افزایش شتاب دیپلماسی علمی ایران

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا وسیما به نقل از روابط عمومی پایگاه استنادی علوم جهان اسلام، محمدجواد دهقانی افزود: اطلاعات مستخرج از پایگاه استنادی بین المللی اسکوپوس نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۱ سهم مشارکت بین المللی در فعالیت‌های پژوهشی در قالب انتشار مقالات و مستندات علمی و به عبارت دیگر دیپلماسی علمی کشور از ابتدای سال ۲۰۲۱ تاکنون بیش از ۳۴%و بالاترین میزان در طول ۲۰ سال اخیر رسیده است. هرچند اطلاعات در سال ۲۰۲۱ هنوز تکمیل نشده است، همچنین در مقایسه سال ۲۰۲۰ با سال ۲۰۱۹ مشخص می‌شود که جمهوری اسلامی ایران با ۱۲.۵% رشد و با اختلاف ۰.۱۴% با هند جایگاه دوم دنیا از لحاظ رشد دیپلماسی علمی دنیا را کسب کرده است. کشور مالزی با رشد ۱۲ درصد در جایگاه سوم و کشور‌های تایوان و ترکیه به ترتیب در جایگاه بعد قرار دارند.
وی افزود: گسترش همکاری و تعامل فعال، سازنده و الهام بخش در حوزه علم و فناوری با سایر کشور‌ها از جمله سیاست‌های کلی علم و فناوری ابلاغی توسط مقام معظم رهبری است. مشارکت علمی زمینه را برای دیپلماسی علمی باز می‌کند. یک پژوهش می‌تواند حاصل فعالیت یک پژوهشگر یا مشارکت علمی چند پژوهشگر از یک کشور یا بیش از یک کشور باشد. در صورتی که دو یا چند پژوهشگر از کشور‌های مختلف روی یک طرح تحقیقاتی مشترک فعالیت کنند آنگاه یک تعامل علمی در سطح بین المللی رخ داده است که غالباً با هدف گسترش مرز‌های دانش صورت می‌پذیرد.
دهقانی گفت: در سال ۲۰۱۱ سهم مقالات با مشارکت بین الملل از کل مقالات کشور حدود ۱۶.۵% بود. این رقم در سال ۲۰۱۶ به ۱۹.۷% و در سال‌های بعد به تدریج افزایش یافت به طوری که درسال ۲۰۱۸ به ۲۴% و در سال‌های ۲۰۱۹، ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ به ترتیب به ۲۷.۲%، ۳۰.۵% و ۳۴.۲% افزایش یافته است.
رئیس موسسه استنادی علوم و پایش علم و فناوری isc افزود: پس از ایران و هند کشور‌های مالزی و تایوان هر کدام تقریباً با ۱۲% رشد در دیپلماسی علم در جایگاه‌های بعدی قرار گرفته اند. ترکیه نیز در دیپلماسی علمی در زمره کشور‌های برتر است. این کشور با ۱۰% رشد در جایگاه پنجم از لحاظ سهم مقالات با مشارکت بین الملل از کل مقالاتش قرار دارد. بعد از ترکیه، اندونزی، ژاپن، لهستان و کره جنوبی قرار دارند که بین ۵ تا ۷% رشد در مقالات با مشارکت بین الملل خود داشته اند. در بین کلیه قدرت‌های علمی دنیا فقط دو کشور ایتالیا و چین از لحاظ رشد دیپلماسی علم رشد منفی را تجربه کرده اند.
وی افزود: با محاسبه رشد سهم مقالات منتشر شده با مشارکت بین الملل در سال ۲۰۲۰ نسبت به سال ۲۰۱۹ مشخص شد که در ایران، حوزه فنی و مهندسی با ۱۸% بیشترین میزان رشد را داشته است. بعد از آن حوزه علوم انسانی قرار دارد که ۱۷% رشد را تجربه کرده است. در جایگاه سوم علوم پزشکی قرار دارد که رشد این حوزه برابر با ۱۳% بوده است. حوزه علوم پایه با ۱۲% و حوزه علوم اجتماعی با ۱۱% و سپس حوزه علوم کشاورزی با ۸% در جایگاه‌های بعدی قرار گرفته اند.
دهقانی افزود: در سال ۲۰۲۰ علوم فنی و مهندسی و علوم پایه ۳۴% از مقالات شان به صورت مشارکت بین الملل منتشر شده است. این دو حوزه موضوعی بالاترین سهم را در بین حوزه‌های موضوعی به خود اختصاص داده اند. بعد از این دو حوزه، حوزه‌های موضوعی علوم اجتماعی و کشاورزی با ۳۱% در جایگاه بعدی قرار دارند. علوم پزشکی با ۲۵% و علوم انسانی با ۱۹% در مکان‌های بعدی قرار دارند.