ارتباطات ثابت در ایران و بازیگران آن

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، مدیریت و برنامه ریزی این طرح ملی که بدون همکاری همه نهاد‌ها و سازمان‌ها به نتیجه نمی‌رسد به سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی سپرده شده است.

این سازمان از ابتدای استقرار دولت سیزدهم به توسعه ارتباطات ثابت نگاه ویژه‌ای داشته است، به جز اسناد بالادستی که تکالیف ویژه‌ای را به دولت ابلاغ کرده است فشار زیاد بر شبکه سیار و اختلال‌های ناگزیر در این حوزه و محدودیت‌های این شبکه برای پشتیبانی از سرعت‌های بالا، توسعه شبکه ارتباطات ثابت را نه به یک فرصت بلکه به یک ضرورت تبدیل کرده است.
توصیف شاخص‌های کلان ارتباطات ثابت در پایان سال ۱۴۰۰، بر اساس آخرین داده‌ها، در پایان دی ماه سال ۱۴۰۰ حدود ۹۱ میلیون کاربر پهن‌باند سیار و کمتر از ۱۱ میلیون مشترک پهن‌باند ثابت وجود دارد.
با توجه به اینکه ۹۰ درصد از خدمات بخش ثابت را اشتراک‌های خانگی تشکیل می‌دهد و فرض بر آن است که هر خانواده از یک مودم استفاده کند میانگین دسترسی خانوار‌های ایرانی به پهن باند ثابت را حدود ۴۰ درصد فرض می‌کنند.

۱۵ اشتراک پهن‌باند به ازای هر ۱۰۰ نفر

در آمار‌های جهانی میزان اشتراک به جمعیت کشور‌ها سنجیده شده است، میانگین جهانی هم اکنون حدود ۱۵ اشتراک به ازای هر صد نفر است.
در ایران با حدود ۸۵ میلیون نفر جمعیت، این شاخص به ۱۲ و نیم مشترک به ازای هر یکصد نفر جمعیت می‌رسد.
نکته مهم در این شاخص، نادیده گرفته شدن تفاوت فناوری‌های پهن‌باند ثابت است، زیرا عمده فناوری‌های مورد استفاده در بخش ثابت ایران که به ADSL متکی است دیگر پهن‌باند محسوب نمی‌شود و قادر به انتقال داده با سرعت‌های بالا نیست.

فقط ۵ درصد؟!

کمتر از ۵ درصد از ظرفیت کنونی شبکه ارتباطات ثابت در ایران، قادر به ارائه خدمات پهن‌باند با سرعت بالای ۲۵ مگابیت بر ثانیه است.
در حالی که در بخش پهن‌باند سیار، ۱۰۷ کاربر به ازای هر ۱۰ نفر جمعیت می‌رسد.

بازیگران کلیدی ارتباطات ثابت در ایران

توسعه ارتباطات ثابت نیازمند تعامل بسیاری از سازمان‌ها و دستگاه‌ها ست که در این میان برخی بازیگران نقشی کلیدی دارند که به نقش ۱۰ بازیگر اصلی میتوان در این باره اشاره کرد.

۱- فعالان بخش ارتباطات ثابت
شرکت مخابرات ایران، شرکت ایرانیان نت و دارندگان پروانه‌های اف سی پی یا ارتباطات ثابت (Fixed Communications Provider) بازیگران کلیدی طرح توسعه شبکه فیبر نوری در ایران هستند.
۲- سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی
نقش‌آفرینی رگولاتوری در بخش ارتباطات ثابت، آن هم در فضای پرچالش کنونی، دشوارتر از ایفای ماموریت‌های سازمان در سایر حوزه‌هاست.
مشارکت در تدوین یک نقشه راه واحد، تسهیل‌گری در ایجاد هماهنگی‌های درونی و بین بخشی با سایر ذینفعان نیز از دیگر ارزش‌های است که توسط این سازمان خلق می‌شوند.
۳- کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات
توسعه بخش ثابت همانند سیار حوزه‌های ارتباطی نیاز به اصلاح برخی مقررات و نیز تدوین مقررات تازه دارد.
۴- وزارت نیرو
امکانات در اختیار وزارت نیرو از جمله کابل‌های فیبر نوری و دکل‌های انتقال، ظرفیتی است که می‌تواند در خدمت توسعه ارتباطات ثابت قرار گیرد.
از این رو سالهاست که مذاکرات مختلفی میان رگولاتور و اپراتور‌ها برای حصول توافق بر سر استفاده از چنین ظرفیتی در جریان است.
۵- دستگاه‌های دارای فیبر تاریک
کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات در یکی از مصوباتش به دستگاه‌های اجرایی دارای فیبر آزاد اجازه داده است تا آن را به طور مشروط در اختیار بخش خصوصی قرار دهد.
۶- مجلس شورای اسلامی
قوانین حمایتی از فضای کسب و کار، مجلس را به یکی از ذینفعان اصلی این حوزه تبدیل کرده است.
۷- مردم
هدف مشترک دولت و فعالان بخش خصوصی، جلب رضایت مشتریان است.
آن‌ها به ارتباطات با کیفیت و پایدار در چارچوب تأمین نیاز‌های فردی و اجتماعی، حرفه‌ای، تجاری، آموزشی، درمانی، تفریحی و سرگرمی نیاز دارند و پاسخ به این نیاز، تعیین کننده چارچوب مشترک همکاری دو ضلع دیگر توسعه یعنی حاکمیت و بخش خصوصی است.
۸- تولید کنندگان تجهیزات داخلی
یکی از مهمترین شرکت‌های توسعه ارتباطات ثابت در آینده نزدیک تولیدکنندگان تجهیزات داخلی است که باید ورود فعالی به ویژه در بخش تولید تجهیزات خانگی نظیر مودم داشته باشند و بتوانند خطر حضور در این بخش را با داخلی سازی و رهایی از نوسانات قیمت ارز کاهش دهند.
۹- رسانه‌ها
هر طرح ملی به همراهی ویژه رسانه‌ها نیاز دارد
چرخش اطلاعات، کاهش هزینه مبادله اطلاعات و ارتباطات، تسهیل‌گری در ایجاد همگرایی، تبیین ابعاد طرح و همراه‌تر کردن سیاستگذاران و سایر ذینفعان در کنار وظیفه دیده‌بانی درست و نقد مشفقانه طرحی که به انسجام درونی و تعاملات بین بخشی زیادی نیاز دارد از جمله ارزش آفرینی‌های رسانه‌ها در پیشبرد و اجرای این طرح به شمار می‌رود.
۱۰- شهرداری‌ها
یکی از مهمترین موانع توسعه ارتباطات ثابت در کلانشهر‌ها نحوه تعامل با شهرداری هاست.
توسعه فیبر چه از سوی شرکت مخابرات و چه سایر فعالان حوزه، نیازمند حفاری‌هایی در سطح شهر و ایجاد زیرساخت‌های دیگری است که با مقاومت جدی شهرداری‌ها روبروست و هزینه‌های مطالبه شده از اپراتور‌ها، تاکنون یک مانع مهم توسعه یا بخصوص برای اپراتور‌های اف سی پی بوده است.
با این وصف، توسعه ارتباطات ثابت بیش از آنکه یک طرح باشد یک روند است و از این رو از آن به یک راه تفسیر می‌شود؛ راهی که رضایت و رفاه شهروندان ایرانی بدان روشنایی می‌بخشد.

نويسنده : مهدي نقوي