آدرس غلط رسانه ها, توافق موقت طرح امریکایی یا روسی؟

اواخر آبان ماه حین سفر مشاور امنیت ملی امریکا به تل آویو, وب سایت خبری آکسیوس به نقل از سه منبع آمریکایی و اسرائیلی گزارش داد جیک سالیوان در گفتگو با همتای اسرائیلی خود ایده توافق موقت با ایران را برای خرید زمان بیشتر جهت مذاکرات هسته ای تا رسیدن به نتیجه در مذاکرات برجام  مطرح کرده است. به نوشته اکسیوس ایده آمریکا برای توافق موقت این بود که در ازای مسدود کردن غنی سازی 60 درصدی جمهوری اسلامی ، واشنگتن و متحدانش بخشی از پول های بلوکه شده ایران را آزاد و برخی تحریم ها را لغو کنند.
پیش از این هم در دوره دولت روحانی مقام های امریکایی از طرح توافق موقت با ایران با توجه به اینکه دولت روحانی آخرین ماههای خدمت را پشت سر می گذاشت مطرح می کردند. 
وحید جلال زاده رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی از مطرح بودن چنین پیشنهادیی از دوره قبل مذاکرات خبر داده و گفته است  از دوره های قبل غربی ها به ما پیشنهاد می دادند اگر نتوانسیتم توافق دایم با شما داشته باشیم توافق موقت کنیم.
با وجود این پس از بازگشت آقای رئیسی از سفر اخیر خود به مسکو, رسانه های غربی چون بی بی سی بگونه ای از ارائه طرح توافق موقت روسیه به ایران خبر می دهند که گویا این طرح پیش از این مطرح نشده است. 
بی بی سی فارسی یکشنبه شب  به نقل از شبکه خبری امریکایی ان بی سی از پیشنهاد روسیه به ایران مبنی بر طرح توافق موقت در مذاکرات وین خبر داد که بر اساس این پیشنهاد تهران در برابر قبول برخی محدودیت های هسته ای مثل توقف غنی سازی  60 درصد مدت کوتاهی از بعضی تحریم ها معاف شود اما ایران  این پیشنهاد را نپذیرفته است.
شبکه خبری ان بی سی به نقل از منابع امریکایی هم گزارش کرده که واشنگتن از پیشنهاد روسیه به ایران آگاه است اما نه ایران نه امریکا تمایلی به چنین توافقی نشان ندادند. اینکه ایران با مطرح شدن طرح توافق موقت مخالف است دلایل روشنی دارد اما اینکه مقام های امریکایی سعی دارند خود را از طرح توافق موقت خود دور کنند جای پرسش دارد آن هم در حالیکه در دیدار اخیر آنتونی بلینکن وزیر امور خارجه امریکا با همتای روس خود از سرگئی لاوروف خواسته بود که از نفوذش بر ایران برای موفقیت مذاکرات استفاده کند.
امریکا اکنون و درشرایطی در تلاش است که وانمود کند طرح توافق موقت طرحی امریکایی نیست که همه شواهد همانطور که اشاره شد تائید می کند که این طرح ازسوی آنها ارائه شده است اما روسی دانستن آن  در زمان فعلی می تواند با سفر رئیسی به مسکو و اراده دوطرف به ارتقای روابط  مرتبط باشد و چه بسا هدف از این فضاسازی رسانه ای ایجاد شکاف میان تهران/ مسکو و تقویت فشار علیه ایران در مذاکرات وین ازطریق اجماع سازی است.
بی بی سی فارسی در گزارش یکشنبه شب خود در راستای چنین هدفی گزارش می د هد حالا سفر سه روز پیش ابراهیم رئیسی و وزیر خارجه ایران به مسکو, نقش روسیه را در مذاکرات وین پُررنگ تر کرده است باید دید در زمانه رویگردانی تهران ازغرب,  شرق گامی به سوی جمهوری اسلامی برخواهد داشت؟
بدیهی است که مخالفت تهران با طرح توافق موقت به معنای مخالفت با برجام نیست چرا که توافق هسته ای درسال5 201 به امضا رسید و قطعنامه 2231 شورای امنیت نیز در تائید این توافق دائمی صادر شد و ایران همچنان در برجام حضور دارد و گام های کشور در کاهش تعهدات هسته ای اش قانونی و بر اساس بندهای 26 و 36 و واکنشی به خروج امریکا از توافق هسته ای و وضع تحریم های یکجانبه ضد ایرانی بود.
محور اصلی مذاکرات فعلی وین هم لغو تحریم های ضد ایرانی است  و اگر دولت فعلی امریکا به راستی مایل به بازگشت به برجام است باید تحریم های ضد ایرانی را لغو و با راستی آزمایی آن زمینه را برای این اقدام فراهم کند و اگر هم این کشور قصد لغوتحریم ها را ندارد  متحدان غربی اش که در برجام حضور دارد باید تضمین کنند که روابط اقتصادی با ایران به حال عادی در آید. در غیر این صورت ورود امریکا به برجام بدون اینکه گذشته را جبران کند و محدود کردن برنامه هسته ای ایران در ازای هیچ  دادن فرصت به این کشور برای اجماع سازی و استفاه احتمالی از مکانیسم ماشه است.
واقعیت امر این است که رفع فوری تحریم های ایران و گره گشایی از مشکلات اقتصادی کشور در سرلوحه وظایف دولت باید قرار داشته باشد  و قرار دارد و این مسئله بارها از زبان مقام های کشور شنیده شده که درصورت لغو تحریم ها و تضمین آن, تهران فورا فعالیت هسته ای خود را محدود خواهد ساخت اما به نظر می رسد دولت بایدن بر خلاف ادعاهای خود مایل به احیای برجام نیست و تعیین ضرب الاجل  و ادعاهایی مبنی بر اینکه اگر به توافق دست نیابیم ظرف چند هفته آینده دیگر توافق هسته ای بیفایده خواهد بود با اهداف هسته ای ایران تناسبی ندارد و این موضع را هم امریکاییها و هم طرف های دیگر برجام از جمله روس ها می دانند و مطمئن هستند که تهران هرگز به دنبال سلاح هسته ای نیست. اما در پیش گرفتن چنین رویه ای ادامه همان راهبردی است که با خریدن زمان ومقصر نمایی ایران در پی تاثیر گذاشتن تحریم ها در داخل و عقب نشینی تهران از حقوق هسته ای خود است.
متاسفانه به نظر می رسد در این ارتباط هماهنگی های نانوشته یا نوشته ای هم میان امریکایی ها  و روس ها وجود داشته باشد اینکه میخائیل اولیانوف نماینده روسیه در مذاکرات وین می گوید در مذاکرات هسته ای  مسئله زمان مطمرح نیست بیشتر بازی کردن در زمین امریکا و دادن آدرس غلط است. در مذاکرات وین زمان  هم مسئله اصلی است و تهران نباید وارد مذاکرات فرسایشی بی نتیجه ای شود که  بخواهند در نهایت ایران را مقصر جلوه دهند. 
در چنین شرایطی به نظر می رسد طرف های دیگر برجام به ویژه امریکایی ها باید با این پیام قوی تهران روبرو شوند که با خریدن وقت از سوی غربی ها مقابله خواهد شد و ایران در پیشبرد برنامه هسته ای خود در صورت تداوم تحریم ها علاوه بر خروج از ان پی تی تا قله هسته ای شدن پیش خواهد رفت و در این مسیر جدیت خود را به نمایش خواهد گذاشت.

------------------------------------------
رضا محمدمراد