شادی به ما می‌آید

عروسک‌ها دورش را گرفته بودند، اما دخترک نایِ بازی کردن نداشت.

چشمانش را بسته بود و به سختی نفس می‌کشید. چشمان خیس و نگران مادر، اما به مانیتور خیره مانده بود و زیر لب دعا می‌خواند.
شادی مبتلا به عارضه شریانی پرفیوژن دوقلویی معکوس است و ۶ بهار را در کنار خواهرش شینا به سختی گذرانده، اما قلب بیمارش دیگر یارای تپیدن ندارد.

شادی در لیست پیوند قلب است تا بتواند هفتمین بهار زندگی اش را ببیند.
پزشکان شیراز با اطمینان از نتیجه موفقیت آمیز عمل می‌گویند اگر خانواده پسر بچه لامردی به اهدای عضو رضایت دهند، حتما شادی به زندگی برمی گردد.

بی تابیِ پیرزن، نگاهم را به سمتش می کشاند . پشت درِ اتاق عمل ایستاده و گریه می کند .

زن جوانی که کنارم ایستاده بی مقدمه می‌گوید:راه درازی تا شیراز آمده . پسرش خالد در اتاق عمل است. از کودکی بیماری کبدی داشته و حالا برای پیوند به شیراز آمده است .

شهری که روز به روز خدمات پزشکی آن گسترده‌تر و روش‌های نوین درمانی اش بیشتر می‌شود تا جایی که از کشور‌های منطقه برای انجام عمل‌های پیچیده به اینجا می‌آیند.

شیراز ، داعیه دار پیشرفت 
مدیر واحد فراهم آوری پیوند اعضای دانشگاه علوم پزشکی شیراز می‌گوید:کلان شهر شیراز با برخورداری از استادان و پزشکان مجرب، مهمترین مرکز پیوند اعضا در ایران و حتی جهان محسوب می‌شود.

انجام سالانه بیش از ۵۰۰ عمل موفقیت آمیز پیوند عضو در شیراز، آمار پیوند در این شهر را فراتر از برخی مجامع علمی معروف جهان از جمله مرکز پزشکی دانشگاه پیتزبورگ آمریکا قرار داده است.
به استناد گفته دکتر سید علی ملک حسینی پدر پیوند کبد ایران امروز هیچ عمل و جراحی نیست که برای آن نیازمند به علم پزشکی دیگر کشور‌ها باشیم.
او می‌گوید: پیوند پوست، کبد، لوزالمعده و پانکراس از جمله پیوند‌هایی است که فقط در شیراز انجام می‌شود و تاکنون صد‌ها بیمار از داخل و خارج از کشور به واسطه پیوند عضو در شیراز امید به زندگی یافته اند.
به گفته معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت به مدد همکاری‌های تیمی و نبوغ متخصصان، توانسته ایم رتبه‌های برتر دنیا را در دانش تخصصی پیوند که از قله‌های پیشرفت پزشکی محسوب می‌شود، کسب کنیم و جزو کشور‌های نخست دنیا باشیم؛ به طوری که در پیوند کبد از بیماران مرگ مغزی، با رکوردشکنی شیراز، رتبه نخست را در بین مراکز پیوند اعضای جهان داریم.

در پیوند مغز استخوان، رتبه دوم دنیا از آن ایران است و در سایر پیوند اعضا همچون کلیه، قلب و ... نیزاز جایگاهی پیشتازانه برخورداریم.
سرعت این پیشرفت‌ها به گونه‌ای بوده است که تنها در پیوند کبد، با وجود بروز سالانه ۱۵ هزار مورد نارسایی کبد در کشور و جان باختن سالانه بیش از ۵ هزار ایرانی بر اثر این نارسایی، شاهد ثبت بیش از ۶ هزار پیوند کبد در ۹ مرکز فعال کشور طی ۲۵ سال گذشته بوده ایم. در پیوند مغز استخوان که حدود ۷۰ نوع بیماری با آن درمان شده است، ایران، ۱۸ مرکز پیوند مغز استخوان فعال دارد و ۳۰ هزار پیوند مغز استخوان را تا کنون انجام داده است. کشور ما اکنون تبدیل به بزرگترین مرکز درمان تالاسمی دنیا با پیوند مغز استخوان شده و به بسیاری از زوجین مبتلا شانس باروری داده است.

دکتر ملک زاده می‌گوید: شانس بقای ۱۰ ساله بیماران پیوند شده نیز مساله مهمی است که ایران را باید یکی از موفق‌ترین‌های جهان نامید؛ در پیوند کبد بیش از ۷۰ درصد و در پیوند مغز استخوان ۷۶ درصد پیوند‌ها موفق بوده اند که این‌ها یک رکورد عالی در جهان محسوب می‌شوند.

ملک‌حسینی پدر پیوند کبد ایران با بیان اینکه با استفاده از طرح تحول نظام سلامت، تمامی پیوند‌ها به صورت رایگان انجام می‌شود، می‌گوید: این در حالی است که عمل پیوند کبد در آمریکا بیش از ۴۰۰ هزار دلار یعنی بیش از ۱۰ میلیارد تومان هزینه در بر دارد.

فارس، ایستاده به قامت پورِسینا

سری به بخش بستری بیمارستان ابن سینا می‌زنم. بیمارستانی با ۶۰۰ تخت که به عنوان مهم‌ترین پروژه دانشگاهی و درمانی کشور از سال ۹۶ در زمینه پیوند اعضا فعالیت می‌کند.
دکتر ملک حسینی می‌گوید:‌قبل از راه اندازی بیمارستان خیریه آموزشی، پژوهشی و درمانی ابوعلی سینا در شهر صدرای شیراز، همه پیوند‌های کلیه و کبد در بیمارستان نمازی زیر نظر تیم پیوند عضو انجام می‌گرفت، از این رو نمی‌توان نقش ۴۰ ساله بیمارستان نمازی را در انجام اعمال پیوند عضو نادیده گرفت.

این بیمارستان با امکانات محدود و شرایط خاص شاهد تلاش بی وقفه متخصصینی است که در بنای یادگار مرحوم محمد نمازی پا گرفتند و در این بیمارستان منشاء خدمت بودند.
رئیس هیات امنای بیمارستان ابوعلی سینای شیراز ادامه می‌دهد: با وجود تلاش مستمر و شبانه روزی گروه پزشکی و پرستاری بخش پیوند اعضای بیمارستان نمازی شیراز، همواره تعداد زیادی از بیماران نیازمند به پیوند عضو درنگرانی به سر می‌بردند.به همین دلیل و باهدف حل این مشکل، مجهزترین مرکز پیوند اعضا درخاورمیانه را با نام ابوعلی سینا در شیراز راه اندازی کردیم.

حشمت الله صلاحی رییس بیمارستان خیریه پیوند ابوعلی سینا می‌گوید: این مرکز آموزشی، پژوهشی به عنوان بزرگترین مرکز علمی پیوند کلیه و کبد در کشور فعالیت می‌کند و دانش پیوند اعضا را به برخی از مجامع علمی خارج از کشور از جمله به مناطقی از تاجیکستان نیز بسط و نشر داده است.

با دکتر اعجاز احمد هم صحبت می‌شوم. اهل پاکستان و فوق تخصص پیوند کلیه است .او که پس از ۴۰ سال دوباره به شیراز آمده، از سرعت پیشرفت‌های پزشکی شیراز شگفت زده است و مرکز پیوند اعضای شیراز را بی نظیر توصیف می‌کند و می‌گوید: انجام ۶ عمل پیوند در هر هفته، در هیچ جای دنیا انجام نمی‌شود.
آوازه تخصص ایرانی درآن سوی مرز‌های آبی وخاکی
 صحبت‌های مترجم جوانی با مراجعان عرب زبان، توجه مرا به خود جلب می‌کند.
با او هم کلام می‌شوم.
آقای انصاری می‌گوید: دستان توانمند پزشکان شیراز نه تنها مرهم درد بیماران کشور، بلکه امید بیماران خارجی نیز شده است.
به گفته این مترجم، اغلب بیماران کشور‌های عربی جنوب خلیج فارس هم ترجیح می‌دهند در بیمارستان‌های شیراز درمان شوند.
وی توضیح می‌دهد: نزدیکی فرهنگی و قرابت اعتقادات دینی و مذهبی ما با مسلمانان این مناطق، یکی از عوامل جذب این بیماران در بیمارستان‌های شیراز است.

دیگرعاملی که باعث ایجاد انگیزه در بیماران کشور‌های عربی برای مراجعه به شیراز و درمان در بیمارستان‌های این شهر می‌شود، ارائه خدمات تخصصی و فوق تخصصی درسطوح پیشرفته و قابل اعتماد است.
پیشرفت و اعتمادی که شادی و خالد و هزاران بیمار را از راه دور و نزدیک به شیراز کشانده تا به یاری فرزندانِ ابن سینا به زندگی لبخندی دوباره بزنند .

شادی به ما می آید
سرپرست دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز با اشاره به پیشرفت‌های پزشکی فارس در سال‌های پس از انقلاب اسلامی می‌گوید: عمل جراحی نادر ترمیم سرخرگ آئورت، انجام اولین عمل پیوند شبکیه مصنوعی، انجام شیمی درمانی حین عمل در حفره شکم، کشف ژن موثر در قوز قرنیه، جداسازی دوقلو‌های به هم چسبیده، جراحی قلب جنین در مادر باردار، تزریق داروی بومی سازی شده درمان سرطان توسط دانشمندان هسته‌ای، تعویض دریچه آئورت قلب بدون جراحی باز، درمان قطعی پارکینسون، پیوند دست قطع شده کودک ۱۳ ماهه و تولید قطره درمان زخم دیابت تنها بخشی از دستاورد‌های پزشکی فارس در سال‌های اخیر است.

حسینی با ارائه برخی آمارهای مقایسه ای طی بیش از چهل سال گذشته می افزاید: افزایش تعداد بیمارستان های استان از ۲۵ مورد به ۶۸ مورد، افزایش تخت‌های فعال بیمارستانی از دو هزار و ۲۴۰ مورد به هشت هزار و ۷۱۸ تخت فعال و تخت‌های ویژه از ۶ تخت به هزار و ۲۸۲ تخت ویژه، بخشی از این خدمات در حوزه درمان فارس است.

وی دستیابی به توانمندی پیوند اعضا در سال‌های پس از انقلاب اسلامی و راه اندازی ۴۰۷ تخت پیوند اعضا و نام آوری در عرصه‌های جهانی پیوند اعضا را از دیگر عرصه‌های افتخارآمیز مجموعه سلامت فارس در طی این سال‌ها برمی شمرد که موجب شده تا اکنون به متوسط سالانه ۸۰۰ مورد پیوند اعضا دست یابیم.

مسیر پرشتاب توسعه پزشکی در فارس

سرپرست دانشگاه علوم پزشکی شیراز با بیان اینکه در سال ۱۳۵۷ تعداد پیوند اعضا در زمینه‌های پیوند کلیه، کبد، قلب، پانکراس، کلیه و پانکراس، معده و پیوند روده در هر مورد صفر بوده است، اعلام کرد: این آمار پس از انقلاب و تا سال ۱۴۰۰ در زمینه پیوند کلیه ۴ هزار و ۸۲۲ مورد، کبد ۵ هزار و ۸۰۱ مورد، قلب ۶۸ مورد، پانکراس ۱۴۰ مورد، کلیه و پانکراس ۲۰۰ مورد، معده ۸ مورد و روده ۵۵ مورد رسیده و این موفقیت در طی سال‌های پس از انقلاب اسلامی و با همت و توان جوانان برومند انقلابی به دست آمده است.

فارس پیشتاز در توسعه ناوگان اورژانس

مسوول ارشد حوزه سلامت فارس می گوید : راه اندازی ۹۴ پایگاه اورژانس جاده ای، افزایش تعداد پایگاه‌های اورژانس شهری از چهار مورد به ۶۱ پایگاه، افزایش تعداد آمبولانس‌های استان از ۱۳ مورد به ۳۵۶ آمبولانس، همچنین راه اندازی سه پایگاه هوایی اورژانس و تجهیز ناوگان اورژانس فارس به چهار دستگاه اتوبوس آمبولانس، از دیگر دستاورد‌های حوزه سلامت فارس در طی چهار دهه انقلاب اسلامی و با هدف توسعه عادلانه خدمات سلامت در استان بوده است.

 دسترسی عادلانه به خدمات سلامت در پهنای فارس

وی بخش مهمی از تمرکز حوزه سلامت فارس در طی این سال‌ها را در حوزه بهداشتی و با هدف تقویت امر پیشگیری و حفظ سلامت مردم استان دانسته و ادامه می دهد : در همین راستا تلاش شده تا با افزایش تعداد خانه‌های بهداشت از ۲۵۸ مورد به ۸۸۹ خانه بهداشت، افزایش تعداد مراکز بهداشتی و درمانی شهری از ۵۴ مورد به ۱۴۵ مرکز، راه اندازی ۲۵۴ پایگاه بهداشتی، افزایش تعداد مراکز بهداشتی و درمانی روستایی از ۸۹ مورد به ۱۵۳ مرکز، راه اندازی خانه بهداشت عشایری و پیشتازی فارس در ایجاد کانکس‌های خانه بهداشت عشایری و تاسیس ۱۹ خانه بهداشت عشایری بخشی به توسعه زیرساخت‌های فیزیکی نیز کمک شایانی شود .

حسینی افزایش برنامه‌های مراقبتی در حوزه سلامت، به ویژه برای گروه‌های آسیب پذیر جامعه مانند کودکان، سالمندان و مادران باردار را از دیگر محور‌های مهم خدمات حوزه بهداشت فارس در این سال‌ها برمی شمرد که موجب ارتقا قابل توجه شاخص‌های سلامت مردم فارس در طی بیش از چهار دهه گذشته شده و می‌تواند امیدبخش پرورش نسل‌های سالم‌تر برای فردای کشور باشد.

به گفته این مقام مسوول، کاهش شاخص مرگ و میر مادران باردار از ۱۴۰ در یکصد هزار تولد زنده، به ۲۴ مورد (بدون احتساب بیماری کووید۱۹) و به ۳۳ مورد (با احتساب بیماری کووید۱۹) در یکصد هزار تولد زنده، دستیابی به سطح توسعه یافتگی در شاخص مرگ نوزادان با کاهش میزان مرگ نوزادان از ۷۵ مورد به ۹ و ۵۹دهم در هزار تولد زنده و دستیابی به سطح توسعه یافتگی در شاخص مرگ کودکان زیر ۵ سال با کاهش میزان مرگ شیرخواران از ۹۳ به ۱۵ و ۲۳صدم در هزار تولد زنده و کاهش نسبت میزان مرگ کودکان زیر۵ سال از ۹۵ به ۱۷ و ۹۶صدم در هزار تولد زنده، نمایانگر این تلاش‌ها بوده است.

وی در ادامه به بخشی از اقدامات حوزه سلامت فارس در راستای راه اندازی مراکز مختلف اشاره کرد و گفت:راه اندازی ۶۶ مرکز مشاوره تغذیه در سطح شهرستان‌ها در قالب طرح تحول نظام سلامت و ارائه خدمات مشاوره تخصصی تغذیه در این مراکز، راه اندازی ۲ واحد آزمایشگاه شیمیایی اختصاصی با تجهیزات کامل و پیشرفته، راه اندازی و تجهیز ۳۴ تیم آماده باش در مواقع بحرانی در سراسر شبکه‌های بهداشت و مرکز استان، راه اندازی ۲۴ مرکز کلینیک شنوایی در مراکز خدمات جامع سلامت شیراز و شهرستان ها، راه اندازی ۵ کلینیک سلامت روان از سال ۹۳ در بیمارستان‌های نمازی، فقیهی، علی اصغر (ع)، ابن سینا و استاد محرری به منظور شناسایی و ارائه خدمات روانشناختی به بیماران بستری در بیمارستان ها، راه اندازی یک مرکز سیار کاهش آسیب اعتیاد در حاشیه شهر شیراز و راه اندازی ۴ تیم سیار امداد رسان کاهش آسیب اعتیاد در شهرستان‌های کوار، فیروزآباد، داراب و کازرون از جمله این اقدامات است.

حسینی می گوید : راه اندازی اولین کلینیک تخصصی طب و مراقبت‌های سالمندان در کشور، راه اندازی و توسعه اولین بیمارستان دوستدار سالمند در کشور، راه اندازی و توسعه ۶ داروخانه دوستدار سالمند در بخش دولتی و خصوصی و راه اندازی اولین مرکز تحقیقات سالمندی در دانشگاه علوم پزشکی شیراز به عنوان اولین دانشگاه مجری در کشور، همچنین افزایش تعداد آزمایشگاه‌های باکتریولوژیکی آب آشامیدنی از ۳ واحد به ۳۳ واحد در استان کاهش بروز تالاسمی از ۴۰۰ در صدهزار به ۱۰ در صد هزار، افزایش آزمایشگاه‌ها و مراکز نمونه گیری تحت پوشش استان به ۲۳۴ مرکز در سال ۱۴۰۰ از دیگر اقدامات انجام شده در سال‌های پس از انقلاب اسلامی است.

 سلامت مادران ، اولویت بهداشت و درمان

رئیس دانشگاه علوم پزشکی شیراز در خصوص سلامت مادران نیز می گوید: زایمان در سال ۱۳۵۷ به صورت سنتی انجام می‌شد، اما اکنون ۱۱۷ مرکز تک واحدی بلوک زایمان فعالیت دارند، همچنین تاسیس ۵ مرکز ناباروری با تعرفه دولتی در سال‌های پس از انقلاب صورت گرفته و اعظم زایمان‌ها در منزل توسط مامای محلی صورت می‌گرفت، اما اکنون بیش از ۹۸ درصد زایمان‌ها در مراکز درمانی تخصصی انجام می‌ شود .

وی در ادامه افزود: در بخش تجهیزات سرمایه‌ای نیز به غیر از حوزه پزشکی هسته‌ای که در سال ۱۳۵۷ تنها یک مورد وجود داشت در دیگر زمینه‌ها پیشرفت چشمگیری داشتیم به گونه‌ای که ۲۴ دستگاه ام ار ای، ۳۹ دستگاه سی تی اسکن، ۱۳ دستگاه آنژیوگرافی قلب ۴، دستگاه آنژیوگرافی عمومی، ۸ دستگاه پزشکی هسته ای، ۵ دستگاه شتاب دهنده خطی، یک دستگاه براکی تراپی و یک دستگاه سیمولاتور از جمله این دستاورد‌ها است.

تحقق رویای خودباوری

رئیس دانشگاه علوم پزشکی شیراز یکی از مهم‌ترین برکات انقلاب اسلامی را تقویت روحیه خودباوری و استقلال در جوانان کشور برمی شمرد که موجب دستاورد‌های ارزنده‌ای در حوزه‌های علمی شده و به ویژه در خودکفایی ملی در زمینه‌های خدمات پزشکی و تولید تجهیزات پیشرفته پزشکی، نقش تاثیرگذاری داشته است.

وی توضیح می دهد: تلاش‌های سازنده گروه‌های آموزشی پایه و بالینی دانشگاه علوم پزشکی شیراز و انجام جراحی‌های پیچیده پزشکی مانند جراحی جنین، کاشت حلزون شنوایی، جراحی دوقلو‌های به هم چسبیده، درمان‌های پیشرفته و جراحی‌های پیچیده لاپاراسکوپی، جراحی‌های مغز و اعصاب، قلب و چشم، تنها گوشه‌ای از این نام آوری است که نام مجموعه سلامت فارس را در کشور و منطقه، زبانزد کرده است.

حسینی بخش مهم دیگری از این توانمندی را در تلاش جوانان وطن در عرصه‌های پژوهشی می داند که در مجموعه سلامت فارس نیز با فعالیت ۱۷ دانشکده، ۶۴ مرکز تحقیقاتی و پژوهشی برجسته، ۱۸ شرکت دانش بنیان و نام آوری اساتید دانشگاه در زمره یک درصد اساتید برتر و پراستناد جهان، نمود یافته است.

دانشگاه علوم پزشکی شیراز؛ پذیرای بیش از ۱۰ هزار دانشجو در ۲۳۶ رشته

دکتر حسینی دستاورد‌های آموزش پزشکی در مجموعه سلامت فارس که این مرکز آموزش عالی را به یکی از مورد استقبال‌ترین مراکز دانشگاهی کشور برای تحصیل تبدیل ساخته است را بخش دیگری از افتخارات حوزه سلامت فارس در طی چهار دهه گذشته عنوان کرده و می گوید: هم اکنون بیش از ۱۰ هزار دانشجو در ۲۳۶ رشته و در مقاطع کارشناسی پیوسته و ناپیوسته، کارشناسی ارشد، MPH، دکترای حرفه ای، تخصصی و فوق تخصصی و تکمیلی تخصص در این مجموعه آموزش عالی مشغول به تحصیل هستند که با تلاش‌های صورت گرفته در زمینه پرورش ابعاد مختلف این جوانان، دانشگاه علوم پزشکی شیراز علاوه بر عرصه‌های علمی، در عرصه‌های فرهنگی، قرآنی، ورزشی و هنری در سطح کشور نیز همواره پیشتاز بوده و بر سکو‌های نخست جای گرفته است.

پیش به سوی توسعه سلامت ملی

سرپرست دانشگاه علوم پزشکی شیراز رویکرد کنونی مجموعه سلامت فارس را در گذر از این دستاوردها، تلاش برای گسترش عرصه‌های خدمت به مردم با تقویت زیرساخت‌های موجود، گسترش برنامه‌های مراقبت فعالانه از جمعیت تحت پوشش و تمرکز بر امر حفظ سلامت جامعه پیش از مواجهه با انواع بیماری‌ها دانسته و می افزاید: در عرصه‌های آموزشی نیز با نگاه به دانشگاه‌های نسل سوم و چهارم، می‌کوشیم تا سلامت، موهبتی دست یافتنی برای مردم کشور باشد و شادی و لبخند رضایت همیشه بر لبان بیماران نقش بندد.

* مریم شمس
خبرگزاری صداوسیما - شیراز