور کلی تغذیه در کوهنوردی باید از ۱۰ اصلی که توسط کمیسیون پزشکی اتحادیه کوهنوردی به صورت مقاله کاملا علمی ذکر شده پیروی کند و بر اساس ذائقه فردی تنظیم شود.

بی اشتهایی
یکی از موارد حائز اهمیت در مبحث تغذیه در کوهنوردی بی اشتهایی است. در ارتفاع نه تنها دسترسی به مواد غذایی با کیفیت وجود ندارد بلکه شرایط تهیه غذای مناسب نیز فراهم نمی‌باشد و این امر سیستم تغذیه کوهنورد را تحت تاثیر قرار می‌دهد. دهیدراتاسیون (بی آبی) یکی دیگر از مواردی است که در ورزش کوهنوردی با آن مواجه هستیم. کم آبی باعث بروز سردرد و تهوع شده و حتی بی اشتهایی را تشدید می‌کند. از آن جایی که مدت فعالیت ورزشی در سایر ورزش‌ها نهایتا یک ساعت و نیم می‌باشد در حالی که در کوهنوردی به صورت مستمر ساعت‌ها می‌تواند ادامه یابد و نیز به علت کم آبی، درد‌های عضلانی، اسکلتی بسیار شدیدتر از سایر فعالیت‌های ورزشی ایجاد می‌شود.

مصرف مکمل‌های ورزشی در کوه
تحقیقات کافی در زمینه مصرف مکمل‌ها در ورزش کوهنوردی انجام نشده است. مصرف مکمل‌ها در سایر رشته‌های ورزشی باید همزمان با مصرف آب فراوان و کافی باشد و در حین ورزش کوهنوردی به علت بی آبی و کم آبی که ورزشکار با آن مواجه می‌باشد، معمولا مصرف مکمل‌ها را نمی‌توانیم توصیه کنیم. مصرف مکمل‌ها در فعالیت‌های ورزشی کوتاه مدت (۱-۲ روزه) در کوهستان شاید ضرورتی نداشته باشد، ولی در فعالیت‌هایی که بیش از دو روز به طول بیانجامد مثل ورزش‌های کوهنوردی در زمستان، کوهنوردی در مسیر‌های خط الراسی و در هیمالیا نوردی که فرد مجبور می‌باشد بیش از دو تا سه هفته به فعالیت کوهنوردی بپردازد، بیشتر مد نظر قرار می‌گیرد. مهم‌ترین فاکتور در بحث ورزش کوهنوردی، بحث بارگذاری تغذیه‌ای است که قبل از پرداختن به فعالیت ورزشی کوهنوردی باید به آن پرداخته شود و در صورتی که بارگذاری کافی نباشد ورزشکار با کمبود‌هایی در حین کوهنوردی مواجه خواهد شد. در نتیجه تجویز مکمل‌ها بیشتر در فعالیت‌های کوهنوردی جدی توصیه می‌شود و در فعالیت‌های کوتاه مدت (۱-۲ روزه) در سطح کشور ما معمولا در صعود به قله‌های ۴۰۰۰ متری و حداکثر دماوند جایگاه خاصی ندارد.

مواد غذایی مورد نیاز کوهنوردان
کربوهیدرات ها، پروتئین بار‌ها و انرژی بار‌ها از مهم‌ترین مکمل‌هایی می‌باشند که برای ورزشکاران حین کوهنوردی در کوهستان توصیه می‌شود و استفاده از مکمل‌های رایج در سایر رشته‌های ورزشی ممکن است ضرورتی نداشته باشد. در نتیجه جهت بارگذاری مناسب ورزشکار از قبل باید به مصرف مکمل‌ها بپردازد و ما در فعالیت‌های کوهنوری جدی (بیش از دو تا سه هفته) می‌توانیم برنامه غذایی متناسبی از نظر بحث مکمل‌ها برای فرد تنظیم کنیم. از آن جایی که ورزشکار باید مواد غذایی مورد نیاز برای چندین روز را در کوله پشتی خود حمل کند، همراه داشتن بار غذایی نیز از دیگر معضلاتی است که در ورزش کوهنوردی وجود دارد.

مکمل‌ها بلی یا خیر؟
مسئله حائز اهمیت دیگر این است که شاید مکمل‌های ورزشی در سطح شهر به راحتی برای بدن قابل پذیرش باشد، اما در ورزش کوهنوردی مصرف این مکمل‌ها ممکن است با سیستم فیزیولوژی و گوارشی فرد سازگاری نداشته باشد. در نتیجه توصیه می‌شود ورزشکار از مکمل‌ها برای اولین بار در ارتفاعات پایین و یا در سطح شهر استفاده کند تا شرایط و عکس العمل بدن را نسبت آن‌ها ارزیابی کند و سپس به مصرف این مکمل‌ها بپردازد. به طور کلی هیچ ماده غذایی برای اولین بار در ارتفاع نباید تست شود و اگر می‌خواهید مکمل یا غذای خاصی را برای اولین بار در ارتفاعات استفاده کنید، حتما پیش از مصرف در ارتفاعات پایین از پذیرش بدن خود اطمینان حاصل نمایید.