داز، پر سودترین گونه گیاهی در جنوب سیستان وبلوچستان

 وسعت جغرافیایی و شرایط آب و هوایی خاص، استان سیستان و بلوچستان را به یكی از مراكز عمده تولید محصولات گیاهی، دارویی و صنعتی در كشور تبدیل كرده است، محصولاتی كه افزایش تولیدات و بهره برداری مناسب و صادرات آنها می تواند این استان را متحول كند.
ویژگی های اقلیمی منحصر به فرد این استان سبب رویش بیش از 392 گونه با ارزش گیاهی شده، گونه هایی كه با توجه به موقعیت آب و هوایی این استان در جای دیگری یافت نمی شود.

گز روغن، پنیرباد، آنغوزه، بنه، سنا، کُنار، وشاء، بادام کوهی، آلوئه‌ ورا، مریم گلی، برازمبل، کلپوره، گون، پونه، ایشوِرک، استبرق، درخت مسواک، خرزهره، علف مار، مارموتک، ریواس، درمنه، موسیر، زیره سیاه، گُلدِر، هندوانه ابوجهل، خارمریم، خارشتر، گل گندم، خاکشیر، خارخَسَک، گزنه، شاه‌تره، بید، مورد، پنیرک، داتوره، بنگدانه، پونه ‌سا، مشکک، سه ‌پستان، بومادران، پنج‌ انگشت و بارهنگ از جمله گیاهان دارویی خودروی این منطقه هستند.

این در حالی است که گیاهان ارزشمندی همچون حنا، نیل، چای‌ ترش، ارقام مختلف کُنار، سیر، زیره سبز، شنبلیله، پاپایا‌(خربزه درختی)، جَم، چریش، گلرنگ، زعفران، گل ‌محمدی، عناب، کارلا، رازیانه، زنیان، پنیرک، فلوس، کرچک، اکالیپتوس، به ‌لیمو، استویا و آلوئه ‌ورا به صورت زراعی در مناطق مختلف استان و در سطحی بیش از پنج هزار هکتار مورد کشت قرار می‌ گیرند.

 

سیستان و بلوچستان از لحاظ سطح زیر کشت و تولید برخی از گیاهان دارویی مانند حنا، نیل، چای‌ ترش، و کُنار دارای رتبه نخست کشوری است.

 ارتفاعات قله تفتان در خاش، ارتفاعات کوه بیرک در سراوان و ارتفاعات بزمان در شهرستان ایرانشهر مهمترین کانونهای رویش گیاهان دارویی در این استان است.

 وجود گیاهان متنوع دارویی و زینتی سیستان و بلوچستان زمینه ساز سرمایه گذاری بخش خصوصی است به طوری که شرکت های دانش بنیان با اقدامات تخصصی خود می توانند در این زمینه نقش آفرین باشند.

اهمیت بالای گیاهان دارویی و نقش بی بدیل آنها در سلامت انسان بر كسی پوشیده نیست به همین سبب بهره برداری از این ذخایر ارزشمند و انجام كارهای تحقیقاتی و سرمایه گذاری در زمینه افزایش سطح زیر كشت و تولید بیشتر می تواند نقطه قوت استان محسوب شود.
مردم سیستان و بلوچستان از دوران كهن برای درمان بسیاری از امراض به سراغ طب سنتی و گیاهی رفته و به علت فراوانی پوشش گیاهی در منطقه از این گیاهان برای درمان خود استفاده می كرده اند تجربه افراد در شناسایی و شناخت خواص هر گیاه نشان از علاقه آنان به گیاهان دارویی و نقش آن در سلامتی شان دارد كه متاسفانه امروزه كمتر فردی از نسل با تجربه گذشته باقی مانده و خشكسالی ها نیز سبب كاهش عرصه گیاهان دارویی شده است.
سرمایه گذاری در تولید گیاهان دارویی، ایجاد صنایع تبدیلی و بهره وری علمی از این گیاهان می تواند علاوه بر توجیه مطلوب اقتصادی به یكی از معضلات مردم استان یعنی اشتغال كمك كند.
با وجود قابلیت های زیاد این استان در پرورش و تولید گیاهان دارویی متاسفانه نقش این گیاهان از نظرها پنهان مانده، گیاهانی كه كشت آنها علاوه بر درآمد بالا برای كشاورزان، نقش موثری در حفظ و نگهداری ذخایر گیاهی منطقه و عدم انقراض این گونه های بی نظیر ایفا می كند.

 

گیاهان دارویی، گنجی نهفته در طبیعت فنوج

شهرستان فنوج هم در جنوب استان گنجینه ای از گیاهان دارویی است و می توان طبیعت این شهرستان را بعنوان داروخانه طبیعی و خدادادی نام برد.

 در طبیعت این شهرستان بعلت شرایط خاص آب وهوایی، بیش از 200 گونه گیاهی از جمله هِزگِند(آویشن)، گُلدِر، پَتِرک، کَلپورَگ، پِتروک، دِرَنَگ، گیشرات ...شناسایی شده است که با فرآوری و‌سرمایه گذاری مناسب، می تواند نقش مهمی در اقتصاد مردم منطقه داشته باشد.

پیربخش نصرتی مدیر منابع طبیعی و آبخیزداری فنوج گفت: علاوه برگیاهان دارویی در این شهرستان، درختان کمیاب  و منحصر بفردی مثل پَرپوک، گزروغن، چِگِرد...وجود دارد که هم تزیینی هستند و هم مصرف خوراکی و صنعتی دارند.

 

مردم سیستان و بلوچستان از دوران کهن برای درمان بسیاری از امراض به سراغ طب سنتی و گیاهی رفته و به علت فراوانی پوشش گیاهی در منطقه از این گیاهان برای درمان خود استفاده می کرده اند.

وجود بیش از 300 گونه با ارزش دارویی در این خطه از سرزمین در صورت سرمایه گذاری بخش خصوصی در زمینه توسعه کشت و ایجاد صنایع تبدیلی و بدست آوردن بازار منسجم فروش و صادرات، می تواند نسخه شفا بخشی برای درمان بیماریها، اقتصاد و اشتغال در این استان شود.

اگر به این ظرفیت خدادادی توجه بیشتر شود هم می شود جامعه ایی سالمتر داشت و هم اقتصادی پویاتر

با توجه به اهمیت بالای گیاهان دارویی در عصر کنونی و توجه همگان به بهره برداری از این ذخایر ارزشمند به نظر می رسد سرمایه گذاری بیشتر و ایجاد صنایع تبدیلی گیاهان دارویی در سیستان و بلوچستان علاوه بر توجیه فراوان اقتصادی می تواند به رونق اشتغال در منطقه کمک کند.

همچنین به نظر می رسد کشت گونه های مستعد گیاهان دارویی در سیستان و بلوچستان علاوه بر افزایش درآمد کشاورزان نقش موثر در حفظ و نگهداری ذخایر ژنتیکی گیاهی منطقه ایفا کند

 

نویسنده : مرضیه کیخا