در مکتب نهج البلاغه؛ برخورد قاطعانه با ناکثین

به گزارش وب گردی خبرگزاری صداوسیما؛ در این مطلب وب گردی قصد داریم، خطبه شماره ۲۰۵ از کتاب ارزشمند نهج البلاغه با ترجمه محمد دشتی را مرور نماییم، ضمنا صوت خوانش خطبه و ترجمه آن ضمیمه شده است:

طلحه و زبیر پس از بیعت با امام علي علیه السّلام اعتراض کردند که چرا در امور کشور با آنان مشورت نکرده و از آن‌ها کمک نگرفته است ايشان  فرمودند:
برخورد قاطعانه با سران ناکثین (طلحه و زبیر)
به اندک چیزى خشمناک شدید، و خوبى هاى فراوان را از یاد بردید ممکن است به من خبر دهید که کدام حقّى را از شما باز داشته ام یا کدام سهم را براى خود برداشته ام؛ و بر شما ستم کردم و کدام شکایت حقّى پیش من آورده شده که ضعف نشان دادم و کدام فرمان الهى را آگاه نبوده و راه آن را به اشتباه پیموده ام به خدا سوگند، من به خلافت رغبتى نداشته و به ولایت بر شما علاقه اى نشان نمى دادم و این شما بودید که مرا به آن دعوت کردید، و آن را بر من تحمیل کردید. روزى که خلافت به من رسید در قرآن نظر افکندم، هر دستورى که داده و هر فرمانى که فرموده پیروى کردم، به راه و رسم پیامبر (صلّى اللّه علیه و آله و سلّم) اقتدا کردم. پس هیچ نیازى به حکم و رأى شما و دیگران ندارم، هنوز چیزى پیش نیامده که حکم آن را ندانم و نیاز به مشورت شما و دیگر برادران مسلمان داشته باشم، اگر چنین بود از شما و دیگران روى گردان نبودم. و امّا اعتراض شما که چرا با همه به تساوى رفتار کردم: این روشى نبود که به رأى خود، و یا با خواسته دل خود انجام داده باشم، بلکه من و شما این گونه رفتار را از دستور العمل هاى پیامبر اسلام (صلّى اللّه علیه و آله و سلّم) آموختیم، که چه حکمى آورد و چگونه آن را اجرا فرمود: پس در تقسیمى که خدا به آن فرمان داد به شما نیازى نداشتم. سوگند به خدا، نه شما و نه دیگران را بر من حقّى نیست که زبان به اعتراض گشایند. خداوند قلب هاى شما و ما را به سوى حق هدایت فرماید و شکیبایى و استقامت را به ما و شما الهام کند (سپس فرمود:) خدا رحمت کند آن کس را که حقّى را بنگرد و یارى کند، یا ستمى مشاهده کرده آن را نابود سازد، و حق را یارى داده تا به صاحبش باز گردد.

۲۰۵- و من کلام له (علیه السلام) کلم به طلحة و الزبیر بعد بیعته بالخلافة و قد عتبا علیه من ترک مشورتهما، و الاستعانة فی الأمور بهما:
لَقَدْ نَقَمْتُمَا یَسِیراً وَ أَرْجَأْتُمَا کَثِیراً أَ لَا تُخْبِرَانِی أَیُّ شَیْ‏ءٍ کَانَ لَکُمَا فِیهِ حَقٌّ دَفَعْتُکُمَا عَنْهُ أَمْ أَیُّ قَسْمٍ اسْتَأْثَرْتُ عَلَیْکُمَا بِهِ أَمْ أَیُّ حَقٍّ رَفَعَهُ إِلَیَّ أَحَدٌ مِنَ الْمُسْلِمِینَ ضَعُفْتُ عَنْهُ أَمْ جَهِلْتُهُ أَمْ أَخْطَأْتُ بَابَهُ. وَ اللَّهِ مَا کَانَتْ لِی فِی الْخِلَافَةِ رَغْبَةٌ وَ لَا فِی الْوِلَایَةِ إِرْبَةٌ وَ لَکِنَّکُمْ دَعَوْتُمُونِی إِلَیْهَا وَ حَمَلْتُمُونِی عَلَیْهَا فَلَمَّا أَفْضَتْ إِلَیَّ نَظَرْتُ إِلَى کِتَابِ اللَّهِ وَ مَا وَضَعَ لَنَا وَ أَمَرَنَا بِالْحُکْمِ بِهِ فَاتَّبَعْتُهُ وَ مَا اسْتَنَّ النَّبِیُّ (صلى الله علیه وآله) فَاقْتَدَیْتُهُ فَلَمْ أَحْتَجْ فِی ذَلِکَ إِلَى رَأْیِکُمَا وَ لَا رَأْیِ غَیْرِکُمَا وَ لَا وَقَعَ حُکْمٌ جَهِلْتُهُ فَأَسْتَشِیرَکُمَا وَ إِخْوَانِی مِنَ الْمُسْلِمِینَ وَ لَوْ کَانَ ذَلِکَ لَمْ أَرْغَبْ عَنْکُمَا وَ لَا عَنْ غَیْرِکُمَا. وَ أَمَّا مَا ذَکَرْتُمَا مِنْ أَمْرِ الْأُسْوَةِ فَإِنَّ ذَلِکَ أَمْرٌ لَمْ أَحْکُمْ أَنَا فِیهِ بِرَأْیِی وَ لَا وَلِیتُهُ هَوًى مِنِّی بَلْ وَجَدْتُ أَنَا وَ أَنْتُمَا مَا جَاءَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ (صلى الله علیه وآله) قَدْ فُرِغَ مِنْهُ فَلَمْ أَحْتَجْ إِلَیْکُمَا فِیمَا قَدْ فَرَغَ اللَّهُ مِنْ قَسْمِهِ وَ أَمْضَى فِیهِ حُکْمَهُ فَلَیْسَ لَکُمَا وَ اللَّهِ عِنْدِی وَ لَا لِغَیْرِکُمَا فِی هَذَا عُتْبَى. أَخَذَ اللَّهُ بِقُلُوبِنَا وَ قُلُوبِکُمْ إِلَى الْحَقِّ وَ أَلْهَمَنَا وَ إِیَّاکُمُ الصَّبْرَ. ثم قال (علیه السلام): ‏رَحِمَ اللَّهُ رَجُلًا رَأَى حَقّاً فَأَعَانَ عَلَیْهِ أَوْ رَأَى جَوْراً فَرَدَّهُ وَ کَانَ عَوْناً بِالْحَقِّ عَلَى صَاحِبِهِ.