اوتیسم درمان‌پذیر است

او در کتاب تازه‌ خود به نام "اوتیسم چیست؟" روش‌های کارآمدی برای درمان درخودماندگی به‌کار برده است. گفتگو با او را بخوانید.

 

 

 

 

 

ـ چون رشته تدریسم تربیت کودکان استثنایی بود، والدین این افراد، دائم پیش من می‌آمدند و از وضعیت فرزندانشان شکوه می‌کردند که استعداد بالایی داشتند، اما همزمان دچار اختلالاتی بودند که رفتار با آن‌ها را سخت می‌کرد. من که هر سال در تعطیلات میان ترم حدود سه ماه در آلمان بودم، در کتاب‌ها و پژوهش‌ها دنبال اختلالات و طرز درمان آن‌ها می‌گشتم و این طور به اوتیسم رسیدم. در دانشگاه هم همیشه ۱۰ تا ۱۵ کودک اوتیست در میان فرزندان شاگردانم بودند و باید به درد والدین آن‌ها می‌رسیدم.

 

 

ـ بله. این‌ها گروهی بودند که در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۷۰ نخستین بار اوتیسم را به عنوان یک مشکل ادراکی شناختند و شناساندند و برایش درمان پیشنهاد کردند، اما دیدگاه‌هایشان از سوی روانشناسان دیگر رد شد. در صورتی که با بروز کردن و تکمیل همین دیدگاه‌ها ما توانستیم در ایران بسیاری از کودکان اوتیست را به حالت عادی راهنمایی کنیم. من یک سال پس از تدریس در دانشگاه، نخستین مرکز توانبخشی خصوصی ایران را در مشهد پدید آوردم و در آن‌جا راهکار‌هایی برای توانبخشی مرکز‌های ادراک اوتیست‌ها پیشنهاد و عملی کردم.

 

 

ـ آسیب مغزی. حالا این آسیب یا ارثی است، یا در زمان بارداری مادر پدید می‌آید یا پس از تولد کودک به خاطر یک ضربه یا تب بالا یا مانند آن پیش می‌آید. تفاوت آن با نارسایی‌های دیگر مغزی مانند سندروم دان یا فلج مغزی این است که اوتیسم به مراکز ادراک کودک آسیب می‌رساند، یعنی شنوایی، بینایی، چشایی، بویایی و لمس. از آن‌جا که پردازش نادرست یک یا چند حس، کودک را با محیط ناسازگار می‌کند، او در خود فرو می‌رود و همین را ما اوتیسم می‌نامیم.

 

 

ـ خیر، یک اختلال بوده که در یکی از مراکز ادراکی پدید آمده است. توجه داشته باشید که این اختلال در مغز و نه در عضو حواس پنج‌گانه ایجاد شده است.

‌

 

ـ اوتیست‌ها برای مبارزه با اختلال‌های ادراکی کلیشه‌هایی دارند. مثلا دستشان را روی چشم می‌گذارند یا از زیر چشم نگاه می‌کنند یا سر را همیشه پایین یا بالا می‌گیرند. ما از این می‌فهمیم که ادراک بینایی دچار اشکال است. حالا ما با تحریک سنجیده و گام به گام، به بینایی کودک به اصطلاح جهت می‌دهیم. مثلا در یک اتاق تاریک برایش چراغ قوه روشن می‌کنیم یا تصویر‌هایی را روی دیوار می‌اندازیم و از او می‌خواهیم که آن‌ها را تشخیص و توضیح دهد. یا اگر ادراک بینایی بیش از اندازه بالا باشد فرشی با گل‌های بسیار ریز نشان او می‌دهیم و درباره آن گل‌ها از او می‌پرسیم. یا از او می‌خواهیم مهره‌هایی را نخ کند تا هماهنگی چشم و دست را برای او ایجاد کنیم. به همین ترتیب راهکار‌هایی هم برای ادراک‌های شنوایی، بویایی و ... داریم.

 

 

ـ خود اوتیسم بله. اما متأسفانه پیامد‌های آن ماندگارند. مثلا دستگاه عصبی مرکزی. رشد این سیستم با زادن کودک آغاز و در سن هفت سالگی که او به دبستان می‌رود تکمیل می‌شود. رشد و تکامل این سیستم بسته به حرکات ارادی است که کودک انجام می‌دهد. کودک نخست گردن می‌گیرد، در سه چهار ماهگی غلت می‌زند، بعد سینه‌خیز و بعد چهار دست و پا می‌رود تا این که راه بیافتد و سرانجام بتواند در پله پایانی تکامل، لِی‌لِی کند. آن وقت است که دیگر کودک آماده یادگیری دبستانی است.

 

 

ـ حتی از این هم بیشتر. اصلا این که انسان توانسته سخن بگوید و بعد‌ها بنویسد، نه تنها به همین حرکت‌های یادشده بستگی دارد، بلکه به یکسو برتری او نیز وابسته است. یعنی تا آدمی راست‌دست یا چپ‌دست نشده، توانایی اندیشیدن، سخن گفتن و بعد‌ها نوشتن هم در او پدید نیامده است. شاید باورتان نشود که بیشتر کودکانی که دچار فلج مغزی، سندروم دان یا اوتیسم هستند و درجه یادگیری پایینی دارند نمی‌توانند لِی‌لِی کنند و راست یا چپ‌دست هم نیستند، یعنی برتری طرفی در آن‌ها شکل نگرفته است و دستگاه عصبی مرکزی آنها کامل نیست.

 

 

ـ از آن‌جا که در ژِنُم همه انسان‌ها توانمندی این تکامل هست، ما حرکت‌های انجام نشده را در شش ماه با او تمرین می‌کنیم و نتیجه معجزه‌آسایی هم گرفته‌ایم. یعنی به کودک می‌گوییم که گردن بگیر، غلت بزن، سینه خیز شو، چهار دست و پا برو و در پایان لِی‌لِی کن. اثبات حرف مرا در همین لِی‌لِی که در تمام جهان بازی می‌شود و هیچ‌گاه کسی به بچه‌ها یاد نمی‌دهد، بلکه خودشان به این می‌رسند، می‌بینید.

 

 

ـ چون کاربرد آن چنان ساده است که پدر و مادران باور نمی‌کنند.

 

 

ـ بله. اما آنها چون این حرکات را با هم انجام می‌دادند، نتیجه نمی‌گرفتند. من درست مثل تکامل عادی کودک، یکی پس از دیگری انجام داده و می‌دهم و نتیجه هم گرفته‌ام.

 

 

ـ در همه دارد. به ویژه که همه ما گرایش‌های اوتیستی داریم.

 

 

ـ همسرم می‌گوید که ادراک شنوایی من کامل نیست.

 

 

ـ من خیلی وقت نیست که به این دریافت رسیده‌ام و ضمنا سنی هم از من گذشته است.