قربانیان طمع

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز فارس، کربلایی مُراد سعیدی که ۵۰ بهار عمرش را در سایه سار درختان بلوط و در دامان زاگرس گذرانده اکنون در کنار گورستانی از قامت های شکسته درختان بلوط، حسرت روز‌های گذشته را می‌خورد.

این دوستدار طبیعت، نفسی عمیق می‌کشد، بغض انباشته شده در گلویش را آرام آرام می‌خورد و از روز‌هایی می‌گوید که حال جنگل‌های انبوه زاگرس خوب بود و خبری از دست درازی سودجویان به این میراث طبیعی چند صد ساله نبود.
کربلایی مراد می‌گوید: جنگل‌های بلوط شمال غرب فارس از متراکم‌ترین و انبوه‌ترین مناطق جنگلی زاگرس محسوب می‌شد، اما چند سالی است عده‌ای سودجو به خاطر منفعت شخصی، به جان این ذخیره‌گاه زیستی افتاده‌اند و در هر فرصتی این گنجینه‌ی ملی را به یغما می‌برند.
این دوستدار طبیعت می‌گوید: تراژدی غم‌انگیز قاچاق چوب در دل جنگل‌های بلوط رخنه کرده و این پدیده آن قدر در رگ جنگل‌ها ریشه دوانده است که حتی جانداران نیز با ترک زیستگاه خود به این وضعیت شکایت می‌کنند.

صمد نژاد مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری فارس می‌گوید: جنگل‌های زاگرس حدود ۴۰ درصد جنگل‌های ایران را تشکیل می‌دهد و سهم استان فارس از جنگل‌های زاگرس حدود ۱۳ درصد است.
او می‌افزاید: فارس در بین ۱۱ استان واقع در ناحیه رویشی زاگرس مقام نخست را از نظر وسعت رویشگاه‌های جنگلی و درختی به خود اختصاص داده است. بعد از استان فارس به ترتیب استان‌های لرستان و خوزستان در رده دوم و سوم قرار دارند.
سخاوت بلوط و قساوت تبر

درختان بلوطی که از جدال با ریزگرد‌ها و خشکسالی جان به در برده اند، این روز‌ها با تیغ ارّه‌ها و ضربه‌ی تبر‌ها جان می‌سپارند و در کوره‌های ذغالی جان می‌دهند.

اکبری مامور یگان حفاظت منابع طبیعی فارس در این باره می‌گوید: قاچاق چوب حکایت تلخ تیشه بر ریشه درختان بلوط در جنگل‌های زاگرس است و می‌تواند در دراز مدت به نابودی این سرمایه ملی منجر شود.
او به آثار بر جای مانده از درخت‌های بلوط بریده شده در گوشه گوشه جنگل اشاره می‌کند و می‌گوید: قبلاً در جنگل‌های زاگرس، بیشترین قاچاق از طریق خودرو‌های باری بود. اکنون با تنگ‌تر شدن حلقه حفاظتی جنگلبانی و تلاش نیرو‌های منابع‌طبیعی، سودجویان  خودرو‌های شخصی و سواری  چوب ها را قاچاق می کنند.

او می‌گوید: منفعت طلبان، شبانه درخت‌ها را قطعه قطعه کرده و با خودرو‌های سواری عازم کوره‌های ذغالی می‌شوند.
به گفته اکبری، قاچاقچیان برای فریب پلیس راهنمایی رانندگی با برداشتن صندلی عقب خودرو‌ سواری چوب را تا زیر آیینه جاسازی می‌کنند تا خودرو خالی به نظر برسد.
درختان چند صدساله قربانی قاچاق چوب

قاچاقچی چوب بلوط که ماموران یگان حفاظت منابع طبیعی در حین حمل چوب دستگیرش کرده اند، می‌گوید: چوب‌ها را کیلویی ۲ هزار و ۵۰۰ تا ۳ هزار تومان به کوره‌های ذغالی می‌فروشد.
به گفته این متخلف، در هر رفت و آمد با خودرو سواری حدود ۵۰۰ کیلوگرم چوب بلوط جا به جا می‌کند.
امیران مدیر منابع طبیعی ممسنی می‌گوید: سود دندان گیر قاچاق چوب این روز‌ها سر درختان بلوط کهنسال را یکی یکی به باد می‌دهد.
او می‌افزاید: با یک حساب سرانگشتی مشخص می‌شود از هر درخت بلوط حدود ۴ تن چوب به دست می‌آید که با احتساب هر کیلوگرم ۳ هزار تومان قاچاقچیان با بُریدن هر درخت ۱۲ میلیون تومان به جیب می‌زنند.

 جولان سودجویان با اطاله دادرسی‌ها 

کارشناس منابع طبیعی فارس می‌گوید: نبود شعب ویژه  قاچاق چوب باعث اطاله دادرسی شده است و رسیدگی به پرونده متخلفان  یک تا ۲ سال طول می‌کشد تا پرونده به نتیجه برسد.

به گفته امیران در یکسال گذشته برای کشف ۶۶ هزار تن چوب بلوط  ۹۹ پرونده تشکیل شده است.

او می افزاید: برآورد جریمه هر درخت با قطر ۲۰ سانت حدود ۴ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان است و جرایم اندک و زمان بَر بودن رسیدگی به پرونده‌ها قاچاقچیان را جسورتر کرده است.
رحمانیان معاون پیشگیری از وقوع جرم دادگستری فارس نیز با تأیید این که این میزان جریمه کاری از پیش نمی‌برد از نمایندگان مجلس شورای اسلامی می‌خواهد در این زمینه پیشگام شوند و قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل‌ها و مراتع مصوب سال ۱۳۴۶ که تنها برخی مواد آن در سال ۱۳۴۸ اصلاح شده بازنگری کنند.
او می‌گوید: باید ضمانت اجرای قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل‌ها و مراتع به نحوی باشد که کسی به خود اجازه قطع درختان را ندهد.
تبر قاچاقچیان تیزتر از همیشه 

روایت تلخ زاگرس که جز زیبایی و نعمت به ما نبخشید و جز بی مهری و خسارت چیزی ندید، پایانی ندارد.
با وجود تلاش شبانه روزی نیرو‌های منابع طبیعی برای جلوگیری از قطع درختان بلوط، منفعت طلبان از راه‌های مخفی تری برای از بین بردن درختان استفاده می‌کنند.

به گفته اکبری مامور یگان حفاظت منابع طبیعی فارس، سودجویان با گذاشتن سنگ وسط تنه‌ی درختان چسبیده به هم باعث می‌شوند در فرآیند رشد، درختان از هم جدا شده و ریشه آن‌ها آسیب ببیند.
او می‌گوید: این روند، خشک شدن و مرگ زودهنگام درختان را به همراه دارد.
این مامور یگان حفاظت منابع طبیعی فارس می‌گوید: سودجویان همچنین برای سریع‌تر خشک شدن درختان بلوط با تبر یا تیشه به صورت دایره‌ای به تنه درخت ضربه می‌زنند و ارتباط تنه و ریشه را از هم جدا می‌کنند.
او می‌افزاید: همین اقدام باعث پوسیده و بی جان شدن درخت می‌شود و با وزش باد در زمستان، درخت‌های آسیب دیده به زمین می‌افتند.
کمبود قرق بان منابع طبیعی در فارس

امیران مدیر حفاظت از منابع طبیعی شمال غرب فارس می‌گوید: برای حفاظت بیشتر از این میراث طبیعی نیازمند ۶۰ قرق بان با امکانات بیشتری هستیم.
او می‌افزاید: به ازای هر ۶ هزار هکتار جنگل باید یک قرق بان باشد در حالی که در این منطقه تعداد حافظان جنگل یک سوم آن چیزی است که باید باشد و حدود ۲۰ نفر است.

مدیر حفاظت از منابع طبیعی شمال غرب فارس برای نجات جان جنگل‌های بلوط دست یاری به سوی مردم دراز می‌کند و از مردم و طبیعت دوستان می‌خواهد با نیرو‌های یگان حفاظت منابع طبیعی برای مبارزه با قاچاق چوب و شناسایی متخلفان  همکاری کنند و در صورت مشاهده قطع درخت و یا حمل محصولات و فرآورده‌های جنگلی  با شماره ۱۵۰۴ به یگان امداد جنگل و مرتع اطلاع دهند.
نگذارید بمیرد جنگل، که جهان خواهد مرد
به گفته کارشناسان محیط زیست، بلوط‌ها علاوه بر تولید اکسیژن، پالایش و رفع آلودگی‌های موجود در هوا، نقش مهمی در جذب و نگهداری آب و تثبیت خاک هم دارند. اما  با به یغما رفتن این درختان برای سود و منفعت عده‌ای باید فاتحه جنگل ها، خاک و منابع آب را در آینده خواند.

حیاتی کارشناس فعال محیط زیست فارس می گوید: بر اساس آمار‌ها ۵۰ درصد منابع آبی ایران از جنگل‌های زاگرس تامین می‌شود.
او می‌گوید: هر هکتار درخت بلوط سالانه معادل ۵۰۰ تا ۲ هزار متر مکعب آب به سفره‌های زیر زمینی تزریق می‌کند.
به گفته‌ی این  فعال محیط زیست به دلیل شدت بارش برف و باران  در مناطق کوهستانی و بالادست، آب باران آهسته آهسته در خاک نفوذ می‌کند و جذب سفره‌های زیرزمینی می‌شود. ولی متأسفانه الآن شاهد هستیم جنگل‌های زاگرس به‌ شدت در معرض تخریب قرار گرفته اند و آثار تعادل اکولوژیکی در آن دیده نمی‌شود. این تخریب گسترده باعث معضلات فراوان مانند خشکسالی، وقوع سیلاب ها، بی نظمی‌های بارندگی و تغییرات اقلیم می‌شود.

درویش دیگر کارشناس فعال محیط زیست فارس می‌گوید: از بین رفتن درختان بلوط، فرسایش پاشمانی خاک در زاگرس را به همراه دارد.
او می‌افزاید: در فرسایش پاشمانی خاکدانه‌ها متلاشی می‌شود و این خاکدانه‌های متلاشی شده خُلل و فُرَج را می‌گیرد و در زمان بارندگی، باران در هیبت  جریان سطحی رو زمینی حرکت می‌کند و قدرت خورندگی و نابودی آن بیشتر می‌شود.
دستگیری بزرگترین باند قاچاق چوب‌های جنگلی در شیراز

دیدن تن رنجور جنگل‌های بلوط و مرگ بی صدای آن‌ها به جرم سودآوری برای عده‌ای منفعت طلب، دل هر طبیعت دوستی را به درد می‌آورد. نجات جان جنگل‌های بی رمق و زخم خورده بلوط نیازمند عزم ملی و همگانی است.
منصور رضایی رئیس اداره منابع طبیعی شیراز از شناسایی و دستگیری بزرگترین باند قاچاق چوب‌های جنگلی در شهرستان شیراز بر اساس گزارش‌های مردمی خبر می‌دهد و می‌گوید: با همکاری نیرو‌های انتظامی و امنیتی در عملیاتی نامحسوس انبار چوب و هیزم جنگلی دپو شده کشف و عاملان اصلی باند قاچاق چوب دستگیر و تحویل مراجع قضائی شدند.
به گفته او، این متخلفان با تعدادی خودروی سواری اقدام به حمل و انتقال چوب از استان کهگیلویه و بویراحمد و شهرستان‌های مجاور به منطقه گویم می‌کردند.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان شیراز می‌گوید: در این عملیات بیش از ۸ تن چوب جنگلی بلوط کشف و ضبط شد.
هنوز به نجات بلوط ها امیدواریم!

کربلایی مُراد سعیدی با شنیدن خبر متلاشی شدن باند قاچاق چوب درختان بلوط، برق امید در چشمانش می‌درخشد و تبسمی بر صورتش می‌نشیند.
او به امید خوب شدن زخم‌های تَن جنگل‌های زاگرس و دیدن طلوع و پَرتو نور خورشیدِ فردا از بین برگ‌های رنگارنگ و شاخه‌های در هم تنیده درختان بلوط راهی  خانه می‌شود.

* فریبا غلامی

خبرگزاری صدا و سیما مرکز فارس