اما و اگرهای حمایت از اسب ترکمن

به گزارش سرویس پژوهش خبرگزاری صدا وسیما: نژاد اصیل اسب ترکمن ، توانایی سازگاری بالایی با شرایط آب و هوایی سخت و طاقت فرسا دارد. اسب ترکمن در سراسر آمریکای شمالی ، اروپا ، روسیه و ترکمنستان یافت می شود. اگر با زندگی مردم ترکمن آشنا باشید بدون شک می دانید که برای ترکمن های ایران اسب همه چیز است. هویت ترکمن ها و فرهنگ غنی مردم این منطقه با اسب ترکمن گره خورده است. پیوند محکم میان مردم و این اسب های زیبا را می توان در جنبه های مختلف زندگی مردم ترکمن یافت. اسب در معیشت خانوار‌های ترکمن نیز نقش موثری دارد که به شرح ذیل می باشد:

الف. درآمد حاصل از کورس: با توجه به فرهنگ اسب سواری در منطقه هر ساله تعداد زیادی مسابقات اسب سواری در میادین رسمی برگزار می شود که علاوه بر برخورداری از جوایز، ‏اسب های دارای مقام ارزش اقتصادی بالایی برای مالک آن به ارمغان می آورد. اسب ترکمن به دلیل ویژگی های خاصی که دارد به عنوان اسب ورزشی برای حرکات نمایشی ، مسابقه های اسب سواری به ویژه مسابقات سرعتی و استقامتی و پرش از مانع استفاده می شود.

ب. درآمد حاصل از فروش کُره ها: گروهی از مردم ترکمن به دلیل دارا بودن مراتع در جوار روستا هایشان هرساله اقدام به نگهداری تعدادی از مادیان نموده و از فروش کُره های تولیدی کسب درآمد می کنند.

ج: درآمد حاصل از جذب و رونق توریسم: مواردی همچون " برگزاری جشنواره های زیبایی اسب، مسابقات کورس سوارکاری معتبر منطقه ای، توسعه بوم گردی در منطقه ترکمن صحرا" علاوه بر شناسایی و معرفی اسب ترکمن در جذب و رونق توریسم می تواند موثر باشد.

در سند پژوهی پیش رو در مصاحبه با یک کارشناس پرورش اسب و یک مسئول در جهاد کشاورزی استان گلستان به بیان مشکلات و راهکار‌های مرتبط با موضوع اسب ترکمن پرداخته شده است:

*مهمترین مشکلات از زبان آقای عبدالایوب هیوه چی پرورش دهنده اسب در گنبد کاووس:
مشکلات در خصوص اسب ترکمن از زبان آقای عبدالایوب هیوه چی پرورش دهنده اسب در گنبد کاووس:
۱- عدم حمایت دولتی در زمینه تامین خوراک دامی. (باتوجه به قیمت بالای خوراک دام)
۲- مشکلات مربوط به تست دی ان‌ای برای خالص سازی نژاد اسب ترکمن (مشکلاتی نظیر هزینه بالای تست و جواب طولانی مدت تست)
۳- تعداد کم کورس های اسب دوانی و لزوم افزایش تعداد کورس ها
۴- مشکل در خصوص صادرات اسب ترکمن
۵- اختلافات میان جهاد کشاورزی و فدراسیون سوارکاری برای انجام وظایف مرتبط با صنعت اسب.

* عوامل تهدید کننده توسعه پرورش اسب ترکمن از نگاه آقای قدرت مقصودلو مدیر امور دام جهاد کشاورزی استان گلستان:
۱- ورود اسب های خارجی (از جمله دو خون) به منطقه در چند دهه اخیر
۲- مشترک بودن کورس های ایرانی (اسب اصیل ترکمن) با نژاد تروبرد (وارد شده) که بر خلاف ضوابط مسابقه اسب سواری می باشد.
۳- فقدان تشکل برای پرورش دهندگان اسب های اصیل منطقه و عدم استفاده صحیح پرورش-دهندگان از استعداد‌ها و ظرفیت های ژنتیکی اسب های خودی و ایرانی.
۴- عدم ارتباط پرورش دهندگان با انجمن اسب سایر کشور‌ها و فقدان بازار فروش اسب ترکمن به علت ورود بی رویه اسب های خارجی
۵- زیر کشت رفتن مراتع و مکانیزه شدن
۶- عدم تولی گری کامل معاونت امور دام در زمینه پرورش و نگهداری اسب و حفظ ذخایر ژنتیکی
۷- عدم حمایت از پرورش دهندگان در ارتباط با تخصیص تسهیلات بانکی با بهره کم
به هرحال عدم حمایت های موثر دولتی موجب شده است که اسب اصیل ترکمن که نژاد برتر و منحصر به فرد کرانه خزری به شمار می رود؛ به دلیل بی توجهی ها، نسل آن رو به انقراض برود. رغبت نداشتن پرورش دهندگان در اثر حمایت از پرورش اسب اصیل ترکمن و شناسنامه دار نشدن نیز از دیگر عواملی است که روند انقراض اسب ترکمن را شدت بخشیده است.

راهکار‌های حمایتی پرورش اسب ترکمن از دیدگاه آقای مقصودلو
۱- صدور مجوز و راه اندازی واحد‌های صنعتی پرورش اسب اصیل
۲- پرداخت تسهیلات کم بهره جهت توسعه واحد های موجود پرورش دهنده اسب اصیل ترکمن و حفظ ذخایر ژنتیکی.
۳- برگزاری مداوم کورس اسب اصیل ترکمن در تمام فصول سال و توسعه آن در سایر شهرستان های استان گلستان
۴- ایجاد ایستگاه پرورش و اصلاح نژاد اسب در استان گلستان به عنوان قطب اسب اصیل ترکمن
۵- برگزاری کارگاه ها و دوره های آموزشی اسب در سطح استان گلستان
۶- تاسیس درمانگاه های تخصصی اسب در مناطق پرورش اسب استان ها
۷- نفوذ در بازار‌های هدف در جهت تامین ارز مورد نیاز کشور
۸- کنترل جفت گیری نژاد‌های مختلف اسب اصیل منطقه به وسیله هیئت علمی به منظور جلوگیری از آمیخته گری های بی رویه و تخریب کننده نژاد
۹- واگذاری مراتع جهت پرورش اسب به اسب داران و تعاونی های مر بوطه
۱۰- انجام طرح های تحقیقاتی در زمینه اسب ترکمن در مرکز تحقیقات استان و کشور.
۱۱- حل مشکل بخشی نگری در مدیریت صنعت اسب و مشخص شدن متولیان و تفکیک دقیق وظایف سازمانی هر دستگاه
۱۲- امروزه اسب دوانی و سوارکاری نیز یکی از ورزش ها و تفریحات سالمی است که با صنعت و اشتغال آغشته است و با گردش مالی بالا در دنیا از جایگاه ویژه ای برخوردار است. اگر مشکلاتی نظیر قرنطینه حل شود؛ سوارکاران ما می توانند با اسب های خود در رقابت های برون مرزی شرکت کنند که نقش مهمی در پیشرفت سوارکاری ایران و کسب تجربه سوارکاران ما خواهد داشت.

قوانین بالادستی سند
ماده ۱ قانون نظام جامع دامپروری کشور (۱۳۸۸)
قانون نظام جامع دامپروری (۱۳۸۸) : بر اساس ماده ۱ قانون نظام جامع دامپروری، «حفظ توسعه و تشویق سرمایه گذاری در فعالیت های دامپروری، قانونمند کردن و ساماندهی امور مرتبط با دام در جهت حفظ منابع ژنتیکی ، افزایش تولید، ایجاد امنیت شغلی ، اشتغال زایی و کاربرد فناوری های روز در امر پرورش ، تغذیه ، اصلاح نژاد، نگهداری و هم چنین ساختمان ها و تاسیسات مربوط به این فعالیت ها به موجب این قانون صورت می گیرد.»

تاکیدات رهبر معظم انقلاب
هیچ دلیلی ندارد که ما در فوتبال، یا در والیبال، یا در اسب سواری، یا در بعضی از ورزش های سنّتی خودمان - مثل چوگان - یا در ورزش های انفرادی رزمی، یا در شنا، نتوانیم به مصاف ورزشکاران برجسته دنیا برویم. علّت این‌که این وضعیت نابسامانِ فعلی وجود دارد، آن است که بر روی تربیت و پیشرفت و استفاده از تکنیک، برنامه‌ریزی نشده است. این یک اشکال است.

چرایی و اهمیت موضوع
در حال حاضر وزارت جهاد کشاورزی مرکز اصلاح نژاد کشور‏‏‏ ‏‏سازمان تربیت بدنی، در زمینه های مختلف صنعت اسب مسئول و تاثیر گذار هستند؛ اما از تفکیک وظایف و برنامه مدون برای بهبود و توسعه بلند مدت صنعت اسب محروم هستند؛ بنابراین پی گیری برای تدوین و اجرای ساختار جدید در جهت حمایت از این صنعت ضروری است.

ارزش فراگیری و پرداخت سند
از صنعت پرورش اسب در دنیا همیشه به عنوان یک صنعت پولساز و با گردش مالی بالا یاد می شود که کشور‌های مختلفی مانند آمریکا و روسیه را برای سرمایه گذاری به سوی این صنعت سوق داده است. ایران را مهد اسب می دانند، اما این ظرفیت به دلایل مختلف نتوانسته به رونق صنعت اسب منجر شود و گردش مالی آن سهم قابل قبولی در اقتصاد کشور داشته باشد. به نظر می رسد با بهره گیری از روش های علمی و گام برداشتن در جهت حل مشکلات می توان از نظر اقتصادی گام های بلندی برداشت.

سابقه موضوع
به صنعت پرورش اسب پس از جنگ تحمیلی و در دوران سازندگی به عنوان یکی از پتانسیل های کشور با داشتن نژاد‌هایی نظیر عرب –دره شور-کرد-ترکمن و کاسپین توجه ویژه ای شد و در سال ۱۳۸۸ نیز با مصوبه مجلس شورای اسلامی، اسب نیز در زمره دام قرار گرفت. ساختار مدیریتی این صنعت شامل ارکان زیر می باشد:
*پرورش دهندگان
*جهاد کشاورزی
*ورزش وجوانان
اکنون با توجه به مشکلات موجود در این صنعت به نظر می رسد شایسته است نهادی هماهنگ کننده بین ارکان این صنعت نقش آفرینی کند.

مسئله بر زمین مانده
- عدم حمایت موثر از صنعت اسب (خاصه اسب ترکمن) این نسل نجیب را در خطر انقراض قرار داده است.

­پژوهشگران: محمد هادی کاویان - مهدی ناجی